{"id":466,"date":"2009-12-23T11:37:07","date_gmt":"2009-12-23T10:37:07","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=466"},"modified":"2013-02-13T19:28:00","modified_gmt":"2013-02-13T18:28:00","slug":"o-sensie-i-bezsensie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2009\/12\/23\/o-sensie-i-bezsensie\/","title":{"rendered":"O sensie i bezsensie"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Ostatnio przy okazji zaj\u0119\u0107 du\u017co s\u0142ysza\u0142em o sensie i bezsensie.\u00a0 Najcz\u0119\u015bciej studenci m\u00f3wili: „To jest bez sensu”. Ale tak\u017ce przy okazji omawiania prac Ludwiga Wittgensteina s\u0142owo to pojawia\u0142o si\u0119 bardzo cz\u0119sto. Sens i bezsens to bardzo ciekawe poj\u0119cia, a jeszcze ciekawsze jest pytanie o to, dlaczego co\u015b jest bez sensu?<\/p>\n

<\/p>\n

Co\u015b jest bez sensu, bo jest niezrozumia\u0142e. Je\u015bli wi\u0119c s\u0142ysz\u0119 studenta wypowiadaj\u0105cego t\u0119 formu\u0142\u0119, to wiem, \u017ce po prostu daje upust swojej bezradno\u015bci, bo czego\u015b nie zrozumia\u0142.<\/p>\n

Mo\u017cna t\u0119 my\u015bl pog\u0142\u0119bi\u0107. Ci\u0105g liter „tapoja” jest niezrozumia\u0142y w j\u0119zyku polskim (by\u0107 mo\u017ce na razie) i dlatego bezsensowny. Warto zapyta\u0107, dlaczego ten ci\u0105g liter jest niezrozumia\u0142y? Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c ci\u0105g ten nie ma okre\u015blonego znaczenia w j\u0119zyku polskim. M\u00f3wi\u0105c wprost – nic nie znaczy. Dlatego jest na razie bezsensowny.<\/p>\n

W ten spos\u00f3b mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 sens ze znaczeniem. Tutaj pojawia si\u0119 ciekawa kwestia. Kiedy ze studentami rozmawia\u0142em na temat sensu i bezsensu, zapyta\u0142em ich, czy „kwadratowe ko\u0142o” jest sensowne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 (chyba wszyscy) powiedzieli, \u017ce to bezsens. W tym jednak problem, \u017ce „kwadratowe ko\u0142o” jest okre\u015bleniem, kt\u00f3re ma znaczenie. Co wi\u0119cej, poj\u0119cie to jest r\u00f3wnie\u017c zrozumia\u0142e, poniewa\u017c na podstawie zrozumienia tych dw\u00f3ch cech, \u017ce co\u015b ma by\u0107 jednocze\u015bnie kwadratowe i okr\u0105g\u0142e, wiemy, \u017ce co\u015b takiego nie mo\u017ce istnie\u0107. Zwrot ten jest wi\u0119c zrozumia\u0142y i ma znaczenie, a mimo to wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi m\u00f3wi, \u017ce jest on bezsensowny.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce zgodnie z powy\u017cszymi ustaleniami „kwadratowe ko\u0142o” jest wbrew potocznej intuicji zwrotem sensownym, tyle \u017ce sprzecznym i niemo\u017cliwym.<\/p>\n

Zbli\u017cenie do siebie sensu i znaczenia niesie z sob\u0105 jednak pewn\u0105 trudno\u015b\u0107. W j\u0119zyku istnieje wiele zwrot\u00f3w, kt\u00f3re same w sobie nie posiadaj\u0105 jakiego\u015b okre\u015blonego znaczenia i dopiero w kontek\u015bcie wypowiedzi i sytuacji, w jakiej s\u0105 wypowiadane znaczenia nabieraj\u0105. Takie zwroty jak „tam”, „tu”, „ja”, „ty”, „on”, „w”, „z”, „teraz”, „wczoraj” itp. w oderwaniu od m\u00f3wi\u0105cego i jakiej\u015b wi\u0119kszej tre\u015bci, w jak\u0105 s\u0105 wplecione, nie maj\u0105 w zasadzie znaczenia. A przecie\u017c nie powiemy, \u017ce s\u0105 bezsensowne.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie mo\u017cna si\u0119 uprze\u0107, \u017ce s\u0142owa te same w sobie maj\u0105 jakie\u015b znaczenie. Nie jest ono tylko okre\u015blone. Sprecyzowanie, o jakie znaczenie danego s\u0142owa chodzi, przychodzi wraz z wypowiedzi\u0105. Jednak takie wyj\u015bcie nie wydaje mi si\u0119 przekonuj\u0105ce, a przez to r\u00f3wnie\u017c zbli\u017cenie do siebie sensu i znaczenia.
\nOczywi\u015bcie m\u00f3g\u0142bym tu poruszy\u0107 kilka innych koncepcji okre\u015blaj\u0105cych, na czym polega sens, a na czym bezsens. Chc\u0119 jednak poprzesta\u0107 na tej jednej, kt\u00f3ra mi na pocz\u0105tku przysz\u0142a do g\u0142owy.<\/p>\n

Wracam do punktu wyj\u015bcia. Sens wydaje mi si\u0119 kategori\u0105 dziwn\u0105. Z jaki\u015b wzgl\u0119d\u00f3w u\u017cytkownicy j\u0119zyka traktuj\u0105 pewne wypowiedzi jako sensowne, a inne nie. Sprawa z tym, sk\u0105d si\u0119 to bierze, jest dla mnie otwarta. Ale przez to ostro\u017cniej podchodz\u0119 do sensu i bezsensu i rzadziej u\u017cywam tych okre\u015ble\u0144.
\n
\nGrzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n

Fot. <\/em>matteo77<\/a>, Flickr (CC SA)<\/em>
\n<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatnio przy okazji zaj\u0119\u0107 du\u017co s\u0142ysza\u0142em o sensie i bezsensie.\u00a0 Najcz\u0119\u015bciej studenci m\u00f3wili: „To jest bez sensu”. Ale tak\u017ce przy okazji omawiania prac Ludwiga Wittgensteina s\u0142owo to pojawia\u0142o si\u0119 bardzo cz\u0119sto. Sens i bezsens to bardzo ciekawe poj\u0119cia, a jeszcze ciekawsze jest pytanie o to, dlaczego co\u015b jest bez sensu?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,43,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/466"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=466"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/466\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1676,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/466\/revisions\/1676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}