{"id":4678,"date":"2015-08-05T00:28:07","date_gmt":"2015-08-04T22:28:07","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4678"},"modified":"2015-08-13T22:16:39","modified_gmt":"2015-08-13T20:16:39","slug":"ostra-muzyka-lagodzi-obyczaje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2015\/08\/05\/ostra-muzyka-lagodzi-obyczaje\/","title":{"rendered":"Ostra muzyka \u0142agodzi obyczaje"},"content":{"rendered":"

\"540591_452127894816284_1221718226_n\"<\/a>To, \u017ce muzyka oddzia\u0142uje na emocje, nie budzi raczej w\u0105tpliwo\u015bci. To wiedza nie tylko przednaukowa, ale si\u0119gaj\u0105ca wr\u0119cz samych pocz\u0105tk\u00f3w ludzko\u015bci.
\n
\nW og\u00f3le istnienie muzyki, podobnie jak j\u0119zyka, jest wi\u0105zane z sam\u0105 istot\u0105 ludzko\u015bci i spo\u0142ecze\u0144stwa. S\u0105 oczywi\u015bcie ludzie, kt\u00f3rzy nie s\u0142ysz\u0105 muzyki, tylko mniej lub bardziej niesk\u0142adny zestaw d\u017awi\u0119k\u00f3w, o czym kiedy\u015b pisa\u0142em<\/a>, ale to wyj\u0105tek od regu\u0142y. W\u015br\u00f3d os\u00f3b niedotkni\u0119tych amuzj\u0105 oczywi\u015bcie s\u0105 nie tylko fascynaci muzyki, ale te\u017c ludzie niespecjalnie si\u0119 ni\u0105 przejmuj\u0105cy. Jednak rola muzyki, niezale\u017cnie od tego, co o tym s\u0105dzi\u0107, jest dzi\u015b inna ni\u017c dla naszych przodk\u00f3w sprzed tysi\u0119cy lat, ale pozostaje wci\u0105\u017c istotna (jest np. podstaw\u0105 bardzo pr\u0119\u017cnego biznesu).<\/p>\n

Powszechna wiedza o wp\u0142ywie muzyki na emocje oznacza, \u017ce niemal ka\u017cdy jako\u015b j\u0105 intuicyjnie rozumie. Nie ka\u017cda jednak intuicja jest zgodna z faktami. Przyk\u0142adowo, na zdrowy rozum, skoro muzyka weso\u0142a rozwesela, a smutna zasmuca, to osoba smutna powinna pos\u0142ucha\u0107 muzyki weso\u0142ej, \u017ceby si\u0119 rozweseli\u0107. Tymczasem zwyczaje s\u0105 zgo\u0142a odmienne – osoby w do\u0142ku wol\u0105 raczej pos\u0142ucha\u0107 muzyki smutnej, zgodnej z ich aktualnym nastrojem, i to im paradoksalnie mo\u017ce ten nastr\u00f3j nieco poprawi\u0107, podczas gdy muzyka weso\u0142a tylko by doda\u0142a irytacji.<\/p>\n

Inna intuicja m\u00f3wi, \u017ce muzyka spokojna uspokaja, a ostra wzbudza gniew. To nie tylko wykoncypowana intuicja – w niedawnych czasach, gdy muzyk\u0119 kupowa\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w sklepach p\u0142ytowych lub przynajmniej z takim dzia\u0142em, mo\u017cna by\u0142o zauwa\u017cy\u0107 p\u0142yty z muzyk\u0105 podpisan\u0105 jako relaksacyjna i brak by\u0142o licznych reklamacji tego opisu. Z kolei na koncercie ostrej muzyki \u0142atwo zaobserwowa\u0107, \u017ce pobudza ona do akcji, a czasem nawet do agresji. Nie wymaga wyszukanej metodyki stwierdzenie, \u017ce muzyka relaksacyjna powoduje fizjologiczne uspokojenie, a ostra pobudzenie, co cho\u0107by da si\u0119 w miar\u0119 obiektywnie zmierzy\u0107 np. cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 t\u0119tna czy oddechu.<\/p>\n

Do fizjologii odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 ludzie r\u00f3wnie\u017c w r\u00f3\u017cnego typu perswazji na temat wy\u017cszo\u015bci jednego stylu muzycznego nad drugim. Mi\u0142o\u015bnicy reggae przekonuj\u0105, \u017ce ten rytm idealnie wpasowuje si\u0119 w rytm bicia serca i reguluje je w po\u017c\u0105dany spos\u00f3b. Z kolei do\u015b\u0107 liczna, a przynajmniej zauwa\u017calna jest grupa przeciwnik\u00f3w muzyki rockowej, zw\u0142aszcza jej mocniejszych odmian. Opr\u00f3cz przekonywania, \u017ce rytm i typowa g\u0142o\u015bno\u015b\u0107 tej muzyki zabija wra\u017cliwo\u015b\u0107, a pobudza do samych z\u0142ych emocji, pojawiaj\u0105 si\u0119 przera\u017caj\u0105ce historie o tym, jakoby w jajkach umieszczonych w pobli\u017cu g\u0142o\u015bnika na koncercie metalowym \u015bcina\u0142o si\u0119 bia\u0142ko.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie to, co uznawane jest za z\u0142\u0105 emocj\u0119, zale\u017cy troch\u0119 od autora danej przestrogi – nierzadko opr\u00f3cz standardowej agresji podawana jest chocia\u017cby rozwi\u0105z\u0142o\u015b\u0107 itp., co tylko niekt\u00f3rym przeszkadza. I chodzi tu o rzekome czysto fizjologiczne oddzia\u0142ywanie muzyki, nawet bez odwo\u0142ywania si\u0119 do przekazu tekstowego jej towarzysz\u0105cego. Autorzy takich przestr\u00f3g cz\u0119sto wi\u0105\u017c\u0105 ostry rock po prostu z satanizmem, nie daj\u0105c si\u0119 przekona\u0107 istnieniu chocia\u017cby nurtu metalu chrze\u015bcija\u0144skiego. Historie o \u015bcinaniu jajek do\u015b\u0107 \u0142atwo sfalsyfikowa\u0107, co ostatecznie o\u015bmiesza ich propagator\u00f3w i przynosi instytucjom, kt\u00f3re reprezentuj\u0105 wi\u0119cej szkody ni\u017c po\u017cytku, ale tego, \u017ce muzyka metalowa czy punkowa, nawet bez satanistycznego tekstu, przyspiesza t\u0119tno itd. – s\u0105 trudniejsze do podwa\u017cenia.<\/p>\n

Tu intuicj\u0119 i obserwacje codzienne wspiera nauka. Ostra muzyka pobudza. Ale gdyby tekst \u201emetal przyspiesza t\u0119tno i podnosi ci\u015bnienie” zast\u0105pi\u0107 tekstem \u201emetal dzia\u0142a jak adrenalina”, wyd\u017awi\u0119k przesta\u0142by by\u0107 tak jednoznacznie negatywny. Samo pobudzenie organizmu jeszcze nie \u015bwiadczy o pobudzeniu do agresji czy zwi\u0119kszeniu gniewu. Owszem, niekt\u00f3re badania – w miar\u0119 obiektywne – wskaza\u0142y co\u015b takiego. Tylko \u017ce w etologii czasem obiektywizm mo\u017ce by\u0107 czym innym, ni\u017c si\u0119 wydaje.<\/p>\n

Muzyk\u0119 przez jej z\u0142o\u017cony zwi\u0105zek z emocjami trudno potraktowa\u0107 jak pigu\u0142k\u0119. Morfina podzia\u0142a mniej wi\u0119cej podobnie na ka\u017cdego cz\u0142owieka, ale \u201eThe Unforgiven” Metalliki zupe\u0142nie inaczej podzia\u0142a na mi\u0142o\u015bnika muzyki klasycznej ni\u017c na mi\u0142o\u015bnika metalu. To, \u017ce jako irytuj\u0105cy \u0142oskot oceni\u0105 to zgodnie mi\u0142o\u015bnicy fug Bacha, szlagier\u00f3w Maryli Rodowicz i nawijek O.S.T.R. – jeszcze nie oznacza obiektywizmu. Nawet dla fana thrash metalu, dla kt\u00f3rego \u201eMetallica sko\u0144czy\u0142a si\u0119 na \u00bbKill’em All\u00ab”, ten utw\u00f3r mo\u017ce by\u0107 irytuj\u0105cy, jako przyk\u0142ad komercjalizacji, os\u0142abienia surowo\u015bci, degrengolady metalu itp. U wielu os\u00f3b s\u0142uchanie \u201eThe Unforgiven” mo\u017ce wi\u0119c wzbudzi\u0107 z\u0142e emocje, ale innych \u201eSonata ksi\u0119\u017cycowa” czy \u201eNo Woman, No Cry” te\u017c wcale nie zrelaksuje. Stwierdzenie, \u017ce ostra muzyka mo\u017ce wzbudzi\u0107 agresj\u0119 jest trywialne tak jak stwierdzenie, \u017ce ludzie nie lubi\u0105 gorzkiego smaku. I mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie mylne, zwa\u017cywszy na popularno\u015b\u0107 gorzkiego piwa i kawy.<\/p>\n

Mimo tych zastrze\u017ce\u0144 wydaje si\u0119, \u017ce co\u015b z ostr\u0105 muzyk\u0105 mo\u017ce by\u0107 na rzeczy. Badania korelacyjne wskazuj\u0105, \u017ce jej s\u0142uchanie wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puje z takimi zachowaniami jak u\u017cywanie substancji psychoaktywnych. W\u015br\u00f3d jej fan\u00f3w nietrudno spotka\u0107 osoby z problemami spo\u0142ecznymi. Tyle tylko, \u017ce\u00a0cho\u0107 to mo\u017ce wspiera\u0107 intuicj\u0119 i stereotypy, \u017ce s\u0142uchanie \u201eproblematycznej muzyki”\u00a0prowadzi do problem\u00f3w spo\u0142ecznych, nie jest naukowym dowodem, bo r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce osoby ze sk\u0142onno\u015bciami do takich problem\u00f3w wol\u0105 ten typ muzyki, ale mia\u0142y te sk\u0142onno\u015bci ju\u017c wcze\u015bniej.<\/p>\n

Bior\u0105c to wszystko pod uwag\u0119, grupa australijskich badaczy postanowi\u0142a przebada\u0107, czy ostra muzyka naprawd\u0119 pobudza gniew u jej fan\u00f3w. Do badania wybrali osoby udzielaj\u0105ce na forach muzycznych zwi\u0105zanych z metalem, punkiem czy hard-core’em. Co wi\u0119cej, wiedz\u0105c, \u017ce fan Dream Theater z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem uzna muzyk\u0119 Megadethu za prymitywn\u0105, za to fan Sex Pistols za zbyt wyduman\u0105, poprosili, aby uczestnicy na badanie przynie\u015bli w\u0142asn\u0105 muzyk\u0119. Jak zwykle w badaniach psychologicznych – nie powiedzieli uczestnikom, jaki jest dok\u0142adny cel badania. Samo badanie polega\u0142o na prowadzeniu ustandaryzowanych rozm\u00f3w psychotestowych, ale tak\u017ce obj\u0119\u0142o irytuj\u0105c\u0105 rozmow\u0119. Po zdenerwowaniu grupa badawcza mog\u0142a pos\u0142ucha\u0107 swojej muzyki, a grupa kontrolna musia\u0142a siedzie\u0107 w ciszy.<\/p>\n

Co oczywiste, rozmowa prowadz\u0105ca do zagniewania zwi\u0119kszy\u0142a t\u0119tno. Zgodnie z intuicj\u0105 u grupy kontrolnej, siedz\u0105cej w ciszy, po jakim\u015b czasie ono spad\u0142o, a u grupy s\u0142uchaj\u0105cej punka lub metalu nadal by\u0142o podwy\u017cszone. Ale s\u0142uchanie muzyki wcale nie nap\u0119dzi\u0142o tego objawu – ostatecznie t\u0119tno by\u0142o wy\u017csze ni\u017c przed badaniem i wy\u017csze ni\u017c na koniec badania w grupie kontrolnej, ale i tak ni\u017csze ni\u017c tu\u017c po rozgniewaniu rozmow\u0105.<\/p>\n

Je\u017celi chodzi o samopoczucie, to mi\u0119dzy grupami w zasadzie nie by\u0142o r\u00f3\u017cnic – po irytuj\u0105cej rozmowie nast\u0105pi\u0142 wzrost takich wra\u017ce\u0144 jak agresja, rozdra\u017cnienie czy stres, a spad\u0142 rozlu\u017anienia, a na koniec badania wr\u00f3ci\u0142 mniej wi\u0119cej do stanu wyj\u015bciowego. Poczucie inspiracji w obu grupach praktycznie nie zmieni\u0142o si\u0119 na skutek rozmowy, ale u os\u00f3b, kt\u00f3rym pozwolono s\u0142ucha\u0107 muzyki na koniec – wzros\u0142o. Zatem pobudzenie fizjologiczne, kt\u00f3re zosta\u0142o po ods\u0142uchu ostrej muzyki, bardziej prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na poczucie inspiracji ni\u017c gniewu.<\/p>\n

Wnioski z badania s\u0105 wi\u0119c takie, \u017ce – wbrew intuicji – u fan\u00f3w ostrej muzyki nie powoduje ona zwi\u0119kszenia gniewu. Gdy gniew si\u0119 ju\u017c pojawi, zachowuj\u0105 si\u0119 oni raczej jak ludzie smutni si\u0119gaj\u0105cy po smutn\u0105 muzyk\u0119 – si\u0119gaj\u0105 po muzyk\u0119 gniewn\u0105, wsp\u00f3\u0142graj\u0105c\u0105 z ich nastrojem nie po to, \u017ceby go wzmocni\u0107, a po to, \u017ceby nad nim zapanowa\u0107. Wydaje si\u0119, \u017ce w s\u0142uchaniu muzyki bardziej wi\u0119c chodzi o to, \u017ceby jej nastr\u00f3j wsp\u00f3\u0142gra\u0142 z nastrojem ju\u017c powsta\u0142ym. Fani innej muzyki w celu zapanowania nad gniewem pewnie si\u0119gn\u0105 po co innego (muzyka klasyczna te\u017c ma w ko\u0144cu w repertuarze utwory gniewne i dynamiczne), ale og\u00f3lny mechanizm mo\u017ce by\u0107 podobny. Pr\u00f3ba obiektywnego dowodzenia, \u017ce metal, punk czy hard-core wzmagaj\u0105 gniew, tym razem si\u0119 nie uda\u0142a.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, to jedno badanie jeszcze nie oznacza, \u017ce ka\u017cdy powinien w zdenerwowaniu si\u0119ga\u0107 po p\u0142yt\u0119 Kata czy Armii. Na niekt\u00f3rych mo\u017ce lepiej zadzia\u0142a\u0107 par\u0119 k\u00f3\u0142ek rowerem albo par\u0119 g\u0142\u0119bszych. Je\u017celi kto\u015b uwa\u017ca, \u017ce tego typu muzyka nie trafia w jego gusta, ma wiele innej do wyboru, ale powinien wiedzie\u0107, \u017ce to jest kwestia subiektywnego gustu s\u0142uchacza, a nie obiektywnych cech muzyki. A pole do bada\u0144 jest jeszcze szerokie, chocia\u017cby w zakresie, o kt\u00f3rym dawno temu pisa\u0142<\/a> u nas Jacek Kubiak.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong>
\n\"ResearchBlogging.org\"<\/a><\/span>
\nSharman, L., & Dingle, G. (2015). Extreme Metal Music and Anger Processing Frontiers in Human Neuroscience, 9<\/span> DOI: 10.3389\/fnhum.2015.00272<\/a><\/span><\/p>\n

fot. Piotr Panek, lic. CC-BY-SA-3.0<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To, \u017ce muzyka oddzia\u0142uje na emocje, nie budzi raczej w\u0105tpliwo\u015bci. To wiedza nie tylko przednaukowa, ale si\u0119gaj\u0105ca wr\u0119cz samych pocz\u0105tk\u00f3w ludzko\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,47,1,65],"tags":[177],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4678"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4678"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4678\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4729,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4678\/revisions\/4729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}