{"id":4945,"date":"2016-01-06T21:00:04","date_gmt":"2016-01-06T20:00:04","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4945"},"modified":"2020-02-03T15:22:16","modified_gmt":"2020-02-03T14:22:16","slug":"migranci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2016\/01\/06\/migranci\/","title":{"rendered":"Migranci"},"content":{"rendered":"

\"mewy\"<\/a>Sylwester wypada w \u015brodku zimy (niekoniecznie \u201ew \u015brodku” nale\u017cy rozumie\u0107 jako \u201ew po\u0142owie”, zw\u0142aszcza \u017ce jak pisa\u0142em rok temu<\/a>, teraz z tym zakresem czasowym termicznej zimy bywa r\u00f3\u017cnie), a wi\u0119c w czasie, gdy wiele ptak\u00f3w zimuje w parkach i zostaje zaskoczone kanonad\u0105 fajerwerk\u00f3w. Czasami na kilka pierwszych dni nowego roku za moim oknem liczba ptak\u00f3w drastycznie spada\u0142a, co oznacza, \u017ce by\u0142 to dla nich czas ponadprogramowej migracji.
\n
\nMew\u0119 \u015bmieszk\u0119, kt\u00f3ra jest na zdj\u0119ciu powy\u017cej, zobaczy\u0142em mniej wi\u0119cej w takich okoliczno\u015bciach – by\u0142 to 2 stycznia w Gda\u0144sku, przy uj\u015bciu Potoku Oliwskiego, a wi\u0119c w miejscu zdecydowanie synantropijnym. Zatoka Gda\u0144ska to miejsce, gdzie zimuje wiele ptak\u00f3w latem \u017cyj\u0105cych dalej na p\u00f3\u0142nocy lub wschodzie, wi\u0119c ta \u015bmieszka mog\u0142a okaza\u0107 si\u0119 np. migrantk\u0105 z g\u0142\u0119bi Rosji albo Skandynawii. Z drugiej jednak strony to zwyk\u0142a \u015bmieszka, a nie edredon czy lod\u00f3wka, wi\u0119c r\u00f3wnie dobrze m\u00f3g\u0142 to by\u0107 ptak nieopuszczaj\u0105cy Tr\u00f3jmiasta od piskl\u0119cia.<\/p>\n

To drugie jest ca\u0142kiem prawdopodobne. W\u015br\u00f3d mew, kt\u00f3rych obr\u0105czki uda\u0142o mi si\u0119 zaobserwowa\u0107, jest taka, kt\u00f3r\u0105 przez kilka lat widywano zawsze mi\u0119dzy gda\u0144skim Przymorzem a sopockim molem. Oczywi\u015bcie, to tyle \u015bwiadczy o niej, ile o miejscach, gdzie bywaj\u0105 obserwatorzy. Np. inn\u0105 mew\u0119 zaobr\u0105czkowano w Gdyni, a przez nast\u0119pne kilka lat widywano jakie\u015b 80 razy w Sopocie i kilkana\u015bcie razy Gda\u0144sku (a tu tylko w Jelitkowie), ale raz przy\u0142apano j\u0105 na wypadzie na pola pod Gniewinem. Tydzie\u0144 wcze\u015bniej i dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej za\u015b by\u0142a w okolicach przystani rybackiej w Sopocie. Gdyby w tym dniu akurat nikt pod Gniewinem jej nikt nie zauwa\u017cy\u0142, jej wyskok 42 kilometry od miejsca zaobr\u0105czkowania pozosta\u0142by jej tajemnic\u0105.<\/p>\n

No wi\u0119c co z mew\u0105 ze zdj\u0119cia? Zaobr\u0105czkowano j\u0105 7 stycznia 2007 r. na gda\u0144skiej Oliwie jako dwuletniego osobnika. To niedaleko od miejsca mojej obserwacji, a wi\u0119c mog\u0142oby przypomina\u0107 sytuacj\u0119 opisan\u0105 wy\u017cej. Owszem, miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej widziano j\u0105 w tym samym miejscu, ale potem na par\u0119 miesi\u0119cy znik\u0142a obserwatorom, a\u017c do zauwa\u017cenia w lipcu nad Zatok\u0105 Pomorsk\u0105. By\u0107 mo\u017ce tam przezimowa\u0142a, bo kolejne stwierdzenie to marzec 2008 r. w \u015awinouj\u015bciu.<\/p>\n

Po kolejnej przerwie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wr\u00f3ci\u0142a nad Zatok\u0119 Gda\u0144sk\u0105, gdzie mniej lub bardziej regularnie jest widywana od pa\u017adziernika 2010 r. do dzi\u015b. Tyle \u017ce w lipcu 2015 znowu odwiedzi\u0142a Zatok\u0119 Pomorsk\u0105, cho\u0107 raczej nie na d\u0142ugo. Przedostatnia (tzn. poprzedzaj\u0105ca moj\u0105) obserwacja to uj\u015bcie Potoku Oliwskiego w po\u0142owie grudnia 2015, a wi\u0119c ewentualne fety sylwestrowe jej nigdzie nie wygna\u0142y.<\/p>\n

Z moich, przyznajmy, nieprzesadnie licznych zarejestrowanych ptak\u00f3w ona jest jak dot\u0105d najbardziej skora do dalekich wypraw. Co prawda mam na li\u015bcie mew\u0119 srebrzyst\u0105 zaobr\u0105czkowan\u0105 poza Polsk\u0105, konkretnie pod K\u0142ajped\u0105, ale w linii prostej odleg\u0142o\u015b\u0107, jak\u0105 pokona\u0142a, lec\u0105c do Tr\u00f3jmiasta, jest nieco mniejsza. No i gdy ju\u017c – w\u0142a\u015bciwie jeszcze jako nieco wyro\u015bni\u0119te piskl\u0119 – tam trafi\u0142a, w\u0142a\u015bciwie nie zmienia miejsca bytowania. Po kilkana\u015bcie razy j\u0105 stwierdzano przy przystani rybackiej w Sopocie lub przy sopockim molo i kilka razy na gda\u0144skim Jelitkowie.<\/p>\n

W sumie nie ma si\u0119 co dziwi\u0107. Mewy to, w odr\u00f3\u017cnieniu od cho\u0107by rybitw, g\u0142\u00f3wnie padlino\u017cercy. Poluj\u0105 s\u0142abo, czasem wyd\u0142ubuj\u0105 oczy fokom, zw\u0142aszcza niedo\u015bwiadczonym szczeni\u0119tom, ale naj\u0142atwiej im po\u017cywia\u0107 si\u0119 martwymi rybami. A gdzie \u0142atwiej znale\u017a\u0107 martwe ryby ni\u017c w okolicach przystani i ca\u0142orocznych bar\u00f3w przy pla\u017cy? Gdy mewa znajdzie sobie miejsce w takiej okolicy, ma s\u0142ab\u0105 motywacj\u0119 do szukania szcz\u0119\u015bcia gdzie indziej.<\/p>\n

Informacje o zaobr\u0105czkowanym ptaku mo\u017cna \u015bledzi\u0107 na witrynie Krajowej Centrali Obr\u0105czkowania<\/a>, prowadzonej przez Stacj\u0119 Ornitologiczn\u0105 Muzeum i Instytutu Zoologii PAN w Gda\u0144sku. Nie jest to jednak baza otwarta – normalny dost\u0119p pozwala na \u015bledzenie jedynie tych ptak\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119 samemu zg\u0142osi\u0142o. Ponadto taka obserwacja musi by\u0107 te\u017c zweryfikowana przez eksperta stacji. W sytuacji gdy obr\u0105czk\u0119 za\u0142o\u017cy\u0142 i zarejestrowa\u0142 kto\u015b z gda\u0144skiego zespo\u0142u, sprawa jest do\u015b\u0107 prosta. W przypadku ptak\u00f3w \u201ecudzoziemskich” bywa trudniej. Jak wida\u0107 na jednym z powy\u017cszych przyk\u0142ad\u00f3w, czasem udaje si\u0119 zidentyfikowa\u0107 obcego ptaka. Kilka jednak moich zg\u0142osze\u0144 od paru miesi\u0119cy oczekuje na weryfikacj\u0119 z adnotacj\u0105 \u201ebrak pierwotnego [stwierdzenia]”. Przyznaj\u0119, \u017ce weryfikacj\u0119 mo\u017ce utrudni\u0107 to, \u017ce nie ka\u017cd\u0105 mew\u0119 potrafi\u0119 zidentyfikowa\u0107 po gatunku.<\/p>\n

Mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 szcz\u0119\u015bcia w innych europejskich bazach. Na przyk\u0142ad niedawno, b\u0119d\u0105c w Oslo, w parku Bjerkedalen widzia\u0142em stado bernikli bia\u0142olicych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych odczyta\u0142em dwie obr\u0105czki. Baza norweska<\/a>, dzia\u0142aj\u0105ca na podobnych zasadach co polska, ujawni\u0142a mi, \u017ce obie bernikle zaobr\u0105czkowano latem 2008 r.\u00a0pod Oslo (ale w r\u00f3\u017cnych miejscach). Nast\u0119pnie obie zwykle kr\u0119ci\u0142y si\u0119 po okolicy w zasi\u0119gu kilkunastu kilometr\u00f3w, a moje obserwacje s\u0105 jedyne w tym konkretnym parku (co jest o tyle zrozumia\u0142e, \u017ce park ten stosunkowo niedawno utworzono, ods\u0142aniaj\u0105c niegdy\u015b schowany w gruncie potok Hovinbekken po tym, jak przesta\u0142 pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 komunalnego kana\u0142u \u015bciekowego). Co ciekawe, w obu przypadkach brak jest notowa\u0144 zimowych.<\/p>\n

Zatem zwyk\u0142y obserwator mo\u017ce tylko \u015bledzi\u0107 histori\u0119 swoich<\/em> ptak\u00f3w. W zasadzie to tylko rozrywka. Ornitolodzy maj\u0105cy dost\u0119p do pe\u0142nych baz pewnie mog\u0105 wyci\u0105gn\u0105\u0107 bardziej naukowe wnioski.<\/p>\n

Co jednak, gdy nie uda nam si\u0119 odczyta\u0107 \u017cadnej obr\u0105czki? (Cz\u0119sto to nie\u0142atwe, cho\u0107 dobry aparat fotograficzny z przybli\u017ceniem jest bardzo przydatny). Mo\u017cemy np. \u015bledzi\u0107 przechodz\u0105ce przez nasze r\u0119ce banknoty euro na witrynie EuroBillTracker<\/a>. Ptaki migruj\u0105 zgodnie ze swoimi ptasimi prawami, ale banknoty migruj\u0105 wraz z lud\u017ami. Z tego wzgl\u0119du obserwacje ich migracji mog\u0105 naukowcom przybli\u017ca\u0107 drogi przemieszczania si\u0119 ludzi, a to mo\u017ce by\u0107 wykorzystane cho\u0107by w epidemiologii.<\/p>\n

Nie robi\u0142em bardzo pog\u0142\u0119bionej kwerendy, ale na razie artyku\u0142y naukowe chyba bardziej wci\u0105\u017c m\u00f3wi\u0105 o tym potencjale, ni\u017c naprawd\u0119 go wykorzystuj\u0105. W odr\u00f3\u017cnieniu od baz obr\u0105czkarskich EBT pozwala obserwowa\u0107 nieco wi\u0119cej. Np. w momencie pisania tego tekstu u\u017cytkownik o najwi\u0119kszej liczbie wprowadzonych banknot\u00f3w zrobi\u0142 to ponad 2 miliony razy (od kwietnia 2005 r.) i ma prawie 20 tysi\u0119cy trafie\u0144 (trafienie oznacza, \u017ce kto\u015b inny r\u00f3wnie\u017c zanotowa\u0142 ten banknot). To, \u017ce w\u015br\u00f3d 10 najaktywniejszych u\u017cytkownik\u00f3w jest sze\u015bcioro Niemc\u00f3w i nie ma os\u00f3b spoza strefy euro, zaskoczeniem chyba nie jest.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong>
\nfot. Piotr Panek, licencja CC BY-SA 4.0<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sylwester wypada w \u015brodku zimy (niekoniecznie \u201ew \u015brodku” nale\u017cy rozumie\u0107 jako \u201ew po\u0142owie”, zw\u0142aszcza \u017ce jak pisa\u0142em rok temu, teraz z tym zakresem czasowym termicznej zimy bywa r\u00f3\u017cnie), a wi\u0119c w czasie, gdy wiele ptak\u00f3w zimuje w parkach i zostaje zaskoczone kanonad\u0105 fajerwerk\u00f3w. Czasami na kilka pierwszych dni nowego roku za moim oknem liczba ptak\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54],"tags":[567,76],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4945"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4945"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4945\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7037,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4945\/revisions\/7037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4945"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4945"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4945"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}