{"id":502,"date":"2010-02-11T10:44:42","date_gmt":"2010-02-11T09:44:42","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=502"},"modified":"2013-02-11T18:46:07","modified_gmt":"2013-02-11T17:46:07","slug":"max-knauf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2010\/02\/11\/max-knauf\/","title":{"rendered":"Max Knauf"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Pomys\u0142 GP<\/a> pisania o podniszczonych podr\u0119cznikach strasznie mi si\u0119 spodoba\u0142. Przedstawiam Pa\u0144stwu mojego faworyta: Oto ksi\u0105\u017ceczka „Mathematische Formelsammlung” autorstwa prof. O. Th. B\u00fcrklena z 1903 roku. Inne dane widoczne s\u0105 na obrazku. ISBN w\u00f3wczas jeszcze nie znano. Dosta\u0142em ten zbi\u00f3r wzor\u00f3w i najwa\u017cniejszych twierdze\u0144 kiedy\u015b w prezencie od mojego wuja Micha\u0142a – je\u015bli czyta ten wpis, to bardzo dzi\u0119kuj\u0119 i pozdrawiam.<\/p>\n

<\/p>\n

Na pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cki znalaz\u0142em odr\u0119cznie wpisane nazwisko w\u0142a\u015bciciela: „Max Knauf”, o ile dobrze odczyta\u0142em gotyk. Na pocz\u0105tku dzia\u0142u o trygonometrii sferycznej nani\u00f3s\u0142 drobne poprawki. Nic o nim nie wiem, ale czuj\u0119 jak\u0105\u015b instynktowna sympati\u0119 do tego cz\u0142owieka. Na pewno szanowa\u0142 ten podr\u0119cznik, bo jest w zastanawiaj\u0105co dobrym stanie jak na swoje ponad 100 lat.<\/p>\n

Co mnie wprawia w zadum\u0119, to spis tre\u015bci. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce ta ksi\u0105\u017ceczka by\u0142a u\u017cywana przez uczni\u00f3w gimnazjalnych do powt\u00f3rek przez matur\u0105 – jej autor te\u017c by\u0142 profesorem gimnazjum. Wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wype\u0142nia geometria w r\u00f3\u017cnych wersjach i wydaniach, p\u0142aska, przestrzenna, trygonometria p\u0142aska i sferyczna, geometria analityczna. Studiuj\u0105c matematyk\u0119 w latach 80. XX wieku nie uczy\u0142em si\u0119 wielu z tych zagadnie\u0144.<\/p>\n

Jest dzia\u0142 o wy\u017cszej analizie (elementarne pochodne i ca\u0142ki), a na ko\u0144cu jego zastosowania do geometrii. Jest te\u017c, ma si\u0119 rozumie\u0107, rozdzia\u0142 o rozwi\u0105zywaniu r\u00f3wna\u0144.<\/p>\n

Brak za to zupe\u0142nie logiki. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, bo w czasach, gdy prof. B\u00fcrklen pisa\u0142 sw\u00f3j zbi\u00f3r, dopiero powstawa\u0142a. Podobnie i z podobnych powod\u00f3w brak poj\u0119cia zbioru. Znalaz\u0142o si\u0119 za to miejsce dla malu\u015bkiego rozdzialiku o rachunku prawdopodobie\u0144stwa. Jego zawarto\u015b\u0107 rozczula: b\u0142\u0119dy, pomy\u0142ki, fa\u0142szywe wzory – gdy to ogl\u0105da\u0107 z perspektywy dzisiejszej wiedzy. Autor nie by\u0142 \u015bwiadom, \u017ce zdarzenia nie musz\u0105 si\u0119 wzajemnie wyklucza\u0107 i poda\u0142 czytelnikom do wierzenia, \u017ce prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce zajdzie jedno ze zdarze\u0144 E1 i E2 jest sum\u0105 ich prawdopodobie\u0144stw: „W=w1+w2” (W, bo Wahrscheinlichkeit, czyli prawdopodobie\u0144stwo po niemiecku). Jako\u015b mu nie za\u015bwita\u0142o, \u017ce w takiej sytuacji W mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 wi\u0119ksze ni\u017c 1. Podobnie wszystkie zdarzenia s\u0105 dla niego niezale\u017cne i pisze „Die Wahrscheinlichkeit, dass mehrere Ereignisse E1,E2,E3,… gleichzeitig (oder nacheinander) eintreffen, ist: W=w1*w2*w3*…”<\/p>\n

Nie, nie na\u015bmiewam si\u0119 z naszego poprzednika sprzed 100 lat. Po prostu zauwa\u017cam, jak wiele wiedzy nam przyby\u0142o, nawet gdy si\u0119 j\u0105 ogl\u0105da przez pryzmat bryku dla maturzyst\u00f3w i w obszarze nauki, kt\u00f3rej teorii si\u0119 nie obala, a raz ustalone fakty pozostaj\u0105 prawdziwe na wieczno\u015b\u0107.<\/p>\n

Nie, nie b\u0119d\u0119 por\u00f3wnywa\u0142 poziomu matury wtedy i dzi\u015b.<\/p>\n

Jerzy Tyszkiewicz<\/strong><\/p>\n

Fot. JT<\/em><\/p>\n

P.S. Skan wydania z 1926 roku (ju\u017c sygnowanego przez Walter de Gruyter & Co.) znalaz\u0142em tutaj<\/a>. Rozdzia\u0142 o prawdopodobie\u0144stwie troch\u0119 si\u0119 powi\u0119kszy\u0142, ale nadal wszystko dzieje si\u0119 przy niewypowiedzianym za\u0142o\u017ceniu o wzajemnej niezale\u017cno\u015bci zdarze\u0144. Dowiedzia\u0142em si\u0119 przy okazji, \u017ce pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w 1896 roku, a autor mia\u0142 na imi\u0119 Otto. Znalaz\u0142em te\u017c w sieci \u00f3wczesne recenzje tej ksi\u0105\u017ceczki, nikt nie zauwa\u017cy\u0142 problem\u00f3w z prawdopodobie\u0144stwem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pomys\u0142 GP pisania o podniszczonych podr\u0119cznikach strasznie mi si\u0119 spodoba\u0142. Przedstawiam Pa\u0144stwu mojego faworyta: Oto ksi\u0105\u017ceczka „Mathematische Formelsammlung” autorstwa prof. O. Th. B\u00fcrklena z 1903 roku. Inne dane widoczne s\u0105 na obrazku. ISBN w\u00f3wczas jeszcze nie znano. Dosta\u0142em ten zbi\u00f3r wzor\u00f3w i najwa\u017cniejszych twierdze\u0144 kiedy\u015b w prezencie od mojego wuja Micha\u0142a – je\u015bli czyta ten […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/502"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=502"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2161,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/502\/revisions\/2161"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}