{"id":5011,"date":"2016-02-17T11:41:42","date_gmt":"2016-02-17T10:41:42","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=5011"},"modified":"2016-02-17T12:43:36","modified_gmt":"2016-02-17T11:43:36","slug":"lukasiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2016\/02\/17\/lukasiewicz\/","title":{"rendered":"\u0141ukasiewicz"},"content":{"rendered":"

\"Jan_\u0141ukasiewicz\"<\/a>O Janie \u0141ukasiewiczu Tadeusz Kotarbi\u0144ski pisa\u0142, \u017ce jego wyk\u0142ady i \u0107wiczenia by\u0142y jak kryszta\u0142. Mia\u0142 na my\u015bli ich niesamowity porz\u0105dek i elegancj\u0119. Wyra\u017any \u015blad tego \u0142atwo mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w ksi\u0105\u017ckach i artyku\u0142ach \u0141ukasiewicza, kt\u00f3re na czytelnika rzucaj\u0105 niek\u0142amany urok.
\n
\nNiepostrze\u017cenie kilka dni temu up\u0142yn\u0119\u0142o 60 lat od \u015bmierci tego wybitnego logika i filozofa. Tak, tak w\u0142a\u015bnie filozofa, bo cho\u0107 biografowie i komentatotrzy jego tw\u00f3rczo\u015bci wyra\u017anie zaznaczaj\u0105 dwa okresy w jego pracy naukowej: filozoficzny do roku 1918 (albo 1920) i logiczny od tego czasu a\u017c do \u015bmierci. Mimo \u017ce zerwanie z filozofi\u0105 przybra\u0142o kszta\u0142t oficjalnych deklaracji, to jednak trudno nie oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce pewne zagadnienia filozoficzne (jak na przyk\u0142ad dociekania nad poj\u0119ciem przyczyny) by\u0142y obecne w jego pracy do ko\u0144ca.<\/p>\n

Filozofi\u0105 zainteresowa\u0142 si\u0119 \u0141ukasiewicz pod wp\u0142ywem Kazimierza Twardowskiego. Po roku studi\u00f3w prawniczych na uniwersytecie we Lwowie przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 on na filozofi\u0119, kt\u00f3r\u0105 z powodzeniem uko\u0144czy\u0142 w 1902 roku doktoratem obronionym na ocen\u0119 celuj\u0105c\u0105. W tym te\u017c czasie \u0141ukasiewicz zainteresowa\u0142 si\u0119 logik\u0105. Z pewno\u015bci\u0105 na jego p\u00f3\u017aniejsze sukcesy w logice mia\u0142o wp\u0142yw wykszta\u0142cenie logiczne, a w szczeg\u00f3lno\u015bci doskona\u0142a znajomo\u015b\u0107 pism Arystotelesa.<\/p>\n

Z Arystotelesem jest w og\u00f3le ciekawa sprawa. Nauczyciel Twardowskiego w trakcie studi\u00f3w w Wiedniu Franz Brentano by\u0142 mi\u0142o\u015bnikiem Arystotelesa i znawc\u0105 jego tw\u00f3rczo\u015bci. T\u0119 fascynacj\u0119 przekaza\u0142 swoim uczniom, w tym Twardowskiemu, kt\u00f3ry z kolei przekazywa\u0142 j\u0105 dalej. Badanie, kt\u00f3re \u0141ukasiewicz podj\u0105\u0142 po doktoracie, jest jakim\u015b widocznym znakiem tej sztafety pokole\u0144. Warto przy tym podkre\u015bli\u0107, \u017ce symbolicznie spinaj\u0105 one klamrami prace naukowe \u0141ukasiewicza – w 1910 r. ukaza\u0142a si\u0119 jego praca \u201eO zasadzie sprzeczno\u015bci u Arystotelesa\u201d, a tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 ksi\u0105\u017cka o sylogistyce Arystotelesa. T\u0119 drug\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u0141ukasiewicz mia\u0142 ju\u017c gotow\u0105 przed wojn\u0105, ale r\u0119kopis sp\u0142on\u0105\u0142 we wrze\u015bniu 1939 r.<\/p>\n

W ka\u017cdym razie badania nad zasad\u0105 sprzeczno\u015bci u Arystotelesa by\u0142y jednym z element\u00f3w, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej przyczyni\u0142y si\u0119 do sformu\u0142owania przez niego zasad logiki tr\u00f3j- a potem tak\u017ce wielowarto\u015bciowej. Warto przy tym doda\u0107, \u017ce analiza zasady sprzeczno\u015bci oraz wy\u0142\u0105czonego \u015brodka, jak\u0105 \u0141ukasiewicz przeprowadza w \u201eO zasadzie sprzeczno\u015bci u Arystotelesa\u201d to w og\u00f3le sztuka sama w sobie, \u015bwiadcz\u0105ca o jego dog\u0142\u0119bnym zrozumienia obu zasad i ich znaczenia dla podstaw logiki.<\/p>\n

Je\u015bli mia\u0142bym jednak wskazywa\u0107 na jaki\u015b znacz\u0105cy fragment z tw\u00f3rczo\u015bci \u0141ukasiewicza, jaki mam w pami\u0119ci, to jest nim zako\u0144czenie artyku\u0142u \u201eO determinizmie\u201d, kt\u00f3re w moim odczuciu mog\u0142o powsta\u0107 ju\u017c po wojnie. Przytocz\u0119 je w ca\u0142o\u015bci:<\/p>\n

Ale i przesz\u0142o\u015b\u0107 powinni\u015bmy traktowa\u0107 nie inaczej ni\u017c przysz\u0142o\u015b\u0107. Je\u015bli z przysz\u0142o\u015bci to tylko dzi\u015b jest realne, co\u00a0wyznaczone jest\u00a0przyczynowo\u00a0przez chwil\u0119 dzisiejsz\u0105, a zaczynaj\u0105ce si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci \u0142a\u0144cuchy przyczynowe nale\u017c\u0105 dzi\u015b jeszcze do sfery\u00a0mo\u017cliwo\u015bci, to i z przesz\u0142o\u015bci to tylko dzi\u015b jest realne, co dzi\u015b jeszcze dzia\u0142a w swych\u00a0skutkach. Fakty, kt\u00f3re w swych skutkach wyczerpa\u0142y si\u0119 ca\u0142kowicie, tak \u017ce wszechwiedz\u0105cy\u00a0nawet umys\u0142 nie m\u00f3g\u0142by\u00a0ich\u00a0wywnioskowa\u0107 z fakt\u00f3w dzi\u015b si\u0119 dziej\u0105cych, nale\u017c\u0105 do sfery mo\u017cliwo\u015bci. Nie mo\u017cna o nich twierdzi\u0107, \u017ce by\u0142y, lecz tylko, \u017ce by\u0142y mo\u017cliwe. I dobrze, \u017ce tak jest. W \u017cyciu ka\u017cdego z nas zdarzaj\u0105 si\u0119 ci\u0119\u017ckie chwile cierpienia i jeszcze ci\u0119\u017csze chwile winy. Radzi by\u015bmy wymaza\u0107 te chwile z pami\u0119ci naszej, ale i z rzeczywisto\u015bci. Oto wolno nam wierzy\u0107, \u017ce gdy wyczerpi\u0105 si\u0119 wszystkie skutki tych chwil fatalnych, cho\u0107by to si\u0119 sta\u0142o dopiero po naszej \u015bmierci, wtedy i one same wykre\u015blone b\u0119d\u0105 ze \u015bwiata rzeczywistego i przejd\u0105 w krain\u0119 mo\u017cliwo\u015bci. Czas koi troski nasze i niesie nam przebaczenie.\n<\/p><\/blockquote>\n

Grzegorz Pacewicz<\/strong>
\nZdj\u0119cie: st\u0105d<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O Janie \u0141ukasiewiczu Tadeusz Kotarbi\u0144ski pisa\u0142, \u017ce jego wyk\u0142ady i \u0107wiczenia by\u0142y jak kryszta\u0142. Mia\u0142 na my\u015bli ich niesamowity porz\u0105dek i elegancj\u0119. Wyra\u017any \u015blad tego \u0142atwo mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w ksi\u0105\u017ckach i artyku\u0142ach \u0141ukasiewicza, kt\u00f3re na czytelnika rzucaj\u0105 niek\u0142amany urok.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,21],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5011"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5011"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5011\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5017,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5011\/revisions\/5017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5011"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5011"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5011"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}