{"id":4977,"date":"2016-02-24T06:15:05","date_gmt":"2016-02-24T05:15:05","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=4977"},"modified":"2016-02-25T04:59:28","modified_gmt":"2016-02-25T03:59:28","slug":"empatia-zarezerwowana-nie-tylko-dla-homo-sapiens","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2016\/02\/24\/empatia-zarezerwowana-nie-tylko-dla-homo-sapiens\/","title":{"rendered":"Empatia zarezerwowana nie tylko dla Homo sapiens"},"content":{"rendered":"

\"Microtus_lusitanicus<\/a>Empatia, zdefiniowana jako zdolno\u015b\u0107 do odczuwania stan\u00f3w psychicznych innych os\u00f3b czy te\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 przyj\u0119cia ich sposobu my\u015blenia, spojrzenia z ich perspektywy na rzeczywisto\u015b\u0107 (Wikipedia), przypisywana jest zwyczajowo zwierz\u0119tom zdolnym do wy\u017cszych czynno\u015bci m\u00f3zgowych.
\n
\nOpisywana by\u0142a do tej pory jedynie u naczelnych, s\u0142oniowatych, psowatych i krukowatych. Niedawno jednak w presti\u017cowym tygodniku \u201eScience” ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142, kt\u00f3ry do powy\u017cszej listy dodaje gryzonie.<\/p>\n

Badacze zajmuj\u0105cy si\u0119 obserwacj\u0105 zachowania nornika preriowego (Microtus ochrogaster) \u2013 ma\u0142ego gryzonia z rodziny chomikowatych, znanego w literaturze naukowej przede wszystkim ze zdolno\u015bci tworzenia monogamicznych, trwa\u0142ych zwi\u0105zk\u00f3w i obustronnej opieki nad potomstwem – wykazali, \u017ce nornik ten nie tylko tworzy zwi\u0105zki na ca\u0142e \u017cycie, ale r\u00f3wnie\u017c wykazuje zachowania empatyczne w stosunku do swoich pobratymc\u00f3w bez wzgl\u0119du na to, czy nale\u017c\u0105 oni do rodziny czy te\u017c s\u0105 \u201etylko” kolegami z klatki.<\/p>\n

Naukowcy przeprowadzili eksperyment, w kt\u00f3rym jedna grupa zwierz\u0105t (obserwatorzy) reagowa\u0142a empatycznie (konsolacyjnie) w stosunku do zwierz\u0105t poddanym czynnikom stresowym. Obserwatorzy, widz\u0105c swoich pobratymc\u00f3w w stresie, przychodzili z pomoc\u0105, stosuj\u0105c szereg zachowa\u0144 maj\u0105cych na celu uspokojenie zestresowanego osobnika.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, gdy w pomieszczeniu wraz z zestresowanym osobnikiem przebywa\u0142 niezestresowany obserwator, osobniki te by\u0142y spokojniejsze w obliczu czynnik\u00f3w stresowych ni\u017c te, kt\u00f3re pozostawiono samotnie po wst\u0119pnym uspokojeniu. R\u00f3wnolegle przeprowadzone badania na norniku \u0142\u0105kowym, bliskim krewnych nornika preriowego, nie wykaza\u0142y zachowa\u0144 empatycznych w tej grupie zwierz\u0105t, co mo\u017ce wskazywa\u0107 na to, i\u017c zachowania empatyczne, jak sugeruj\u0105 autorzy bada\u0144, zale\u017c\u0105 od zar\u00f3wno od czynnik\u00f3w spo\u0142ecznych, jak i \u015brodowiskowych.<\/p>\n

Po wykazaniu, i\u017c nornik preriowy jest zdolny do zachowa\u0144 empatycznych, badacze zaj\u0119li si\u0119 ustaleniem pod\u0142o\u017ca neurobiologicznego tych zachowa\u0144. Po przeprowadzeniu serii eksperyment\u00f3w na zachowania empatyczne po\u0142\u0105czone z pomiarem st\u0119\u017cenia oksytocyny \u2013 tradycyjnie uznawanej za hormon mi\u0142o\u015bci i empatii – naukowcy wykazali, i\u017c podobnie jak u innych zwierz\u0105t zdolnych do empatii, r\u00f3wnie\u017c u nornika preriowego istnieje zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy poziomem oksytocyny w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach m\u00f3zgowia a zachowaniem empatycznym.<\/p>\n

Naukowcy podsumowuj\u0105, \u017ce zdolno\u015b\u0107 do zachowa\u0144 empatycznych niekoniecznie wynika ze z\u0142o\u017conych zdolno\u015bci poznawczych, lecz jest ewolucyjnie starsza i wykazuje podobne pod\u0142o\u017ce neurobiologiczne u r\u00f3\u017cnych, niespokrewnionych grup zwierz\u0105t, takich jak naczelne i opisane tutaj norniki preriowe. Jednak, jak dodaj\u0105 autorzy, mimo \u017ce zachowania te s\u0105 w du\u017cym stopniu zale\u017cne od neurochemicznych przeka\u017anik\u00f3w, nawet w grupach blisko ze sob\u0105 spokrewnionych zwierz\u0105t takich jak nornik preriowy i nornik \u0142\u0105kowy wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3\u017cnice w zachowaniu empatycznym \u2013 pierwsza grupa wykazuje takowe, natomiast druga nie.<\/p>\n

Co wskazuje na to, \u017ce poza neurobiologi\u0105 do wyst\u0105pienia zachowa\u0144 empatycznych konieczne by\u0142y w przesz\u0142o\u015bci dodatkowe czynniki \u015brodowiskowe i spo\u0142eczne, kt\u00f3re takie zachowania promowa\u0142y.<\/p>\n

Judyta Juranek<\/strong>
\nIlustracja:<\/em>\u00a0Jos\u00e9 Ram\u00f3n Pato Vicente – Mediateca educa madrid.org, CC BY-SA 2.5 es<\/p>\n

Burkett, J., Andari, E., Johnson, Z., Curry, D., de Waal, F., & Young, L. (2016). Oxytocin-dependent consolation behavior in rodents Science, 351<\/span> (6271), 375-378 DOI: 10.1126\/science.aac4785<\/a><\/span>
\n\"ResearchBlogging.org\"<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Empatia, zdefiniowana jako zdolno\u015b\u0107 do odczuwania stan\u00f3w psychicznych innych os\u00f3b czy te\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 przyj\u0119cia ich sposobu my\u015blenia, spojrzenia z ich perspektywy na rzeczywisto\u015b\u0107 (Wikipedia), przypisywana jest zwyczajowo zwierz\u0119tom zdolnym do wy\u017cszych czynno\u015bci m\u00f3zgowych.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[66,6,1],"tags":[207,209,208],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4977"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4977"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4977\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5040,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4977\/revisions\/5040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4977"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4977"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4977"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}