{"id":4969,"date":"2016-01-16T00:17:07","date_gmt":"2016-01-15T23:17:07","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4969"},"modified":"2017-07-26T22:49:51","modified_gmt":"2017-07-26T20:49:51","slug":"skarb-w-sloiku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2016\/01\/16\/skarb-w-sloiku\/","title":{"rendered":"Skarb w s\u0142oiku"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_4970\" style=\"width: 414px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-4970\" class=\"wp-image-4970 size-full\" title=\"Podr\u00f3\u017cniczki z po\u0142owy XIX wieku\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/404px-Marasmius_oreades_\u2014_Flora_Batava_\u2014_Volume_v11.jpg\" alt=\"Podr\u00f3\u017cniczki z po\u0142owy XIX wieku\" width=\"404\" height=\"599\" srcset=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/404px-Marasmius_oreades_\u2014_Flora_Batava_\u2014_Volume_v11.jpg 404w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/404px-Marasmius_oreades_\u2014_Flora_Batava_\u2014_Volume_v11-202x300.jpg 202w\" sizes=\"(max-width: 404px) 100vw, 404px\" \/><p id=\"caption-attachment-4970\" class=\"wp-caption-text\">Podr\u00f3\u017cniczki z po\u0142owy XIX wieku<\/p><\/div>\n<p>W <a href=\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/2013\/02\/22\/wisnie-i-ogorki\/\">dawnym tek\u015bcie<\/a> pisa\u0142em o odkopanych w piwnicy s\u0142oikach z przetworami sprzed lat. Par\u0119 dni temu by\u0142em znowu w tej samej piwnicy i znowu si\u0119gn\u0105\u0142em na p\u00f3\u0142k\u0119.<br \/>\n<!--more--><br \/>\nTym razem wybra\u0142em wy\u0142\u0105cznie zaprawy w\u0142asnej produkcji: podr\u00f3\u017cniczki (fachowo: twardzioszki przydro\u017cne, <em>Marasmius oreades<\/em> [Bolton] fr.), szczaw oraz leczo, wszystko w wieku oko\u0142o 25 lat.<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie opr\u00f3cz warto\u015bci kulinarnej s\u0142oiki s\u0105 dla mnie no\u015bnikiem warto\u015bci sentymentalnych. Kiedy zbiera\u0142em te grzyby, nie musia\u0142em nosi\u0107 okular\u00f3w, nie \u0142ysia\u0142em, a w kraju wolno\u015bci i demokracji by\u0142o co dzie\u0144 wi\u0119cej&#8230;Ale na tym nie koniec. W czasie \u015bwi\u0105t czyta\u0142em sobie ksi\u0105\u017ck\u0119 Svante P\u00e4\u00e4bo \u201eNeandertalczyk. W poszukiwaniu zaginionych genom\u00f3w\u201d o badaniach nad genomami z zamierzch\u0142ych czas\u00f3w.<\/p>\n<p>\u015awie\u017ca pami\u0119\u0107 lektury po\u0142\u0105czona z widokiem s\u0142oja grzybk\u00f3w wywo\u0142a\u0142a skojarzenie: mam przed sob\u0105 nie tylko przetw\u00f3r kulinarny z domieszk\u0105 wspomnie\u0144, ale te\u017c kapsu\u0142\u0119 czasu, kt\u00f3rej zawarto\u015b\u0107 moje zabiegi konserwuj\u0105ce (w postaci tyndalizacji) zabezpieczy\u0142y od zniszczenia. Poj\u0119cia nie mam, na ile DNA mia\u0142o szans\u0119 przetrwa\u0107 kilkukrotne gotowanie oraz 25 lat le\u017cakowania na p\u00f3\u0142ce, ale wiele innych substancji zosta\u0142o na pewno zachowanych.<\/p>\n<p>Wiem, gdzie te grzyby zbiera\u0142em i mo\u017cna by dzi\u015b por\u00f3wna\u0107 populacj\u0119 rosn\u0105c\u0105 na tej samej \u0142\u0105ce z jej poprzednikami sprzed \u0107wierci wieku. Na pewno mo\u017cna by zbada\u0107 zmian\u0119 poziomu ska\u017cenia na przyk\u0142ad DDT, metalami ci\u0119\u017ckimi czy w\u0119glowodorami policyklicznymi. Pewnie da\u0142oby si\u0119 tak\u017ce wykry\u0107 w przetworze obecno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnych paso\u017cyt\u00f3w. Podobnie py\u0142ki ro\u015blin rosn\u0105cych wok\u00f3\u0142 na pewno przetrwa\u0142y, wi\u0119c mo\u017cna by oceni\u0107 zmian\u0119 ro\u015blinno\u015bci na stanowisku.<\/p>\n<p>Z tej perspektywy wygl\u0105da na to, \u017ce mam w piwnicy jeszcze troch\u0119 potencjalnych obiekt\u00f3w bada\u0144 naukowych. Je\u015bli kto\u015b jest zainteresowany wsp\u00f3\u0142prac\u0105, prosz\u0119 o sygna\u0142.<\/p>\n<p><strong>Jerzy Tyszkiewicz<\/strong><br \/>\n<em>Ilustracja<\/em>: Christiaan Sepp, z ksi\u0105\u017cki Janusa (Jana) Kopsa (1765\u20131849) \u201eFlora Batava of Afbeelding en Beschrijving van Nederlandsche Gewassen, XI. Deel. (1853)\u201d, prawa autorskie wygas\u0142y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W dawnym tek\u015bcie pisa\u0142em o odkopanych w piwnicy s\u0142oikach z przetworami sprzed lat. Par\u0119 dni temu by\u0142em znowu w tej samej piwnicy i znowu si\u0119gn\u0105\u0142em na p\u00f3\u0142k\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60,6,47],"tags":[84],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4969"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4969"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4969\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5588,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4969\/revisions\/5588"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}