{"id":5246,"date":"2016-09-04T11:32:19","date_gmt":"2016-09-04T09:32:19","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=5246"},"modified":"2016-09-05T10:28:31","modified_gmt":"2016-09-05T08:28:31","slug":"odryglowac-guza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2016\/09\/04\/odryglowac-guza\/","title":{"rendered":"Odryglowa\u0107 guza"},"content":{"rendered":"

\"5f53f62f93e27bf550e41c19d529\"Jest taka reklama \u015brodka przeciwb\u00f3lowego, w kt\u00f3rej bol\u0105ce miejsca s\u0105 zaznaczone w ciele kropkami, a lek ten po ciele kr\u0105\u017cy i w ko\u0144cu trafia w te kropki. S\u0105 te\u017c inne reklamy, tym razem ma\u015bci, kt\u00f3re sugeruj\u0105, \u017ce jednak kr\u0105\u017cenie kr\u0105\u017ceniem, ale najlepiej \u015brodek zastosowa\u0107 blisko \u017ar\u00f3d\u0142a b\u00f3lu.
\n
\nJak na razie bli\u017csza prawdy jest ta druga. Lekarstwa, kt\u00f3re stosujemy, kr\u0105\u017c\u0105 po ca\u0142ym ciele i wcale nie szukaj\u0105 najkr\u00f3tszej drogi do celu. W og\u00f3le nie szukaj\u0105 drogi – po prostu kr\u0105\u017c\u0105c w p\u0142ynach ustrojowych, wreszcie na chybi\u0142 trafi\u0142 znajduj\u0105 patogen albo chor\u0105 kom\u00f3rk\u0119.<\/p>\n

Oznacza to du\u017ce marnotrawstwo. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 substancji leczniczej nigdy nie trafi do celu. Substancja maj\u0105ca poprawi\u0107 dzia\u0142anie w\u0105troby trafi tak samo do kom\u00f3rek w\u0105troby i do kom\u00f3rek nerek czy nab\u0142onka p\u0142uc. Antybiotyk trafi do miejsca infekcji w p\u0142ucach tak samo jak do jelit czy krwi ko\u0144czyn. W przypadku chemioterapii szacuje si\u0119, \u017ce ilo\u015b\u0107 substancji zwalczaj\u0105cej guzy nowotworowe trafiaj\u0105ca ostatecznie do guza to od nieca\u0142ych 2 do 5 proc. w najbardziej optymistycznym wariancie.<\/p>\n

Marnowanie\u00a0drogich lekarstw\u00a0to niema\u0142y problem. Im bardziej rozwija si\u0119 medycyna, tym bardziej ro\u015bnie rozziew mi\u0119dzy tym, co mo\u017cna uzyska\u0107 w klinice z nieograniczonym bud\u017cetem, a tym, na co sta\u0107 pacjenta (niezale\u017cnie od tego, czy p\u0142aci bezpo\u015brednio czy przez ubezpieczyciela). Jednak w wielu przypadkach to i tak nie tak wa\u017cny problem jak kolejny – skutki uboczne. Ka\u017cdy prawdziwy lek ma jakie\u015b skutki uboczne, bo w ko\u0144cu \u017ceby dzia\u0142a\u0107, musi jako\u015b modyfikowa\u0107 dzia\u0142anie kom\u00f3rek. Dla\u00a0wi\u0119kszo\u015bci lek\u00f3w dopuszczonych do powszechnego stosowania skutki uboczne s\u0105 niewielkie. Je\u017celi s\u0105 powa\u017cniejsze, ich dopuszczenie wynika z bilansu strat i korzy\u015bci.<\/p>\n

W przypadku chemioterapii skutki ubocze s\u0105 raczej powa\u017cne. O ile wiele lekarstw modyfikuje kom\u00f3rki w spos\u00f3b ma\u0142o szkodliwy czy wprost poprawia ich dzia\u0142anie, o tyle leki przeciwnowotworowe (podobnie jak np. leki przeciwpaso\u017cytnicze) maj\u0105 na celu zabicie kom\u00f3rek. Leki te modyfikuje si\u0119 tak, \u017ceby najbardziej szkodzi\u0142y kom\u00f3rkom nowotworowym, a najmniej normalnym, ale to nie jest zbyt skuteczne, cho\u0107by dlatego, \u017ce kom\u00f3rki nowotworu, w odr\u00f3\u017cnieniu od kom\u00f3rek patogen\u00f3w i paso\u017cyt\u00f3w, s\u0105 w ko\u0144cu kom\u00f3rkami tego samego organizmu. <\/p>\n

Jedn\u0105 z ich cech jest intensywne namna\u017canie, wi\u0119c \u015brodki przeciwnowotworowe cz\u0119sto w\u0142a\u015bnie szkodz\u0105 najbardziej kom\u00f3rkom dziel\u0105cym si\u0119 – zar\u00f3wno kom\u00f3rkom nowotworu, jak i szpiku kostnego czy mieszk\u00f3w w\u0142osowych. St\u0105d znane objawy stosowania chemioterapii. No i wymioty jako standardowa reakcja organizmu na zatrucie. Stosowanie trucizn jako lekarstw znane jest od dawna, st\u0105d obrazek ilustruj\u0105cy ten wpis.<\/p>\n

Znane \u015brodki przeciwb\u00f3lowe, wbrew reklamom, maj\u0105 skutki uboczne. W przypadku tych powszechnie dost\u0119pnych zaleca si\u0119 ich stosowanie w stosunkowo ma\u0142ych ilo\u015bciach. Ostatecznie z ma\u0142ym b\u00f3lem da si\u0119 \u017cy\u0107. W przypadku \u015brodk\u00f3w przeciwnowotworowych ci\u0119\u017cko zaleci\u0107 zwalczenie guza do po\u0142owy, w imi\u0119 unikni\u0119cia wymiot\u00f3w i wypadania w\u0142os\u00f3w. Jednak gdy zniszczenie chemioterapi\u0105 guza oznacza r\u00f3wnie\u017c zniszczenie reszty organizmu, to te\u017c nie jest sukces. Guz\u00f3w cz\u0119sto nie udaje si\u0119 zniszczy\u0107 do ko\u0144ca.\u00a0Mi\u0119dzy innymi dlatego, ale tak naprawd\u0119 nawet gdyby leki by\u0142y stuprocentowo swoiste i nie rusza\u0142y innych kom\u00f3rek, dalej by\u0142by problem z ich dotarciem do wszystkich kom\u00f3rek guza.<\/p>\n

Jednym z warunk\u00f3w zez\u0142o\u015bliwienia nowotworu jest nabranie przez niego zdolno\u015bci do trwa\u0142ego wzrostu i rozprzestrzeniania si\u0119. Aby to si\u0119 uda\u0142o, kom\u00f3rki nowotworowe stymuluj\u0105 wytwarzanie specjalnych naczy\u0144 krwiono\u015bnych. St\u0105d od dawna cz\u0119\u015b\u0107 poszukiwa\u0144 terapii przeciwnowotworowych idzie w stron\u0119 szukania mo\u017cliwo\u015bci „zag\u0142odzenia guza”. To zreszt\u0105 wesz\u0142o ju\u017c do j\u0119zyka potocznego i alternatywnych pseudoterapii, kt\u00f3re ko\u0144cz\u0105 si\u0119 niestety tym, \u017ce to pacjent si\u0119 wcze\u015bniej zag\u0142adza ni\u017c guz. Jednak paradoksalnie problemem terapeutycznym jest to, \u017ce unaczynienie guza nie jest ca\u0142kowite.<\/p>\n

Jak pisa\u0142em wy\u017cej, leki kr\u0105\u017c\u0105 we krwi. Lepsze lub gorsze leki przeciwnowotworowe te\u017c. I z krwi przenikaj\u0105 do kom\u00f3rek. Chemioterapia nieraz jest ca\u0142kiem skuteczna i zabija wiele kom\u00f3rek guza – tych, kt\u00f3re s\u0105 na tyle blisko naczy\u0144 krwiono\u015bnych, \u017ceby przenikn\u0119\u0142a z nich wystarczaj\u0105ca du\u017ca ilo\u015b\u0107 leku. Kom\u00f3rki wewn\u0105trz litego guza mo\u017ce i s\u0105 niedo\u017cywione, ale s\u0105 te\u017c du\u017co mniej nara\u017cone na dzia\u0142anie lekarstw. Po sesji chemioterapii mo\u017ce ich zosta\u0107 wystarczaj\u0105co du\u017co, \u017ceby doprowadzi\u0107 do wznowy i przerzutu.<\/p>\n

Ciekawostk\u0105 w onkologii jest to, \u017ce kom\u00f3rki nowotworu przyci\u0105gaj\u0105 kom\u00f3rki odporno\u015bciowe. Gdy dzieje si\u0119 to na wczesnym etapie onkogenezy, to bardzo dobrze – niekt\u00f3re kom\u00f3rki odporno\u015bciowe rozpoznaj\u0105 wroga i niszcz\u0105 nowotw\u00f3r w zarodku. Dlatego mimo posiadania bilion\u00f3w kom\u00f3rek zdrowy cz\u0142owiek nie ma w sobie licznych nowotwor\u00f3w, gdy\u017c nawet, gdy kt\u00f3ra\u015b przejdzie cykl mutacji prowadz\u0105cych do nowotworu, to zwykle jest wychwytywana przez uk\u0142ad odporno\u015bciowy. U ludzi z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 jest inaczej. Zanim dobrze poznano etiologi\u0119 AIDS, za jeden z jego pierwszych sygna\u0142\u00f3w uznawano pojawianie si\u0119 mi\u0119sak\u00f3w.<\/p>\n

Jedn\u0105 z form obrony guza przed zniszczeniem jest wytwarzanie repelent\u00f3w odpychaj\u0105cych kom\u00f3rki odporno\u015bciowe (chemotaksja ujemna). Kilka lat temu opatentowano terapie polegaj\u0105ce na hamowaniu tej aktywno\u015bci.\u00a0Niestety, nie ka\u017cdy m\u0142ody nowotw\u00f3r zostaje zniszczony. I nie ka\u017cde przyci\u0105ganie kom\u00f3rek odporno\u015bciowych mu szkodzi. Ot\u00f3\u017c cz\u0119sto guzy nowotworowe s\u0105 otaczane przez kom\u00f3rki odporno\u015bciowe, kt\u00f3re si\u0119 z nim kontaktuj\u0105, ale wcale go nie niszcz\u0105. S\u0105 to kom\u00f3rki, kt\u00f3re nie tylko kr\u0105\u017c\u0105 we krwi jako krwinki bia\u0142e, ale te\u017c wykraczaj\u0105 w przestrze\u0144 mi\u0119dzykom\u00f3rkow\u0105.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 onkolog\u00f3w zebra\u0142a te fakty w ca\u0142o\u015b\u0107 i wpad\u0142a na pewien pomys\u0142. Co by by\u0142o, gdyby do\u00a0wn\u0119trza tych kom\u00f3rek odporno\u015bciowych\u00a0przyci\u0105ganych przez nowotw\u00f3r wprowadzi\u0107 lek przeciwnowotworowy? Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce kom\u00f3rki te nie b\u0119d\u0105 kr\u0105\u017cy\u0107 zupe\u0142nie losowo po ca\u0142ym ciele, ale drog\u0105 chemotaksji dodatniej kierowa\u0107 si\u0119 do guza. Po dostaniu si\u0119 tam b\u0119d\u0105 mu przekazywa\u0107 truj\u0105c\u0105 przesy\u0142k\u0119. W ten spos\u00f3b dawka leku mo\u017ce by\u0107 o wiele mniejsza ni\u017c dot\u0105d, bo nie b\u0119dzie poch\u0142aniana przez przypadkowe kom\u00f3rki po drodze, ale tylko przez kom\u00f3rki guza. Oszcz\u0119dno\u015b\u0107 lekarstwa i przede wszystkim mniejsza toksyczno\u015b\u0107 uboczna. Poza tym kom\u00f3rki odporno\u015bciowe dociera\u0107 b\u0119d\u0105 tak\u017ce do kom\u00f3rek nowotworu niestykaj\u0105cych si\u0119 z naczyniami krwiono\u015bnymi.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, szczeg\u00f3\u0142y nie s\u0105 banalne. \u017beby wszystko dobrze przebada\u0107, trzeba du\u017cego zespo\u0142u i niema\u0142ych pieni\u0119dzy. I w\u0142a\u015bnie dwa zespo\u0142y polskich badaczy dosta\u0142y granty na jej zbadanie. Jednym z nich kieruje dr Tomasz Rygiel, obecnie zatrudniony na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, we wsp\u00f3\u0142pracy z prof.\u00a0Alberto Boffim z firmy Cellis. Obecno\u015b\u0107 komercyjnej firmy w konsorcjum pozwala na przypuszczenia, \u017ce efektem tego badania nie b\u0119dzie tylko ewentualna habilitacja Rygla i laurka nad biurkiem, ale rzeczywista metoda terapeutyczna.<\/p>\n

Grant wysoko\u015bci ponad 3 mln z\u0142otych przyzna\u0142a Fundacja na rzecz Nauki Polskiej. W zbli\u017conym czasie\u00a0grant na bardzo podobne badania dosta\u0142 zesp\u00f3\u0142 prowadzony przez prof.\u00a0Magdalen\u0119 Kr\u00f3l z SGGW, za\u0142o\u017cycielk\u0119 Cellis. Tu fundatorem\u00a0jest\u00a0Europejska Rada ds. Bada\u0144 (European Research Council – ERC), a kwota to ponad 1,4 mln euro. Oba zespo\u0142y b\u0119d\u0105 bada\u0107 r\u00f3\u017cne aspekty przewidywanej terapii. Badania te to najpierw b\u0119d\u0105 hodowle tkankowe, potem badania na zwierz\u0119tach, a do bada\u0144 klinicznych na ludziach jeszcze minie kolejne par\u0119 lat – ju\u017c raczej po zako\u0144czeniu trwania obu grant\u00f3w.<\/p>\n

Tomka Rygla znam jeszcze sprzed studi\u00f3w, wi\u0119c mu kibicuj\u0119 (i wiem, \u017ce ma poczucie humoru, dzi\u0119ki kt\u00f3remu nie obrazi si\u0119 na zabaw\u0119 s\u0142own\u0105 w tytule wpisu). Gdyby wszystko posz\u0142o jak trzeba, b\u0119dzie to jeszcze przyk\u0142ad tego, \u017ce polscy naukowcy te\u017c mog\u0105 skutecznie odnale\u017a\u0107 si\u0119 w biznesie.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong>
\nilustracja: James Morison, \u017ar\u00f3d\u0142o: Wellcome Images, domena publiczna<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jest taka reklama \u015brodka przeciwb\u00f3lowego, w kt\u00f3rej bol\u0105ce miejsca s\u0105 zaznaczone w ciele kropkami, a lek ten po ciele kr\u0105\u017cy i w ko\u0144cu trafia w te kropki. S\u0105 te\u017c inne reklamy, tym razem ma\u015bci, kt\u00f3re sugeruj\u0105, \u017ce jednak kr\u0105\u017cenie kr\u0105\u017ceniem, ale najlepiej \u015brodek zastosowa\u0107 blisko \u017ar\u00f3d\u0142a b\u00f3lu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,196,5],"tags":[38],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5246"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5246"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5246\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5284,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5246\/revisions\/5284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5246"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}