{"id":511,"date":"2010-02-19T10:10:38","date_gmt":"2010-02-19T08:10:38","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=511"},"modified":"2018-07-25T20:55:03","modified_gmt":"2018-07-25T18:55:03","slug":"lotniskowe-odkrycia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2010\/02\/19\/lotniskowe-odkrycia\/","title":{"rendered":"Lotniskowe odkrycia"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

We wtorek wraca\u0142em z podr\u00f3\u017cy po USA. Uwi\u0119ziony przez \u015bnie\u017cyc\u0119 na lotnisku w Bostonie zajrza\u0142em do lotniskowej ksi\u0119garenki. Znalaz\u0142em tam zaskakuj\u0105co interesuj\u0105c\u0105 lektur\u0119: „Group Theory in the Bedroom, and Other Mathematical Diversions” Briana Hayesa.<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Nowy Jork<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Cleveland<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Cleveland<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Mississippi<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Preria zim\u0105<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tramwaj w Houston<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Boston<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Boston<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Boston<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Boston<\/em><\/p>\n

Po 10 dniach sp\u0119dzonych w Nowym Jorku, Cleveland, Houston i Bostonie znalaz\u0142em si\u0119 na lotnisku im. gen. Edwarda L. Logana w ostatnim mie\u015bcie mojej panameryka\u0144skiej podr\u00f3\u017cy. Sp\u0119dzi\u0107 tam mia\u0142em nieoczekiwanie ponad 6 godzin, albowiem burza \u015bnie\u017cna, kt\u00f3ra rozszala\u0142a si\u0119 nad miastem uniemo\u017cliwi\u0142a l\u0105dowanie samolotu z Pary\u017ca. Odes\u0142ano go do odleg\u0142ego o ok. 300 km Bangor, aby \u015bnie\u017cyc\u0119 przeczeka\u0142. Po 3 godzinach burza ustala, loty wr\u00f3ci\u0142y do normy i\u00a0samolot dolecia\u0142 szcz\u0119\u015bliwie do Bostonu. Ja jednak wcale straty czasu nie \u017ca\u0142owa\u0142em, gdy\u017c od lektury Hayesa nie moglem si\u0119 wprost oderwa\u0107.<\/p>\n

Hayes jest by\u0142ym szefem „Scientific American”, w kt\u00f3rym prowadzi\u0142 m. in. rubryk\u0119 „Computing Science”. Co jak co, ale pisa\u0107 o nauce (w tym wypadku o matematyce i informatyce) potrafi on \u015bwietnie. Pocz\u0105tkowo waha\u0142em si\u0119 z kupnem ksi\u0105\u017ceczki. S\u0105dzi\u0142em bowiem, \u017ce nauki te s\u0105 dla mnie zbyt hermetyczne, nawet w popularnej formie. W dodatku w przymusowej sytuacji, na lotnisku, czekaj\u0105c na samolot, po\u015bwi\u0119canie czasu zawi\u0142o\u015bciom matematyki wydawa\u0142o mi si\u0119 ma\u0142o zach\u0119caj\u0105ce. Jednak, jak wspomnia\u0142em wy\u017cej, lektura okaza\u0142a si\u0119 pasjonuj\u0105ca.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107, je\u015bli nie wszystkie eseje zebrane w „Group Theory” by\u0142y publikowane w „Scientific American”. Ale ksi\u0105\u017cka nie jest zwyk\u0142ym zbiorem dawnych esej\u00f3w dzi\u0119ki bardzo zr\u0119cznemu zabiegowi. Ka\u017cdy rozdzia\u0142 posiada 3-4 stronicowy dodatek w postaci zaktualizowanych przemy\u015ble\u0144 autora: „Afterthoughts”. Dodaj\u0105 one dawnym tekstom \u015bwie\u017co\u015bci i atrakcyjno\u015bci.<\/p>\n

Nie wiem dlaczego (pewnie to moja przewrotno\u015b\u0107), ale tak jak nigdy nie czytam gazet i tygodnik\u00f3w od pocz\u0105tku do ko\u0144ca, a tylko w jakim\u015b, nawet dla mnie niezrozumia\u0142ym, porz\u0105dku, tak samo czytam ksi\u0105\u017cki z\u0142o\u017cone z oddzielnych esej\u00f3w. Dlatego po obejrzeniu ksi\u0105\u017ceczki zacz\u0105\u0142em czyta\u0107 j\u0105 od ostatniego rozdzia\u0142u nosz\u0105cego tytu\u0142 w\u0142a\u015bnie „Group Theory in the Bedroom”.<\/p>\n

W\u0142a\u015bciwie ca\u0142y rozdzia\u0142 dotyczy obracania i przesuwania materaca, co ma zapobiega\u0107 wygniataniu miejsca, w kt\u00f3rym si\u0119 \u015bpi (chodzi o odwracanie materaca raz na jedn\u0105, raz na drug\u0105 stron\u0119 – g\u00f3ra-d\u00f3\u0142, i r\u00f3wnoczesne zmienianie pozycji g\u0142owa-nogi). Dowiedzia\u0142em si\u0119 przyk\u0142adowo, \u017ce najlepiej obraca\u0107 materac w dwie osoby i zaznaczy\u0107 jeden z jego rog\u00f3w po ka\u017cdej stronie, tak, by \u0142atwo orientowa\u0107 si\u0119, gdzie w ka\u017cdej pozycji znajduje si\u0119 kt\u00f3ra jego cz\u0119\u015b\u0107. Rozwa\u017cania bieg\u0142y jednak nie tyle w kierunku znalezienia optymalnego sposobu na dokonanie tych skomplikowanych ewolucji (tego ucz\u0105, sk\u0105din\u0105d ma\u0142o zrozumia\u0142e, ulotki za\u0142\u0105czane do materacy lepszej jako\u015bci), ale do znalezienia z\u0142otej regu\u0142y („golden rule”) stosowalnej dla tego, i jemu podobnych, skomplikowanych proces\u00f3w.<\/p>\n

Rozdzia\u0142, a wi\u0119c i ca\u0142a ksi\u0105\u017cka, ko\u0144czy\u0142aby si\u0119 fiaskiem, gdy\u017c regu\u0142y autor nie znalaz\u0142 – gdyby nie „Afterthoughts”. Pointa jest jednak tak zaskakuj\u0105ca, a r\u00f3wnocze\u015bnie tak prosta, \u017ce nie mog\u0119 jej tutaj przytoczy\u0107 i odsy\u0142am blogowicz\u00f3w do ksi\u0105\u017cki. Mog\u0119 zdradzi\u0107 jedynie, \u017ce chodzi o tak\u0105 transformacj\u0119 materaca, aby jego odwracanie sta\u0142o si\u0119 po prostu bezprzedmiotowe. Czekam na pomys\u0142y internaut\u00f3w.
\nNast\u0119pny, a drugi w ksi\u0105\u017cce rozdzia\u0142, pt. „Random Resources” przyku\u0142 moj\u0105 uwag\u0119, gdy\u017c od pewnego czasu bardzo poch\u0142oni\u0119ty jestem rol\u0105 przypadkowych zjawisk w biologii, a szczeg\u00f3lnie w ewolucji. Ot\u00f3\u017c dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce przypadkowo\u015b\u0107 („randomness”) jest o wiele bardziej rzadkim ni\u017c my\u015blimy, je\u015bli w og\u00f3le nie najrzadszym, czyli praktycznie zupe\u0142nie nie wyst\u0119puj\u0105cym w naturze w czystej postaci, zjawiskiem we Wszech\u015bwiecie. A to ci dopiero! – wykrzykn\u0105\u0142em uzmys\u0142awiaj\u0105c sobie ca\u0142\u0105 n\u0119dz\u0119 moich dotychczasowych przemy\u015ble\u0144 (tych biologiczno-ewolucyjnych). By\u0142em bowiem przekonany, \u017ce jest dok\u0142adnie na odwr\u00f3t i \u017ce przypadkowo\u015b\u0107 g\u00f3ruje we Wszech\u015bwiecie nad porz\u0105dkiem. A tu okaza\u0142o si\u0119, co teraz wydaje mi si\u0119 zupe\u0142nie oczywiste, \u017ce przecie\u017c mo\u017cna\u00a0bardzo dok\u0142adnie wyliczy\u0107 parametry, a wi\u0119c i przewidzie\u0107 wynik, tak superprzypadkowego wydawa\u0142oby si\u0119 procesu, jak np. rzucanie monet\u0105.<\/p>\n

Trzeci, najbli\u017cszy mi pod wzgl\u0119dem tematyki, rozdzia\u0142 nosi tytu\u0142 „Inventing the Genetic Code”. Zanim Watson i Crick og\u0142osili model budowy DNA, wielu naukowc\u00f3w (jak si\u0119 okazuje g\u0142\u00f3wnie fizyk\u00f3w) proponowa\u0142o swoje najbardziej logiczne z logicznych modele kodu genetycznego. Ale nawet po publikacji Watsona i Cricka spekulacje na ten temat nie usta\u0142y – w ko\u0144cu kodu genetycznego obaj nobli\u015bci wcale nie z\u0142amali, a dokona\u0142 tego Marshall Nirenberg dopiero ponad 10 lat p\u00f3\u017aniej (odkrycie Watsona i Cricka by\u0142o jednak w oczywisty spos\u00f3b do tego niezb\u0119dne).<\/p>\n

„Aftertoughts” do tego rozdzia\u0142u prowadz\u0105 do kolejnej oczywistej i, jak dla mnie, wr\u0119cz genialnej konkluzji, \u017ce najbardziej logiczne i najbardziej u\u017cyteczne jest nie to, co nam\u00a0takie w\u0142a\u015bnie si\u0119 wydaje, ale to, co jest najbardziej u\u017cyteczne i logiczne dla natury. Gdyby przed z\u0142amaniem kodu genetycznego przez Nirenberga kto\u015b zaproponowa\u0142 dok\u0142adnie taki w\u0142a\u015bnie teoretyczny model bez poparcia do\u015bwiadczeniami, nikt by we\u0144 nie uwierzy\u0142 w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na pozorny brak logiki. Dopiero znaj\u0105c ostateczn\u0105, udowodnion\u0105 wersj\u0119 mo\u017cna bowiem dostrzec \u017celazn\u0105 logik\u0119 natury, r\u00f3wnie\u017c w kodzie genetycznym.<\/p>\n

Bardzo zaskoczy\u0142o mnie to, \u017ce 6-godzinny pobyt na lotnisku Logana okaza\u0142 si\u0119 prawie tak samo owocny intelektualnie jak liczne wyk\u0142ady i dyskusje, w kt\u00f3rych uczestniczy\u0142em od 10 dni.<\/p>\n

Jacek Kubiak<\/strong><\/p>\n

Fot. JK<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

We wtorek wraca\u0142em z podr\u00f3\u017cy po USA. Uwi\u0119ziony przez \u015bnie\u017cyc\u0119 na lotnisku w Bostonie zajrza\u0142em do lotniskowej ksi\u0119garenki. Znalaz\u0142em tam zaskakuj\u0105co interesuj\u0105c\u0105 lektur\u0119: „Group Theory in the Bedroom, and Other Mathematical Diversions” Briana Hayesa.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,11,6,1,51],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=511"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1283,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/511\/revisions\/1283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}