{"id":507,"date":"2010-02-09T09:55:21","date_gmt":"2010-02-09T08:55:21","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=507"},"modified":"2018-07-25T20:54:43","modified_gmt":"2018-07-25T18:54:43","slug":"romantyczna-rocznica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2010\/02\/09\/romantyczna-rocznica\/","title":{"rendered":"Romantyczna rocznica"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

9 lutego 1951 w Johns Hopkins Hospital w Baltimore wykonano rutynow\u0105 biopsj\u0119 raka szyjki macicy czarnej pacjentki o nazwisku Lacks, Henrietta Lacks<\/a>. Po kilku miesi\u0105cach choroby kobieta zmar\u0142a.<\/p>\n

Pomimo rutyny zabiegu, data 9 lutego 1951 okaza\u0142a si\u0119 prze\u0142omem w badaniach biomedycznych. Z biopsji pobranej od Henrietty Lacks wyprowadzono bowiem lini\u0119 kom\u00f3rkow\u0105, kt\u00f3r\u0105 nazwano na cze\u015b\u0107 dawczyni HeLa. Kom\u00f3rki te okaza\u0142y si\u0119 tyle\u017c niezwyk\u0142e, co bezcenne dla nauki.<\/p>\n

<\/p>\n

Mia\u0142y one wyj\u0105tkow\u0105 zdolno\u015b\u0107 do przechodzenia szybkich podzia\u0142\u00f3w. Do momentu ich uzyskania pr\u00f3bowano wprawdzie hodowa\u0107 kom\u00f3rki in vitro, czyli poza organizmem, ale z bardzo marnymi wynikami. Kom\u00f3rki HeLa hodowa\u0142y si\u0119 praktycznie same. Mno\u017cy\u0142y si\u0119 jak szalone w najprostszych po\u017cywkach. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce s\u0105 one nie\u015bmiertelne. Dzi\u0119ki nim nauczono si\u0119 hodowli kom\u00f3rkowej in vitro i zacz\u0119to z sukcesem uzyskiwa\u0107 inne linie. Jednak \u017cadna, i to do tej pory, przez prawie 60 lat, nie pobi\u0142a rekordu kom\u00f3rek HeLa.<\/p>\n

Rekord ten polega na tym, \u017ce HeLa s\u0105 najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanym do bada\u0144 biomedycznych materia\u0142em ludzkim. Kom\u00f3rki te sta\u0142y si\u0119 swego rodzaju „z\u0142otym standardem”. I to wbrew logice, gdy\u017c nie s\u0105 typowymi kom\u00f3rkami ludzkimi. Po pierwsze, s\u0105 zaka\u017cone wirusem brodawczaka. To mi\u0119dzy innymi za jego spraw\u0105 dziel\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie jak szalone, uzyska\u0142y nie\u015bmiertelno\u015b\u0107, same zabijaj\u0105c Henriett\u0119 Lacks. Po drugie, maj\u0105 o wiele wi\u0119cej chromosom\u00f3w ni\u017c zwyk\u0142a i zdrowa kom\u00f3rka ludzka, prawie dwa razy tyle.<\/p>\n

Ale s\u0105 tak \u017cywotne, \u0142atwe w hodowli i podatne na r\u00f3\u017cnego rodzaju zabiegi do\u015bwiadczalne, \u017ce to w\u0142a\u015bnie na nich prowadzi si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 wst\u0119pnych bada\u0144. Dzi\u0119ki analizie prowadzonej na kom\u00f3rkach HeLa wyja\u015bniono wiele przyczyn nowotworzenia, ale r\u00f3wnie\u017c ustalono zasady dzia\u0142ania prawid\u0142owych proces\u00f3w kom\u00f3rkowych.<\/p>\n

Pierwsze pytanie biologa badaj\u0105cego nowy gen, czy nowe bia\u0142ko brzmi: co robi on\/ono w kom\u00f3rkach HeLa? Aby si\u0119 o tym przekona\u0107, najlepiej usun\u0105\u0107 badany gen z kom\u00f3rki (z czasem zaniknie w\u00f3wczas i kodowane przeze\u0144 bia\u0142ko) i w r\u00f3wnoleg\u0142ej hodowli zwielokrotni\u0107 \u00f3w gen lub jego produkt. Pierwsze do\u015bwiadczenie wyka\u017ce efekt braku badanego genu. Drugie – zmiany wywo\u0142ane jego nadmiarem. Zestawienie danych z obu do\u015bwiadcze\u0144 daje zwykle do\u015b\u0107 jasny zarys funkcji danego genu i bia\u0142ka.<\/p>\n

Kom\u00f3rki HeLa reprezentuj\u0105 jeden z nielicznych przypadk\u00f3w, gdy znany jest dawca materia\u0142u ludzkiego, i to tak powszechnie u\u017cywanego. Wsp\u00f3lna masa wszystkich kom\u00f3rek Henrietty Lacks z laboratori\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie wielokrotnie przewy\u017csza mas\u0119 cia\u0142a kobiety.<\/p>\n

Henrietta Lacks jest jedn\u0105 z niewielu os\u00f3b obdarzonych de facto nie\u015bmiertelno\u015bci\u0105. A jej \u017cycie po \u017cyciu okaza\u0142o si\u0119 niezwykle istotne dla post\u0119pu wiedzy, a wi\u0119c dla ca\u0142ej ludzko\u015bci. W\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki jej kom\u00f3rkom ju\u017c w roku 1954 uda\u0142o si\u0119 wyprodukowa\u0107 szczepionk\u0119 przeciwko polio.<\/p>\n

Ludzko\u015b\u0107, zupe\u0142nie nie\u015bwiadomie, zaci\u0105gn\u0119\u0142a wielki d\u0142ug u Henrietty Lacks. Jej rodzina (mia\u0142a pi\u0119cioro dzieci, a jej m\u0105\u017c David Lacks zmar\u0142 dopiero kilka lat temu) nie mia\u0142a poj\u0119cia o istnieniu kom\u00f3rek HeLa do wczesnych lat 70. XX wieku.<\/p>\n

Powt\u00f3rzenie historii kom\u00f3rek Hela i Henrietty Lacks dzi\u015b by\u0142oby nie do pomy\u015blenia. Ze wzgl\u0119d\u00f3w etycznych nikt nie mo\u017ce sobie obecnie pozwoli\u0107 na ujawnienie danych personalnych dawcy kom\u00f3rek. Historia Henrietty Lacks jest zapewne jedn\u0105 z ostatnich romantycznych historii w badaniach naukowych.<\/p>\n

Dlatego warto o tej historii i jej bohaterce pami\u0119ta\u0107.<\/p>\n

Jacek Kubiak<\/strong><\/p>\n

Na zdj\u0119ciu: Kom\u00f3rki HeLa, na bialo wyznakowana aktyna. Autor: Jacek Kubiak<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

9 lutego 1951 w Johns Hopkins Hospital w Baltimore wykonano rutynow\u0105 biopsj\u0119 raka szyjki macicy czarnej pacjentki o nazwisku Lacks, Henrietta Lacks. Po kilku miesi\u0105cach choroby kobieta zmar\u0142a. Pomimo rutyny zabiegu, data 9 lutego 1951 okaza\u0142a si\u0119 prze\u0142omem w badaniach biomedycznych. Z biopsji pobranej od Henrietty Lacks wyprowadzono bowiem lini\u0119 kom\u00f3rkow\u0105, kt\u00f3r\u0105 nazwano na cze\u015b\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=507"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6221,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507\/revisions\/6221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}