{"id":52,"date":"2007-03-13T15:26:46","date_gmt":"2007-03-13T14:26:46","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=52"},"modified":"2013-02-11T19:53:46","modified_gmt":"2013-02-11T18:53:46","slug":"dinozaury-do-getta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2007\/03\/13\/dinozaury-do-getta\/","title":{"rendered":"Dinozaury do getta"},"content":{"rendered":"

\"dinozaury_200.jpg\"Genomicy<\/a> dowodz\u0105, \u017ce genomy ptak\u00f3w s\u0105 mniejsze (kr\u00f3tsze, je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 d\u0142ugo\u015b\u0107 nici DNA) ni\u017c genomy ssak\u00f3w, z kt\u00f3rymi ptaki s\u0105 blisko spokrewnione. R\u00f3wnie\u017c niekoduj\u0105cego DNA jest znacznie mniej u ptak\u00f3w ni\u017c u ssak\u00f3w. Nie wiadomo, czy mia\u0142oby to wynika\u0107 ze zdolno\u015bci lotu, czy te\u017c na odwr\u00f3t – ta ostatnia wynika\u0142aby ze zmniejszenia rozmiar\u00f3w genomu.<\/p>\n

Zwi\u0105zek pomi\u0119dzy wielko\u015bci\u0105 genomu i zdolno\u015bci\u0105 lotu potwierdzaj\u0105 badania DNA nietoperzy. Te lataj\u0105ce ssaki maj\u0105 mniejszy genom od swych nielataj\u0105cych pobratymc\u00f3w. A wi\u0119c zdolno\u015b\u0107 do latania w bardzo szybkim (jak na ewolucj\u0119) czasie \u0142\u0105czy si\u0119 ze skracaniem zapisu genetycznego w DNA.<\/p>\n

Hipotez t\u0142umacz\u0105cych to zjawisko by\u0142o wiele. Jedna z nich, wysuni\u0119ta m.in. przez Henryka Szarskiego<\/a>, polskiego badacza zmar\u0142ego w roku 2002, m\u00f3wi, \u017ce lataj\u0105ce zwierz\u0119ta sta\u0142ocieplne (nie dotyczy to wi\u0119c np. owad\u00f3w) maj\u0105 wymierne korzy\u015bci ze zmniejszenia rozmiar\u00f3w cia\u0142a. A to mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 zmniejszaj\u0105c rozmiary kom\u00f3rek. Mniejsze kom\u00f3rki za\u015b z powodzeniem mog\u0105 pomie\u015bci\u0107 mniejsze ilo\u015bci DNA. Genomy takich zwierz\u0105t pozbywaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c w trakcie ewolucji wszelkiego „zb\u0119dnego” balastu.<\/p>\n

<\/p>\n

Takie wyt\u0142umaczenie wydawa\u0142o mi si\u0119 zawsze do\u015b\u0107 naiwne. Aby hipotez\u0119 t\u0119 przyj\u0105\u0107 bez zastrze\u017ce\u0144, trzeba chyba dok\u0142adniej opisa\u0107 mechanizmy stoj\u0105ce za takim w\u0142a\u015bnie kierunkiem ewolucji.<\/p>\n

Cz\u0119\u015bciowe przynajmniej potwierdzenie hipotezy „mniejsze kom\u00f3rki – mniejszy genom” przynosi publikacja ekipy Scotta Edwardsa<\/a> z Harvard University w USA z „Nature” z ostatniego czwartku<\/a>. Co wi\u0119cej, wed\u0142ug tej publikacji to w\u0142a\u015bnie zmniejszenie rozmiar\u00f3w genomu zdecydowa\u0107 mia\u0142o o uzyskaniu zdolno\u015bci lotu, a nie na odwr\u00f3t.<\/p>\n

Jak to wykazano? Odpowied\u017a brzmi: „po prostu” analizuj\u0105c genomy dinozaur\u00f3w. Ale jak mo\u017cna bada\u0107 genomy wymar\u0142ych gad\u00f3w, po kt\u00f3rych nie zachowa\u0142y si\u0119 nawet fragmenty DNA?<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c, okazuje si\u0119, \u017ce mo\u017cna przynajmniej stawia\u0107 nowe hipotezy. Na podstawie licznych bada\u0144 wykazano bowiem, \u017ce wspomniana wy\u017cej korelacja pomi\u0119dzy wielko\u015bci\u0105 genomu i wielko\u015bci\u0105 pewnych kom\u00f3rek cia\u0142a (np. osteoblast\u00f3w<\/a>, czyli kom\u00f3rek buduj\u0105cych ko\u015bci) jest prawie stuprocentowa. I to u wszystkich badanych kr\u0119gowc\u00f3w. Za\u0142o\u017cono wi\u0119c, \u017ce dotyczy ona r\u00f3wnie\u017c dinozaur\u00f3w, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a bezpo\u015brednimi przodkami ptak\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 za\u015b posz\u0142a inn\u0105 drog\u0105 rozwoju. Przebadano wi\u0119c mikroskopijne szlify ko\u015bci wielu gatunk\u00f3w kopalnych dinozaur\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c wymar\u0142ych, ale nie skamienia\u0142ych, i wsp\u00f3\u0142czesnych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w i gad\u00f3w. Mierz\u0105c rozmiary dziurek, w kt\u00f3rych niegdy\u015b tkwi\u0142y osteoblasty ustalono \u015bredni\u0105 wielko\u015b\u0107 tych kom\u00f3rek dla ka\u017cdego gatunku.<\/p>\n

Wnioski z zestawienia rozmiar\u00f3w osteoblast\u00f3w u poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w by\u0142y jednoznaczne – ju\u017c praptasie dinozaury mia\u0142y mniejsze kom\u00f3rki, a wi\u0119c teoretycznie i mniejsze genomy ni\u017c ich niezwi\u0105zani ewolucyjnie z ptakami kuzyni. Jednym s\u0142owem, to nie przystosowanie do lotu decyduje o redukcji ilo\u015bci DNA danego gatunku, ale w\u0142a\u015bnie jego redukcja predestynuje do ewolucji w kierunku uzyskania zdolno\u015bci do latania.<\/p>\n

Doniesienie z „Nature” ma oczywi\u015bcie charakter bardzo ciekawej spekulacji. Mo\u017cna w korelacje wielko\u015bci kom\u00f3rek i genom\u00f3w u wymar\u0142ych zwierz\u0105t wierzy\u0107 lub nie. Twardych dowod\u00f3w bowiem nie ma i zapewne nie b\u0119dzie. Chyba, \u017ce naukowcy powt\u00f3rz\u0105 sfilmowan\u0105 w „Parku jurajskim<\/a>” izolacj\u0119 DNA dinozaur\u00f3w np. z kropli krwi zdeponowanej w brzuchu zatopionego w bursztynie komara.<\/p>\n

Ta publikacja i p\u0142yn\u0105ce z niej wnioski to oczywi\u015bcie \u015bwietny materia\u0142 dla antydarwinistycznych krytyk\u00f3w. Na podstawie korelacji i za\u0142o\u017ce\u0144, \u017ce to co obserwujemy dzisiaj mia\u0142o miejsce kiedy\u015b, dochodzi si\u0119 do daleko id\u0105cych wniosk\u00f3w co do ewolucyjnych trend\u00f3w. Przyk\u0142adowo pan Maciej Giertych<\/a> twierdzi, \u017ce dinozaury \u015bciga\u0142y si\u0119 z lud\u017ami w okresie Kredy i Jury<\/a>. Wierz\u0119, \u017ce przynajmniej nie neguje samego istnienia okres\u00f3w Kredy i Jury – cho\u0107 nie mog\u0119 tego a priori wykluczy\u0107 – tak bowiem osobliwe s\u0105 pogl\u0105dy tego pana. Pan Maciej Gierych twierdzi ostatnio r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u017bydzi zamykaj\u0105 si\u0119 sami z w\u0142asnej woli w gettach (mia\u0142oby to wynika\u0107 z ich sk\u0142onno\u015bci separatystycznych) i propaguje t\u0119 ide\u0119 w Parlamencie Europejskim<\/a>.<\/p>\n

Znam wielu \u017byd\u00f3w i z wieloma si\u0119 przyja\u017anie. Jako\u015b nie zauwa\u017cy\u0142em, aby separowali si\u0119 w od reszty spo\u0142ecze\u0144stwa. Wr\u0119cz przeciwnie: „moich” \u017byd\u00f3w cechuje wielka otwarto\u015b\u0107 na innych (mo\u017ce to jednak ich kosmopolityzm, a mo\u017ce tylko moje indywidualne do\u015bwiadczenie). Kolejne rewelacje Macieja Giertycha uwa\u017cam za r\u00f3wnie bzdurne co hipotezy o p\u0142asko\u015bci Ziemi, wy\u015bcigach dinozaur\u00f3w z przodkami tego\u017c pana Giertycha, czy to \u017ce jedne narody, czy wyznawcy pewnych religii, mia\u0142yby by\u0107 lepsze od innych.<\/p>\n

Ale spyta kto\u015b, co \u0142\u0105czy publikacj\u0119 z „Nature” z antysemityzmem Macieja Giertycha? Ot\u00f3\u017c w\u0142a\u015bnie to, \u017ce obie oparte s\u0105 na hipotezach, kt\u00f3rych tu i teraz nie da si\u0119 ani jednoznacznie naukowo udowodni\u0107, ani odrzuci\u0107.<\/p>\n

Dlaczego wi\u0119c jestem sk\u0142onny zaufa\u0107, przynajmniej do czasu uzyskania innych danych, rewelacjom „Nature”, a pot\u0119piam rewelacje prof. Giertycha w czambu\u0142? Z tej prostej przyczyny, \u017ce naukowcy opisuj\u0105cy mechanizmy, kt\u00f3re mog\u0105 rz\u0105dzi\u0107 ewolucj\u0105 nie wysuwaj\u0105 swych tez go\u0142os\u0142ownie. Zbieraj\u0105 na ich poparcie bardziej lub mniej przekonywuj\u0105ce dowody, rozpatruj\u0105 je z wielu punkt\u00f3w widzenia (por\u00f3wnali r\u00f3wnie\u017c ilo\u015b\u0107 niekoduj\u0105cego DNA, a nie tylko rozmiary genom\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych gatunk\u00f3w) i nie stawiaj\u0105 kropki nad i. Pan Maciej Giertych twierdzi za\u015b, \u017ce ma racj\u0119 bez przedstawienia wiarygodnych dowod\u00f3w (bo takich na brednie nie ma). Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 za\u015b na zapis biblijny, podczas gdy oficjalna nauka Ko\u015bcio\u0142a katolickiego nie nakazuje wiary w liter\u0119 tego zapisu, sam stawia si\u0119 na pozycjach heretyka (co oczywi\u015bcie nie jest ju\u017c moj\u0105 spraw\u0105).<\/p>\n

Sk\u0105d bior\u0105 si\u0119 te r\u00f3\u017cnice? Moim zdaniem z zupe\u0142nie r\u00f3\u017cnych przes\u0142anek i cel\u00f3w jednych i drugich. Tym pierwszym chodzi o dowiedzenie prawdy naukowej. Drugim za\u015b o dowiedzenie, \u017ce Biblia (albo Koran czy jeszcze inna \u015awi\u0119ta Ksi\u0119ga) ma racj\u0119. Kolejne pytanie brzmi: czy kreacjonistom zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie na postawieniu na swoim dla zasady? Ot\u00f3\u017c s\u0105dz\u0119, \u017ce nie o zasady tu chodzi, a wy\u0142\u0105cznie o urawni\u0142owk\u0119 ideologiczn\u0105, kt\u00f3ra ma skutkowa\u0107 zaprowadzeniem boskiego porz\u0105dku tu na Ziemi. Jednym s\u0142owem chodzi o cele polityczne i religijne. I dlatego Maciej Giertych zajmuje si\u0119 r\u00f3wnocze\u015bnie krytyk\u0105 darwinizmu i szerzeniem antysemickich g\u0142upot.<\/p>\n

Taka jest moja diagnoza. Podobnie jak naukowcy opisuj\u0105cy w „Nature” rozmiary nieistniej\u0105cych ju\u017c genom\u00f3w dinozaur\u00f3w nie mam na poparcie moich tez namacalnych dowod\u00f3w. Jednak innej hipotezy po prostu nie dostrzegam.<\/p>\n

Jacek Kubiak<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Genomicy dowodz\u0105, \u017ce genomy ptak\u00f3w s\u0105 mniejsze (kr\u00f3tsze, je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 d\u0142ugo\u015b\u0107 nici DNA) ni\u017c genomy ssak\u00f3w, z kt\u00f3rymi ptaki s\u0105 blisko spokrewnione. R\u00f3wnie\u017c niekoduj\u0105cego DNA jest znacznie mniej u ptak\u00f3w ni\u017c u ssak\u00f3w. Nie wiadomo, czy mia\u0142oby to wynika\u0107 ze zdolno\u015bci lotu, czy te\u017c na odwr\u00f3t – ta ostatnia wynika\u0142aby ze zmniejszenia rozmiar\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=52"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2210,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52\/revisions\/2210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=52"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=52"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=52"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}