{"id":5018,"date":"2016-02-21T00:09:34","date_gmt":"2016-02-20T23:09:34","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=5018"},"modified":"2016-02-22T20:28:06","modified_gmt":"2016-02-22T19:28:06","slug":"slowa-do-zapomnienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2016\/02\/21\/slowa-do-zapomnienia\/","title":{"rendered":"S\u0142owa do zapomnienia"},"content":{"rendered":"

\"Ogr\u00f3d<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Biblioteka \u015al\u0105ska<\/a> og\u0142osi\u0142a z okazji Mi\u0119dzynarodowego Dnia J\u0119zyka Ojczystego (International Mother Language Day<\/a>) konkurs na s\u0142owa, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy zapomnie\u0107.<\/p>\n

Ostatecznie wyniki r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119\u00a0 nieco od listy, kt\u00f3ra by\u0142a podstaw\u0105 komentarza, trzy najbardziej nielubiane s\u0142owa to konkubina<\/em>, wykon<\/em> i zajebisty<\/em>. Kilka dodatkowych s\u0142\u00f3w warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 temu drugiemu; jest to s\u0142owo notowane przez SJPDor jako \u015brodowiskowe<\/em> (z cytatem z \u201eTrybuny Robotniczej\u201d), do znaczenia \u2018praca wykonana w jakim\u015b przedziale czasu\u2019 (tygodniowe wykony<\/em>, wi\u0119kszy wykon dzienny<\/em>) dosz\u0142o jeszcze nowe, \u2018wykonanie utworu muzycznego\u2019. Wyraz ten w obu znaczeniach jest dezaprobowany jako niepotrzebny dublet\u00a0wykonania<\/em>.
\n
\nIdea przypomina nieco niemieckie Unwort des Jahres<\/a>, antys\u0142owo. W ostatnim roku Gutmensch<\/em>, \u2018dobry cz\u0142owiek, poczciwina\u2019. Jednak Niemcy nie chc\u0105 antys\u0142\u00f3w zapomina\u0107, raczej je po prostu dokumentuj\u0105.<\/p>\n

Konkurs B\u015a by\u0142 dwuetapowy, w pierwszym zg\u0142aszane by\u0142y propozycje antys\u0142\u00f3w, w drugim g\u0142osowano na s\u0142owa do zapomnienia. Zg\u0142oszono a\u017c 120 s\u0142\u00f3w, niekt\u00f3re w wariantach m\u0119skim i \u017ce\u0144skim (singiel, singielka, konkubina, konkubent<\/em>). A\u017c po\u0142owy nie chce zapomnie\u0107 nikt. Ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e jest, \u017ce brakowa\u0142oby nam zw\u0142oki<\/em>, bo cho\u0107 retardacja<\/em> wdzi\u0119czna, to jej krewnym nie jest czaruj\u0105cy czasownik zw\u0142\u00f3czy\u0107<\/em>, a i \u017cycie literatur\u0105 nie jest. Zapomnie\u0107 nikt te\u017c nie chce o lenistwie<\/em>, ma\u015blance<\/em> i purchawce<\/em>, co t\u0142umaczy si\u0119 samo przez si\u0119, gdy pomy\u015ble\u0107, jak antycypujemy<\/em> grzybobraniowe dolce far niente<\/em> w purchawkowym<\/em> zagajniku, z salcesonem<\/em> na kanapkach, ma\u015blank\u0105<\/em> w kance i bestsellerem<\/em> do czytania.<\/p>\n

Dobrze wypocz\u0119ty cz\u0142owiek pe\u0142ny jest zapa\u0142u do dzia\u0142ania i tym trzeba t\u0142umaczy\u0107, \u017ce nie chce zapomnie\u0107 o dyspozycyjno\u015bci<\/em>, kontrakcie, transakcji<\/em> i procedowaniu<\/em>, oraz kreatywnym<\/em> progresie<\/em>, kt\u00f3ry pomo\u017ce prze\u0142ama\u0107 konwencj\u0119,\u00a0spr\u0119\u017cy\u0107 si\u0119<\/em> i doprowadzi do powstania nowego, wspanialszego\u00a0produktu. <\/em>\u00d3w za\u015b pomo\u017ce optymalnie<\/em> wykorzysta\u0107 si\u0142y i \u015brodki, a mo\u017ce nawet globalnie<\/em> nas rozs\u0142awi\u0107 dzi\u0119ki specyficznemu<\/em> dzia\u0142aniu. I cho\u0107 jest to my\u015blenie partykularne<\/em>, to niesamowicie<\/em> kusz\u0105ce. Sukces u jednych wzbudzi zazdro\u015b\u0107 <\/em>(szczeg\u00f3lnie gdy prochowiec<\/em> po wujku noszony do\u00a0skafandra<\/em> z turkusowego ortalionu opisz\u0105 polskie i zagraniczne edycje<\/em> \u015bwi\u0105teczne znanego czasopisma modowego<\/em>), inni zaczn\u0105 ma\u0142powa\u0107<\/em>, tworz\u0105c (marne, rzecz jasna) podr\u00f3bki<\/em>,\u00a0 <\/em>jeszcze inni b\u0119d\u0105 przekonywa\u0107, \u017ce to nic wyj\u0105tkowego i zamiast mo\u017cna u\u017cy\u0107 zamiennik\u00f3w<\/em>. Kumpela<\/em> w pubie,\u00a0 <\/em> oderwana od pracy przy rozdzielaniu \u015brodk\u00f3w pomocowych<\/em>, pos\u0142ucha cierpliwie o\u00a0 traumach<\/em> cz\u0142owieka sukcesu,\u00a0<\/em> ponarzeka na mentaln\u0105\u00a0komun\u0119 <\/em> i doradzi rewitalizacj\u0119<\/em> cielesnej pow\u0142oki\u00a0 w absolutnie spoko<\/em> spa.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re jednak kto\u015b chcia\u0142by zapomnie\u0107, znajduj\u0105 si\u0119 tak oczywiste jak aplikant <\/em> i aplikacja <\/em>(wspomnienie z poszukiwania pracy),\u00a0asertywno\u015b\u0107<\/em> (cudza mo\u017ce by\u0107 dotkliwa),\u00a0projekt<\/em> (szczeg\u00f3lnie, gdy do oddania na przedwczoraj), seksizm<\/em> czy \u015bwie\u017cyna<\/em>, oraz takie, kt\u00f3re trudno zrozumie\u0107: przegrzebek<\/em> (c\u00f3\u017c taka niewinna istota mog\u0142a zrobi\u0107?), spontan<\/em> i franczyza <\/em>(no, chyba \u017ce wypadkowa). Tylko podszeptom radykalnych faszionist\u00f3w mo\u017cna przypisa\u0107 niech\u0119\u0107 do kaleson\u00f3w<\/em> i bolerka<\/em>.\u00a0Wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c one (ale te\u017c sika\u0107<\/em>, zaz\u0119bia\u0107<\/em>,\u00a0 socjalizm<\/em>, ka\u0142<\/em>, OK, dewocjonalia, artefakt , totalnie<\/em> oraz lunch<\/em>)\u00a0 niech\u0119\u0107 budz\u0105 czasowniki: pierdzieli\u0107<\/em>, ubogaca\u0107<\/em>, przemy\u015bliwa\u0107<\/em>, uprasza\u0107<\/em> i kuma\u0107<\/em>, co mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 tym, \u017ce je\u015bli ju\u017c trzeba przerwa\u0107 pla\u017cing<\/em> (du\u017co wy\u017cej w hierarchii dozapomniano\u015bci, pewnie ze wzgl\u0119du na \u015bwiadomo\u015b\u0107 szkodliwego dzia\u0142ania promieni ultrafioletowych), to wszystko jedno dla jakiej czynno\u015bci, no chyba \u017ce dla szopingu<\/em>, o tym jednak chcia\u0142by zapomnie\u0107 niejeden, by\u0107 mo\u017ce ze wzgl\u0119du na skutki, jakie wywiera to na plastykowe, brz\u0119cz\u0105ce i papierowe pieni\u0105\u017cki<\/em> w portfelu. Wzrostowi wiedzy o zdrowym \u017cywieniu trzeba przypisa\u0107 niech\u0119\u0107 do w\u0119dliny. <\/em>Nazw innych produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych\u00a0 w niepami\u0119\u0107 nikt nie odsy\u0142a.<\/p>\n

To, co \u0142\u0105czy wi\u0119kszo\u015b\u0107 s\u0142\u00f3w zg\u0142oszonych do zapomnienia), to przynale\u017cno\u015b\u0107 do s\u0142ownictwa cz\u0119stego \u2013 czasem dlatego, \u017ce modnego lub nadu\u017cywanego (generalnie<\/em>, masakra<\/em>, mega, jakby<\/em>), czasem dlatego, \u017ce zwi\u0105zanego z bie\u017c\u0105c\u0105 dyskusj\u0105 polityczn\u0105\u00a0 (lewak <\/em>i by\u0107 mo\u017ce zdrada<\/em>), a czasem napi\u0119tnowanego jako \u201eniepoprawne\u201d (udanie analogiczny tacierzy\u0144ski<\/em>, ale te\u017c nieudany wykon i <\/em>niezr\u0119czne witam<\/em>) lub \u201eniepotrzebne zapo\u017cyczenie\u201d (manager<\/em>, audyt<\/em>, ewaluacja, fajter <\/em>(fighter<\/em>), briefing<\/em>, dizajn <\/em>(design<\/em>), destynacja,<\/em> dedykowany<\/em>, hejt, sorry<\/em>, czy event<\/em>). Czasem trudno si\u0119 oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce nie o s\u0142owa chodzi, ale o zjawiska lub skojarzenia\u00a0 (jak w przypadku selfie<\/em>, fejsa<\/em>, lajk\u00f3w<\/em>, ziomka<\/em>, kamerowania,<\/em> innowacji<\/em>,\u00a0 foci<\/em>, dzidzi<\/em>, blezerka<\/em> czy psycholo\u017cki), a<\/em> niekiedy \u2014 o inne poczucie humoru lub przynale\u017cno\u015b\u0107 pokoleniow\u0105 (kaman<\/em>, luka\u0107, nara, zajawka, sie ma<\/em>),\u00a0 a tak\u017ce inn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na kolokwializmy i s\u0142owa wulgarne (jara\u0107<\/em>, rozpierdak<\/em>, laska, wali\u0107<\/em>).<\/p>\n

\u0141atwo zrozumie\u0107 niech\u0119\u0107 do osch\u0142ych, medycznych okre\u015ble\u0144 narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych, takich jak srom, pr\u0105cie<\/em> czy cz\u0142onek <\/em>(w tym ostatnim wypadku nie mo\u017cna te\u017c wykluczy\u0107 drugiego znaczenia, \u2018osoba z jakiej\u015b organizacji\u2019), dos\u0142owno\u015bci\u00a0biustonosza<\/em> czy urz\u0119dowych konkubiny<\/em> i konkubenta,<\/em> potocznie nierzadko u\u017cywanych z pogardliwo\u015bci\u0105, podobnie zreszt\u0105 jak pierwotnie eufemizuj\u0105ce singiel\u00a0<\/em>i singielka<\/em>. Mo\u017cna te\u017c zrozumie\u0107 zm\u0119czenie okre\u015bleniem belfer. <\/em><\/p>\n

Odes\u0142anie w niepami\u0119\u0107 poniedzia\u0142ku<\/em> wzmog\u0142oby tylko niech\u0119\u0107 do wtorku. Plwociny<\/em> mo\u017ce nie s\u0105 czym\u015b przyjemnym, ale wypada\u0142oby doceni\u0107 ich fonetyczn\u0105 bezkompromisowo\u015b\u0107, a z gumnem<\/em> nie rozsta\u0142by si\u0119 nikt, kto pami\u0119ta strofy Brzechwy: \u201ePrzy gumnie siedzi kuma i duma. Kum przyszed\u0142: \u00abnie sied\u017a przy gumnie, przybli\u017c si\u0119, kumo, ku mnie!\u00bb. D<\/em>ezabil<\/em> odes\u0142a\u0107 w niepami\u0119\u0107 mo\u017ce tylko chcie\u0107 kto\u015b, kto nie zna zmys\u0142owej piosenki Juliette Greco, brawurowo \u015bpiewanej dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c przez Myl\u00e8ne Farmer.<\/p>\n

S\u0142owem, kt\u00f3re najwi\u0119cej os\u00f3b zg\u0142osi\u0142o jako to, kt\u00f3re chcia\u0142oby zapomnie\u0107 (w chwili pisania tego komentarza), by\u0142o zajebisty<\/em>. To, czy jest to s\u0142owo wulgarne, by\u0142o przedmiotem pyta\u0144 do Rady J\u0119zyka Polskiego, kt\u00f3ra jednoznacznie za takie je uzna\u0142a (http:\/\/www.rjp.pan.pl\/index.php?option=com_content&view=article&id=331:zajebisty-&catid=44:porady-jzykowe&Itemid=58). Kariera tego przymiotnika zdumiewa, nawet je\u015bli za rzucanie mi\u0119sem uwa\u017ca si\u0119 s\u0142owa mocniejsze ni\u017c fi donc!.\u00a0<\/em> Wi\u0119kszo\u015b\u0107\u00a0 u\u017cytkownik\u00f3w bowiem uznaje podstaw\u0119 s\u0142owotw\u00f3rcz\u0105 (jeba\u0107<\/em>, zajeba\u0107<\/em>) za wulgarn\u0105. A. Ba\u0144kowski w \u201eS\u0142owniku etymologicznym\u201d zwraca uwag\u0119, \u017ce [s\u0142owo] reliktowe w gwarach, do tekst\u00f3w literackich przed XX [w.] nie wpuszczane, przez leksykograf\u00f3w dawnych (XV-XVIII) pomijane\u201d.<\/p>\n

Magdalena Derwojedowa<\/strong>
\nFotografia Wolfgang Michel, Ogr\u00f3d \u015awi\u0105tyni Jissoin, This file is made available under the Creative Commons<\/a> CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Biblioteka \u015al\u0105ska og\u0142osi\u0142a z okazji Mi\u0119dzynarodowego Dnia J\u0119zyka Ojczystego (International Mother Language Day) konkurs na s\u0142owa, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy zapomnie\u0107. Ostatecznie wyniki r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119\u00a0 nieco od listy, kt\u00f3ra by\u0142a podstaw\u0105 komentarza, trzy najbardziej nielubiane s\u0142owa to konkubina, wykon i zajebisty. Kilka dodatkowych s\u0142\u00f3w warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 temu drugiemu; jest to s\u0142owo notowane przez SJPDor jako \u015brodowiskowe […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[134,135],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5018"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5018"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5033,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5018\/revisions\/5033"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}