{"id":4928,"date":"2015-12-21T16:06:33","date_gmt":"2015-12-21T15:06:33","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4928"},"modified":"2015-12-26T15:30:07","modified_gmt":"2015-12-26T14:30:07","slug":"e-pomoc-czy-e-problem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2015\/12\/21\/e-pomoc-czy-e-problem\/","title":{"rendered":"E-pomoc czy e-problem?"},"content":{"rendered":"

\"epap2\"<\/a>Kiedy e-papierosy wchodzi\u0142y na rynek, wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce to kompletna rewolucja. W Polsce pocz\u0105tek ich popularyzacji to rok 2008. Z biegiem czasu entuzjazm wobec nich troch\u0119 os\u0142ab\u0142 i pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze w\u0105tpliwo\u015bci. Czy aby na pewno e-papierosy to zupe\u0142nie bezpieczna alternatywa dla tradycyjnych wyrob\u00f3w tytoniowych?
\n
\nMin\u0119\u0142y, by\u0107 mo\u017ce bezpowrotnie, czasy kreowania przez koncerny tytoniowe uciele\u015bnienia m\u0119sko\u015bci w osobie pal\u0105cego kowboja. \u201eMarlboro Man\u201d<\/a> odszed\u0142 do lamusa – pi\u0119ciu graj\u0105cych go aktor\u00f3w zmar\u0142o na choroby zwi\u0105zane z paleniem papieros\u00f3w. Pal\u0105cy m\u0119\u017cczyzna coraz cz\u0119\u015bciej uto\u017csamiany jest z na\u0142ogowcem, cz\u0142owiekiem ze skaz\u0105, a mo\u017ce i r\u00f3wnie\u017c no\u015bnikiem gorszego materia\u0142u reprodukcyjnego?<\/p>\n

W rekordowych latach \u201980 ubieg\u0142ego wieku w Polsce pali\u0142o ok. 65 proc. m\u0119\u017cczyzn. Od tego czasu odsetek palaczy generalnie si\u0119 zmniejsza. Wp\u0142yw na to maj\u0105 oczywi\u015bcie zmiany w prawie, wprowadzenie zakazu palenia papieros\u00f3w w miejscach publicznych czy systematycznie wzrastaj\u0105ca cena papieros\u00f3w, ale i programy prozdrowotne i rosn\u0105ca \u015bwiadomo\u015b\u0107 szkodliwego oddzia\u0142ywania dymu tytoniowego na organizm ludzki, kt\u00f3rego skutkiem mo\u017ce by\u0107 nie tylko rak p\u0142uc.<\/p>\n

Co ciekawe, pal\u0105ce kobiety, kt\u00f3rych w Polsce jest mniej ni\u017c pal\u0105cych m\u0119\u017cczyzn, s\u0105 dosy\u0107 oporne na zmiany. W 2004 roku by\u0142o ich 25 proc., a w 2014 r. wci\u0105\u017c 23 proc. Co zrobi\u0107, by je skutecznie przekona\u0107 do rzucenia na\u0142ogu? By\u0107 mo\u017ce warto m\u00f3wi\u0107 o mo\u017cliwym wp\u0142ywie palenia papieros\u00f3w na problemy reprodukcyjne, niep\u0142odno\u015b\u0107, poronienie czy wady rozwoje dziecka. Popularne has\u0142o \u201ePalenie zabija\u201d sta\u0142o si\u0119 ju\u017c tak integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 papierosowej paczki, \u017ce nikt prawie go nie zauwa\u017ca. Ilekro\u0107 jednak w gr\u0119 wchodzi \u017cycie ma\u0142ego cz\u0142owieka – naszego potomka – serca truchlej\u0105. I mo\u017ce w tym metoda?<\/p>\n

A mo\u017ce jednak rozwi\u0105zaniem powy\u017cszych problem\u00f3w jest w\u0142a\u015bnie zbudowany z inhalatora, zespo\u0142u grzewczego (atomizera) i baterii, papieros elektroniczny? Zasada jego dzia\u0142ania opiera si\u0119 na podgrzewaniu i przekszta\u0142caniu we wdychany aerozol p\u0142ynu na bazie gliceryny i glikolu propylenowego – substancji, kt\u00f3rych nie ma w dymie tytoniowym. Poza nimi p\u0142yn ten zawiera r\u00f3wnie\u017c nikotyn\u0119 i dodatki smakowe. U\u017cytkowanie e-papierosa nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z procesem spalania i, konsekwentnie, przedostawania si\u0119 do p\u0142uc znacznych ilo\u015bci substancji chemicznych. Tych w dymie papierosowym stwierdzono ponad 5,5 tysi\u0105ca, w tym niebezpieczne nitrozaminy, zwi\u0105zki metali ci\u0119\u017ckich czy formaldehyd. Zast\u0119powanie tradycyjnego papierosa tym elektronicznym mo\u017ce zatem pozytywnie wp\u0142ywa\u0107 na spadek zachorowalno\u015bci i umieralno\u015bci na skutek wdychania substancji toksycznych. Zyskuj\u0105 te\u017c przebywaj\u0105cy z e-palaczem – nie tylko nie przesi\u0105kaj\u0105 dymem, kt\u00f3rego zapach mo\u017ce pozosta\u0107 wyczuwalny przez wiele godzin, ale – co chyba najwa\u017cniejsze – nie wdychaj\u0105 szkodliwych zwi\u0105zk\u00f3w. Zawarto\u015b\u0107 samej nikotyny we wydychanym przez u\u017cytkownika e-papierosa powietrzu jest 10-krotnie ni\u017csza w por\u00f3wnaniu z tzw. dymem bocznym papierosa tradycyjnego. W teorii brzmi \u015bwietnie. Co wi\u0119cej, e-papieros w przeciwie\u0144stwie do innych \u201ezamiennik\u00f3w\u201d papierosa daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 odprawiana swoistego rytua\u0142u, kt\u00f3rego tak cz\u0119sto rzucaj\u0105cym palenie osobom brakuje. Nic dziwnego, \u017ce w ostatnich latach notuje si\u0119 wzrost liczby u\u017cytkownik\u00f3w tego wynalazku.<\/p>\n

Na e-papierosy zwr\u00f3ci\u0142em bli\u017cej uwag\u0119, gdy jaki\u015b czas temu sp\u0119dzi\u0142em prawie ca\u0142y dzie\u0144 z osob\u0105, kt\u00f3ra nieustannie si\u0119 nim zaci\u0105ga\u0142a, od momentu wstania \u0142\u00f3\u017cka a\u017c do po\u0142o\u017cenia si\u0119 spa\u0107. Od tego czasu baczniej przygl\u0105da\u0142em si\u0119 wyra\u017anie kompulsywnemu stosowaniu e-papieros\u00f3w przez niekt\u00f3rych u\u017cytkownik\u00f3w. Pierwotnie s\u0105dzi\u0142em, \u017ce wynalazek ten mo\u017ce odegra\u0107 rol\u0119 w stopniowym rzucaniu na\u0142ogu. Ta\u015bmowe dostarczanie z aerozolem nikotyny prowadzi jednak przecie\u017c do utrwalania si\u0119 uzale\u017cnienia. Co wi\u0119cej, znani s\u0105 mi r\u00f3wnie\u017c e-palacze, kt\u00f3rzy w ramach urozmaicenia sobie dnia pal\u0105 w przerwach\u2026 papierosa tradycyjnego. Jak si\u0119 jednak okazuje, taki swoisty dualizm nie tylko nie jest ju\u017c zjawiskiem rzadkim, ale – co gorsza – coraz cz\u0119stszym<\/a>. Wykazano niestety<\/a>, \u017ce takie zachowanie wzmaga uzale\u017cnienie od nikotyny i mo\u017ce utrudnia\u0107 powodzenie walki z na\u0142ogiem. Innymi s\u0142owy, stopniowe pr\u00f3by terapeutycznego zast\u0119powania papierosa tradycyjnego papierosem elektronicznym, mog\u0105 odnie\u015b\u0107 odwrotny skutek od zamierzonego zw\u0142aszcza je\u017celi ten drugi u\u017cywany jest przewlekle, d\u0142ugoterminowo. Zasadniczym pytaniem jest czy e-papieros ma s\u0142u\u017cy\u0107 u\u017cytkownikowi faktycznie w rzucaniu palenia czy jedynie u\u017cywaniu go w sytuacjach, gdy palenie papierosa zwyk\u0142ego jest niemo\u017cliwe?<\/p>\n

Za\u0142\u00f3\u017cmy jednak, \u017ce palacz \u201etradycyjny\u201d przerzuca si\u0119 tylko na e-papierosy. Z pewno\u015bci\u0105 jest to rozwi\u0105zanie o wiele zdrowsze. Czy na pewno jednak w pe\u0142ni bezpieczne? Co tak naprawd\u0119 wdychamy zaci\u0105gaj\u0105c si\u0119 e-papierosem? Na te pytania odpowiedzi poszukuje zesp\u00f3\u0142 kierowany przez profesora Andrzeja Sobczaka ze \u015al\u0105skiego Uniwersytety Medycznego. Wiadomo ju\u017c z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, \u017ce aerozol powstaj\u0105cy na skutek dzia\u0142ania e-papierosa zawiera pewne poziomy toksycznych zwi\u0105zk\u00f3w takich jak formaldehyd, acetaldehyd i akroleina. Ten pierwszy jest sklasyfikowanym kancerogenem klasy I, ten drugi uznawany jest jako potencjalnie kancerogenny, a ostatni \u2013 mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n

Niemniej jednak poziomy wymienionych wy\u017cej zwi\u0105zk\u00f3w karbonylowych, powstaj\u0105cych na skutek rozk\u0142adu znajduj\u0105cej si\u0119 we wk\u0142adzie e-papierosa gliceryny i glikolu propylowego, s\u0105, w zale\u017cno\u015bci od modelu urz\u0105dzenia, przynajmniej dwukrotnie, a nawet 150-krotnie ni\u017csze ni\u017c w dymie tytoniowym. Jak stwierdzili badacze, w wielu przypadkach zawarto\u015b\u0107 tych substancji jest por\u00f3wnywalna z t\u0105 stwierdzan\u0105 dla niekt\u00f3rych preparat\u00f3w farmaceutycznych. To generalnie bardzo dobra wiadomo\u015b\u0107. Polscy badacze planuj\u0105 kontynuowanie analiz w kierunku zawarto\u015bci innych zwi\u0105zk\u00f3w w e-papierosach, w tym toksycznych metali.<\/p>\n

Z kolei naukowc\u00f3w z Uniwersytetu w Rochester zainteresowa\u0142o, jak\u0105 zdolno\u015b\u0107 do generowania reaktywnych form tlenu posiada aerozol e-papieros\u00f3w. Chocia\u017c reaktywne formy tlenu powstaj\u0105 w wyniku metabolizmu kom\u00f3rkowego, s\u0105 eliminowane przez enzymy i drobnocz\u0105steczkowe antyoksydanty (np. witamin\u0119 C), a nawet mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane w korzystnych procesach (np. w fagocytozie patogen\u00f3w), ich nadmiar prowadzi do zjawiska stresu oksydacyjnego. Jego skutkiem mo\u017ce by\u0107 mi\u0119dzy innymi uszkodzenie materia\u0142u genetycznego, inaktywacja bia\u0142ek czy peroksydacja lipid\u00f3w. Stres oksydacyjny mo\u017ce prowadzi\u0107 do inicjacji proces\u00f3w nowotworowych. Jak dowiedziono<\/a>, aerozol z e-papieros\u00f3w jest zdolny do generacji reaktywnych form tlenu na poziomie por\u00f3wnywalnym z dymem tytoniowym. Wci\u0105\u017c nie wiadomo, jakie dok\u0142adnie zwi\u0105zki wp\u0142ywaj\u0105 na jego silnie prooksydacyjne w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Stwierdzono natomiast, \u017ce ka\u017cde pojedyncze zaci\u0105gni\u0119cie si\u0119 aerozolem wi\u0105za\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z wdychaniem a\u017c sze\u015bciokrotnie wy\u017cszej zawarto\u015bci nanocz\u0105steczkowej miedzi ni\u017c w przypadku zaci\u0105gania si\u0119 zwyk\u0142ym papierosem.<\/p>\n

E-papierosy s\u0105 na rynku relatywnie kr\u00f3tko. Do pe\u0142nej oceny ich bezpiecze\u0144stwa potrzeba bada\u0144 d\u0142ugofalowych. Na te jednak wci\u0105\u017c czekamy, cho\u0107 wiadomo, \u017ce s\u0105 ju\u017c prowadzone. Dotychczas wiemy z nielicznych obserwacjach, \u017ce u os\u00f3b stosuj\u0105cych e-papierosy przez okres do 12 miesi\u0119cy nie stwierdzano negatywnych skutk\u00f3w ich dzia\u0142ania. Jednak w wielu krajach podchodzi si\u0119 do e-papieros\u00f3w z pewn\u0105 rezerw\u0105 (np. w Brazyli), a w innych (np. w Australii) ich sprzeda\u017c jest ograniczona. W Polsce dla odmiany panuje wolna amerykanka, urz\u0105dzenia i wk\u0142ady mo\u017cna kupi\u0107 bez wi\u0119kszego problemu, r\u00f3wnie\u017c te niewiadomego pochodzenia, sprzedawane poza oficjalnym obiegiem. A od nadmiaru, w przeciwie\u0144stwie do popularnego powiedzonka, g\u0142owa dos\u0142ownie potrafi rozbole\u0107.<\/p>\n

Zestawienie szkodliwo\u015bci e-papierosa z tradycyjnym papierosem z ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 przemawia za tymi pierwszymi. Oszacowano j\u0105 na przynajmniej 20-krotnie ni\u017csz\u0105. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce od e-papieros\u00f3w r\u00f3wnie\u017c mo\u017cna si\u0119 uzale\u017cni\u0107, a mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich stosowania niemal w dowolnym miejscu i okoliczno\u015bciach, stwarza dogodne warunki, by w przewlek\u0142y spos\u00f3b dostarcza\u0107 do organizmu nikotyn\u0119 i by\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c inne niekoniecznie bezpieczne dla zdrowia zwi\u0105zki. Uzale\u017cnieni powinni odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie czy e-papieros ma naprawd\u0119 ich odzwyczai\u0107 od tradycyjnego dymku czy zast\u0105pi\u0107 go wtedy, gdy sytuacja nie pozwala na jego rozpylanie? A mo\u017ce lepiej na\u0142\u00f3g palenia zwalcza\u0107 bez e-p\u00f3\u0142\u015brodk\u00f3w? Rekomenduje autor, by\u0142y palacz z dwunastoletnim sta\u017cem.<\/p>\n

Piotr Rzymski<\/strong>
\nIlustracja: Piotr Rzymski\u00a0(CC BY-ND 2.0)<\/em><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:
\nJakub Knysak, Andrzej Sobczak, Leon Ko\u015bmider, Maciej Goniewicz. Analiza jako\u015bciowa i ilo\u015bciowa zwi\u0105zk\u00f3w karbonylowych w aerozolu generowanym przez elektroniczne papieros. XVI Og\u00f3lnopolska Konferencja Naukowo \u2013 Szkoleniowa TYTO\u0143 A ZDROWIE „Razem dla zdrowia. Interdyscyplinarne uj\u0119cie tytoniu, alkoholu, narkotyk\u00f3w i lek\u00f3w” 25-26 listopada 2015 r., Pozna\u0144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy e-papierosy wchodzi\u0142y na rynek, wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce to kompletna rewolucja. W Polsce pocz\u0105tek ich popularyzacji to rok 2008. Z biegiem czasu entuzjazm wobec nich troch\u0119 os\u0142ab\u0142 i pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze w\u0105tpliwo\u015bci. Czy aby na pewno e-papierosy to zupe\u0142nie bezpieczna alternatywa dla tradycyjnych wyrob\u00f3w tytoniowych?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[191,204],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4928"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4928"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4943,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4928\/revisions\/4943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}