{"id":4837,"date":"2015-11-09T23:00:36","date_gmt":"2015-11-09T22:00:36","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4837"},"modified":"2015-11-10T00:07:31","modified_gmt":"2015-11-09T23:07:31","slug":"rachu-ciachu-i-po-strachu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2015\/11\/09\/rachu-ciachu-i-po-strachu\/","title":{"rendered":"Rachu-ciachu i po strachu"},"content":{"rendered":"

\"G\u0142owa\"<\/a>To blog szalonych naukowc\u00f3w. Ale to nie my wpadli\u015bmy na pomys\u0142 transplantacji ludzkiej g\u0142owy. Pomys\u0142 niby rodem z horroru, ale wed\u0142ug niekt\u00f3rych neurochirurg\u00f3w najwcze\u015bniej mo\u017cliwy do zrealizowania ju\u017c w 2017 roku. Tylko po co?
\n
\nHistoria nauki zna przypadki przeprowadzania transplantacji g\u0142owy. W 1954 roku radziecki chirurg Vladimir Demikhov dokona\u0142 transplantacji g\u0142owy szczeniaka<\/a> wraz z jego ramionami, p\u0142ucami i \u0142apami przednimi na grzbiet doros\u0142ego psa. Przeszczepiony w cz\u0119\u015bciach i po\u0142\u0105czony naczyniami krwiono\u015bnymi z biorc\u0105 pies pi\u0142 wod\u0119, a nawet ugryz\u0142 w palec jednego z pracownik\u00f3w laboratorium. Takich eksperyment\u00f3w Demikhov przeprowadzi\u0142 przynajmniej dwadzie\u015bcia i wszystkie ko\u0144czy\u0142y si\u0119 rych\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105 ps\u00f3w, na og\u00f3\u0142 w pierwszym tygodniu od operacji.<\/p>\n

Dla og\u00f3\u0142u Demikhov pozosta\u0142 w najlepszym wypadku szalonym naukowcem, cho\u0107 bywa okre\u015blany r\u00f3wnie\u017c w nieco mniej wybredny spos\u00f3b. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce mia\u0142 on niew\u0105tpliwy wp\u0142yw na rozw\u00f3j transplantologii \u2013 jako pierwszy na \u015bwiecie przeprowadzi\u0142 chocia\u017cby transplantacj\u0119 p\u0142uc czy w\u0105troby (wykorzystuj\u0105c zwierz\u0119ta). To on r\u00f3wnie\u017c uku\u0142 termin \u201etransplantologia\u201d, a wydana przez niego w Europie Zachodniej monografia \u201eExperimental transplantations of vital organs\u201d przez d\u0142ugi czas pozostawa\u0142a jedyn\u0105 na \u015bwiecie, kt\u00f3ra traktowa\u0142a o przeszczepianiu organ\u00f3w. Christiaan Barnard, kt\u00f3ry w 1967 roku po raz pierwszy przeprowadzi\u0142 z powodzeniem transplantacj\u0119 serca ludzkiego, nie raz odwiedza\u0142 laboratorium Demikhova i publicznie nazywa\u0142 go swoim nauczycielem.<\/p>\n

Tyle o Demikhovie. Ale historia transplantacji g\u0142owy mia\u0142a dalszy ci\u0105g. W 1970 roku zesp\u00f3\u0142 ameryka\u0144skich chirurg\u00f3w z Cleveland prowadzony przez Roberta White\u2019a (zreszt\u0105 inspirowanego pracami Demikhova) przeprowadzi\u0142 zabieg zamiany g\u0142\u00f3w ma\u0142py. W miejsce starej \u2013 nowa. Niemo\u017cliwa do wykonania okaza\u0142a si\u0119 jednak fuzja z rdzeniem kr\u0119gowym biorcy. W rezultacie ma\u0142pa nie by\u0142a w stanie porusza\u0107 swoim cia\u0142em, mog\u0142a jednak oddycha\u0107 z pomoc\u0105 aparatury. Sukces trwa\u0142 niespe\u0142na 9 dni. Potem ma\u0142pa zmar\u0142a z powodu odrzucenia nowej g\u0142owy przez system immunologiczny.<\/p>\n

Podstawowym problemem transplantologii s\u0105 w\u0142a\u015bnie odrzuty przeszczepionych organ\u00f3w przez uk\u0142ad odporno\u015bciowy biorcy. Podobnie jak w przypadku transfuzji krwi potrzebna jest wysoka zgodno\u015b\u0107 antygenowa. Rozw\u00f3j medycyny pozwoli\u0142 w znacz\u0105cy spos\u00f3b poradzi\u0107 sobie z tym problemem poprzez dopasowywanie biorcy i dawcy oraz stosowanie terapii immunosupresyjnej \u2013 pozwalaj\u0105cej czasowo zmniejszy\u0107 liczb\u0119 przeciwcia\u0142 wydzielanych przez kom\u00f3rki uk\u0142adu odporno\u015bciowego. W przypadku ewentualnej transplantacji g\u0142owy drugim istotnym problemem pozostaje jednak po\u0142\u0105czenie rdzenia kr\u0119gowego dawcy i biorcy.<\/p>\n

Profesor Sergio Canavero, w\u0142oski neurochirurg, cz\u0142onek Tury\u0144skiej Grupy Zaawansowanej Neuromodulacji, twierdzi jednak, \u017ce obecna medycyna jest w stanie przezwyci\u0119\u017cy\u0107 niemal wszystkie przeciwno\u015bci losu i przewiduje, \u017ce przy odpowiednim zainteresowaniu \u015brodowiska chirurgicznego i firm medycznych pierwsz\u0105 w historii medycyny transplantacj\u0119 ludzkiej g\u0142owy b\u0119dzie mo\u017cna przeprowadzi\u0107 ju\u017c w 2017 roku.<\/p>\n

Canavero nie jest fantast\u0105. W tym roku na \u0142amach \u201eSurgical Neurology International” opisa\u0142<\/a> przebieg proponowanej przez siebie procedury. Polega\u0107 ma ona wpierw na ch\u0142odzeniu przeszczepianej g\u0142owy i cia\u0142a dawcy, tak aby zwi\u0119kszy\u0107 prze\u017cywalno\u015b\u0107 pozbawionych tlenu kom\u00f3rek, a nast\u0119pnie na przeci\u0119ciu szyi i \u0142\u0105czeniu naczy\u0144 krwiono\u015bnych przy pomocy sztucznych rurek. Dopiero wtedy przeci\u0119ty ma zosta\u0107 rdze\u0144 kr\u0119gowy dawcy i biorcy, a ich fuzj\u0119 wspomaga\u0107 ma wielokrotne aplikowanie politlenku etylenu rozpuszczaj\u0105cego t\u0142uszcze b\u0142on kom\u00f3rkowych. W ten spos\u00f3b umo\u017cliwione ma by\u0107 \u0142\u0105czenie si\u0119 kom\u00f3rek nerwowych. Etap ten, aby zako\u0144czy\u0107 si\u0119 sukcesem, musia\u0142by trwa\u0107 przynajmniej kilka godzin.<\/p>\n

Na ko\u0144cu procedury \u0142\u0105czono by ostatecznie naczynia krwiono\u015bne ze sob\u0105 i zszywano mi\u0119\u015bnie. Po zabiegu pacjent musia\u0142by by\u0107 jednak utrzymywany w \u015bpi\u0105czce przez okres oko\u0142o miesi\u0105ca na silnych lekach immunosupresyjnych. W tym czasie wszczepione elektrody stymulowa\u0142yby czynno\u015b\u0107 elektryczn\u0105 rdzenia kr\u0119gowego.<\/p>\n

Opisana metoda ma by\u0107 przetestowana wkr\u00f3tce na zwierz\u0119tach przez zesp\u00f3\u0142 chi\u0144skiego chirurga Xiaoping Ren<\/a> z Uniwersytetu Medycznego w Harbin. Ren znany jest z przeprowadzenia ponad tysi\u0105ca trwaj\u0105cych ponad 10 godzin transplantacji g\u0142\u00f3w myszy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ze zwierz\u0105t po otrzymaniu nowej g\u0142owy by\u0142a w stanie oddycha\u0107 i pi\u0107 wod\u0119, ale \u017cy\u0142a nie d\u0142u\u017cej ni\u017c\u2026 kilka minut. Ren uwa\u017ca jednak, \u017ce metoda zaproponowana przez Canavero mo\u017ce by\u0107 kluczem do sukcesu i zapowiada przeprowadzanie transplantacji g\u0142owy nie tylko u gryzoni, ale tak\u017ce u makak\u00f3w krabo\u017cernych<\/a>. Canavaro chcia\u0142by pierwsz\u0105 operacj\u0119 przeprowadzi\u0107 w Chinach. Jej koszty szacowane s\u0105 na bagatela\u2026 11 milion\u00f3w dolar\u00f3w. Nie wiadomo, kto mia\u0142by by\u0107 dawc\u0105 cia\u0142a\u2026<\/p>\n

Pewnie niejeden czytelnik zachodzi w g\u0142ow\u0119, pytaj\u0105c, jaki jest w og\u00f3le sens, poza oczywi\u015bcie niew\u0105tpliw\u0105 s\u0142aw\u0105 (z\u0142\u0105 czy dobr\u0105 \u2013 kwestia odr\u0119bna), wykonywania takiej transplantacji? Wed\u0142ug Canavero by\u0142aby to szansa dla tych pacjent\u00f3w, kt\u00f3rych mi\u0119\u015bnie i nerwy uleg\u0142y znacznej degeneracji czy np. kt\u00f3rych organy wewn\u0119trzne niszczone s\u0105 przerzutami raka. Otrzymanie nowego cia\u0142a by\u0142oby wi\u0119c by\u0107 mo\u017ce sposobem na przed\u0142u\u017cenie \u017cycia i popraw\u0119 jego jako\u015bci. Ch\u0119tnych do wolontarialnego wzi\u0119cia udzia\u0142u w pierwszych tego typu operacjach nie brakuje. Jednym z nich jest 30-letni Valery Spiridonov<\/a>, cierpi\u0105cy na charakteryzuj\u0105c\u0105 si\u0119 zanikiem mi\u0119\u015bni chorob\u0119 Werdniga-Hoffmana. Uzyskanie nowego, sprawnego cia\u0142a z pewno\u015bci\u0105 umo\u017cliwi\u0142oby mu zupe\u0142nie inn\u0105 egzystencj\u0119. Trudno jednak przewidzie\u0107, czy w og\u00f3le prze\u017cy\u0142by tak\u0105 operacj\u0119 i jakie by\u0142yby jej skutki.<\/p>\n

Czy \u015bwiat jest w stanie zaakceptowa\u0107 transplantacj\u0119 ludzkiej g\u0142owy? Czy podejmowanie ryzyka \u015bmierci w celu umo\u017cliwienia dalszego \u017cycia na poziomie niemo\u017cliwej wcze\u015bniej sprawno\u015bci fizycznej jest do zaakceptowania? I czy to wci\u0105\u017c b\u0119dzie ten sam cz\u0142owiek \u2013 z w\u0142asn\u0105 g\u0142ow\u0105, lecz obcym cia\u0142em? Wed\u0142ug niekt\u00f3rych bioetyk\u00f3w istota cz\u0142owieka zwi\u0105zana jest przede wszystkim z jego kor\u0105 m\u00f3zgow\u0105, a wi\u0119c z m\u00f3zgiem i g\u0142ow\u0105. Pogl\u0105d\u00f3w w tym aspekcie w zale\u017cno\u015bci od kultury czy wyznania jest jednak o wiele wi\u0119cej.<\/p>\n

Sam Canavero utrzymuje, \u017ce nie chce forsowa\u0107 procedury wbrew spo\u0142ecznej woli. Jest jednak optymist\u0105 je\u015bli chodzi o powodzenie zabiegu. Pomimo \u017ce nie zosta\u0142 on przetestowany cho\u0107by na myszach czy ma\u0142pach, szanse jej powodzenia u ludzi ocenia na 90 proc.<\/p>\n

Historia zna osi\u0105gni\u0119cia i \u201eosi\u0105gni\u0119cia\u201d medycyny. Do kt\u00f3rej kategorii zaliczone zosta\u0142oby ewentualne powodzenie zabiegu transplantacji ludzkiej g\u0142owy? I czy w og\u00f3le warto podejmowa\u0107 takie pr\u00f3by?<\/p>\n

Piotr Rzymski<\/strong>
\nIlustracja: kadr z filmu \u201eM\u00f3zg, kt\u00f3ry nie mo\u017ce umrze\u0107\u201d (1962), licencja CC BY-SA 2.0<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To blog szalonych naukowc\u00f3w. Ale to nie my wpadli\u015bmy na pomys\u0142 transplantacji ludzkiej g\u0142owy. Pomys\u0142 niby rodem z horroru, ale wed\u0142ug niekt\u00f3rych neurochirurg\u00f3w najwcze\u015bniej mo\u017cliwy do zrealizowania ju\u017c w 2017 roku. Tylko po co?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[191,196],"tags":[17,197],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4837"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4837"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4837\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4847,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4837\/revisions\/4847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4837"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4837"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4837"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}