{"id":4836,"date":"2015-11-13T09:46:09","date_gmt":"2015-11-13T08:46:09","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4836"},"modified":"2015-11-15T20:30:29","modified_gmt":"2015-11-15T19:30:29","slug":"znowu-paradoks-ocieplenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2015\/11\/13\/znowu-paradoks-ocieplenia\/","title":{"rendered":"Znowu paradoks ocieplenia"},"content":{"rendered":"

\"Jezioro_ancylusowe001\"<\/a>Pisa\u0142em ju\u017c o tym<\/a>, \u017ce globalne ocieplenie mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 lokalne zjawiska, takie jak kwietniowe \u015bnie\u017cyce w Stanach Zjednoczonych czy \u015brodkowej Europie. Ten paradoks wynika ze zmiany w cyrkulacji atmosferycznej. Globalne ocieplenie wp\u0142ywa te\u017c jednak na inne warstwy Ziemi – hydro- i litosfer\u0119.
\n
\nJednym ze zjawisk zwi\u0105zanych ze zmianami klimatycznymi s\u0105 ruchy izostatyczne. Masy l\u0105dolodu swoim ci\u0119\u017carem naciskaj\u0105 na p\u0142yty skorupy ziemskiej. Gdy l\u00f3d taje i woda rozp\u0142ywa si\u0119 po oceanie, nacisk ustaje i p\u00f3\u0142p\u0142ynne wn\u0119trze Ziemi wypycha dot\u0105d zag\u0142\u0119bione kry skorupy w g\u00f3r\u0119. Taki wzajemny bilans podnoszenia poziomu morza z roztopu i podnoszenia poziomu l\u0105du z izostazji sprawia\u0142, \u017ce w swojej historii Ba\u0142tyk na zmian\u0119 bywa\u0142 po\u0142\u0105czonym z oceanem morzem lub odci\u0119tym jeziorem.<\/p>\n

Ruchy izostatyczne po ostatnim zlodowaceniu nie usta\u0142y. Okolice Ba\u0142tyku wci\u0105\u017c si\u0119 powoli podnosz\u0105. Teraz za\u015b topnienie l\u0105dolodu Grenlandii otwiera nowy rozdzia\u0142 tej historii. Niekt\u00f3rzy nawet twierdz\u0105, \u017ce w naszej cz\u0119\u015bci globu po tym stopieniu bilans wyjdzie na plus i poziom morza sumarycznie spadnie. Mimo wszystko wydaje si\u0119, \u017ce to przecenia izostatyczny wzrost i jego wp\u0142yw b\u0119dzie tylko lekk\u0105 modyfikacj\u0105 kilkumetrowego zalewu.<\/p>\n

Samo zjawisko izostazji ma jednak znaczenie nie tylko w czysto matematycznym bilansowaniu poziomu morza i l\u0105du. Przy opisie globalnych zmian klimatu cz\u0119sto wspomina si\u0119 dodatnie sprz\u0119\u017cenia zwrotne, kt\u00f3re prowadz\u0105 do wielkiego wyzi\u0119bienia – jak na Marsie – lub wielkiego podgrzania – jak na Wenus. I tak cz\u0119sto jest, np. topnienie lodowc\u00f3w ods\u0142ania l\u0105d, kt\u00f3ry poch\u0142ania wi\u0119cej ciep\u0142a. Podgrzanie w\u00f3d zmniejsza rozpuszczalno\u015b\u0107 gaz\u00f3w, w tym cieplarnianych. I tak dalej – wzrost temperatury przyczynia si\u0119 do dalszego jej wzrostu, spadek do dalszego spadku. Izostazja za\u015b raczej bierze udzia\u0142 w sprz\u0119\u017ceniu zwrotnym ujemnym.<\/p>\n

Topnienie lodowc\u00f3w nie zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od globalnej temperatury. Pryzma \u015bniegu mo\u017ce wiosn\u0105 topnie\u0107 tygodniami, a wrzucona do wody topnieje b\u0142yskawicznie. R\u00f3wnie\u017c lodowce szybciej topniej\u0105 na styku z p\u0142ynn\u0105 wod\u0105. Wa\u017cnym czynnikiem w tempie topnienia jest r\u00f3wnie\u017c ze\u015blizgiwanie si\u0119 warstw lodu do oceanu. Obni\u017cenie poziomu wody w rezultacie spowalnia topnienie.<\/p>\n

Ostatnio w \u201eNature communications” opublikowano wyniki modelowania topnienia l\u0105dolodu Antarktydy. W modelowaniu tym przyj\u0119to r\u00f3\u017cne scenariusze emisji CO2<\/sub>, a wi\u0119c i r\u00f3\u017cne tempo ocieplenia. Mi\u0142o\u015bnicy modelowa\u0144 mog\u0105 sobie je przeanalizowa\u0107, ale wa\u017cnym wnioskiem jest to, \u017ce ruchy izostatyczne b\u0119d\u0105 spowalnia\u0107 samo topnienie. Nie oznacza to, \u017ce globalne ocieplenie jako takie si\u0119 odwr\u00f3ci. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0105 to rachunki si\u0119gaj\u0105ce setek, a nawet tysi\u0119cy lat. W tym czasie mog\u0105 ujawni\u0107 si\u0119 kolejne czynniki maj\u0105ce lokalny i globalny wp\u0142yw. W ka\u017cdym jednak razie scenariusze zmian uwzgl\u0119dniaj\u0105 te\u017c wp\u0142yw izostazji.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n

PS O ostatnich doniesieniach na temat przyrostu l\u0105dolodu i lodowc\u00f3w szelfowych w Antarktydzie Wschodniej (artyku\u0142 Zwally’ego i in.) du\u017co napisano w innych popularnonaukowych serwisach, wi\u0119c ja ju\u017c nie b\u0119d\u0119.<\/p>\n

Rysunek z Encyklopedii Powszechnej <\/em>Ultima Thule w domenie publicznej<\/em><\/p>\n

\"ResearchBlogging.org\"<\/a><\/span>
\nGomez N, Pollard D, & Holland D (2015). Sea-level feedback lowers projections of future Antarctic Ice-Sheet mass loss. Nature communications, 6<\/span> PMID: 26554381<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pisa\u0142em ju\u017c o tym, \u017ce globalne ocieplenie mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 lokalne zjawiska, takie jak kwietniowe \u015bnie\u017cyce w Stanach Zjednoczonych czy \u015brodkowej Europie. Ten paradoks wynika ze zmiany w cyrkulacji atmosferycznej. Globalne ocieplenie wp\u0142ywa te\u017c jednak na inne warstwy Ziemi – hydro- i litosfer\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,1,65],"tags":[112,73,77],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4836"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4836"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4836\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4856,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4836\/revisions\/4856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}