![\"ogrodek\"](\"\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/ogrodek-594x1024.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
To, \u017ce mr\u00f3wki i termity uprawiaj\u0105 grzyby jest do\u015b\u0107 powszechnie znan\u0105 spraw\u0105. Te dwie grupy owad\u00f3w s\u0105 znane z wielu niezwyk\u0142ych ewolucyjnych wynalazk\u00f3w. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce rolnictwo praktykuj\u0105 te\u017c inne owady.<\/p>\n
W poprzednim wpisie<\/a>\u00a0m\u00f3wi\u0142em o tym, \u017ce mi\u0119dzy zjadanym a zjadaj\u0105cym mo\u017ce si\u0119 wytworzy\u0107 uk\u0142ad zbie\u017cnych interes\u00f3w. Specyficzny uk\u0142ad zachodzi mi\u0119dzy rolnikami a uprawianymi ro\u015blinami. Na\u00a0uk\u0142adzie tym zdecydowanie korzysta cz\u0142owiek – ma dost\u0119p do warto\u015bciowego pokarmu bez konieczno\u015bci dalekich i o niepewnym skutku wypraw w poszukiwaniu jadalnych ro\u015blin. Uprawiane ro\u015bliny s\u0105 zjadane, ale przecie\u017c ich populacje maj\u0105 si\u0119 lepiej ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 populacji ro\u015blin dzikich. (Pomijaj\u0105c to, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 obecnie uprawianych na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 gatunk\u00f3w i odmian w naturze radzi\u0142aby by sobie bardzo s\u0142abo, a i chwastom, bli\u017cszym naturze, te\u017c w typowych siedliskach le\u015bnych czy stepowych nie jest \u0142atwo.)<\/p>\n Rewolucja neolityczna, w kt\u00f3rej ludzie ze zbieractwa przestawili si\u0119 na rolnictwo zmieni\u0142a ludzki tryb \u017cycia i da\u0142a pocz\u0105tek cywilizacji. Nie wszystkie jej skutki s\u0105 korzystne, ale bez w\u0105tpienia populacja cz\u0142owieka dzi\u0119ki niej wci\u0105\u017c wzrasta. Liczba kopii ludzkiego DNA przyrasta, a o to w biologii chodzi.<\/p>\n Cz\u0142owiek nie jest jedynym gatunkiem, kt\u00f3ry przekszta\u0142ca swoje \u015brodowisko, aby wytwarza\u0107 obiekty daj\u0105ce schronienie. Takie rzeczy robi\u0105 te\u017c chru\u015bciki. Chru\u015bciki to grupa owad\u00f3w do\u015b\u0107 liczna, ale nieprzesadnie znana z codziennego \u017cycia. Ich larwy \u017cyj\u0105 w wodzie i wi\u0119cej mo\u017cna o tym si\u0119 dowiedzie\u0107 na zaprzyja\u017anionym blogu Stanis\u0142awa Czachorowskiego<\/a>. Doros\u0142e s\u0105 podobne do ciem, larwy s\u0105 nieco podobne do g\u0105sienic (mo\u017ce bardziej p\u0119drak\u00f3w, ale nie rozdzielajmy w\u0142osa na czworo). Podobnie jak g\u0105sienice maj\u0105 mi\u0119kki egzoszkielet, co w podwodnym \u015bwiecie pe\u0142nym muszli i wapiennych, opalowych czy cho\u0107by celulozowych lub chitynowych pancerzyk\u00f3w jest nietypowe. Larwy chru\u015bcik\u00f3w jednak maj\u0105 inn\u0105 strategi\u0119 ochrony – budow\u0119 domk\u00f3w lub jamek.<\/p>\n R\u00f3\u017cne gatunki maj\u0105 swoje w\u0142asne wzorce domk\u00f3w lub jamek. Do ich budowy mog\u0105 u\u017cy\u0107 kamyk\u00f3w, wodorost\u00f3w, kawa\u0142k\u00f3w drewna, muszli (niekoniecznie opuszczonych przez w\u0142a\u015bciciela) itp. produkt\u00f3w, kt\u00f3re lepi\u0105 czym\u015b podobnym do jedwabiu. Zatem w tym aspekcie ich domki s\u0105 bardziej podobne do ludzkich dom\u00f3w ni\u017c potocznie nazywane domami szkielety \u015blimak\u00f3w czy \u017c\u00f3\u0142wi. R\u00f3wnie\u017c jamki s\u0105 cz\u0119sto czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c po prostu wydr\u0105\u017con\u0105 dziur\u0105 w pod\u0142o\u017cu. Chru\u015bciki mo\u017cna nazwa\u0107 budowniczymi.<\/p>\n Ale na tym si\u0119 nie ko\u0144czy. Chru\u015bciki osiad\u0142e nie ograniczaj\u0105 si\u0119 do wiercenia norek. Mimo \u017ce okre\u015bla si\u0119 je jako\u00a0bezdomkowe, to w\u0142a\u015bciwie ich schronienia s\u0105 jak domy ustawione na gruncie, nad powierzchni\u0119 kt\u00f3rego wystaj\u0105 poka\u017ane struktury. To w sumie takie domki (a bior\u0105c pod uwag\u0119 materia\u0142 – namioty) podpiwniczone. Te chru\u015bciki u wylotu swoich struktur tworz\u0105 sieci, nieco podobne do paj\u0119czych i s\u0142u\u017c\u0105ce podobnym potrzebom. A wi\u0119c chru\u015bciki nie tylko buduj\u0105 i dr\u0105\u017c\u0105 tunele, ale te\u017c zastawiaj\u0105 wnyki.<\/p>\n Sieci sieciami, ale w wodzie pe\u0142no jest organizm\u00f3w, kt\u00f3re dobrowolnie rezygnuj\u0105 z mobilno\u015bci. S\u0105 to m.in. osiad\u0142e glony, tworz\u0105ce tzw. fitobentos lub peryfiton. Chru\u015bciki nauczy\u0142y si\u0119 je zjada\u0107. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce nie s\u0105 tylko zwyk\u0142ymi spasaczami. \u00a0Naukowcy odkryli to, przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 zachowaniom chru\u015bcika z gatunku\u00a0Tinodes waeneri\u00a0<\/em>zamieszkuj\u0105cego angielskie jeziora. Jest on te\u017c ca\u0142kiem pospolity w Polsce, ale chyba nikt nie nada\u0142 mu polskiej nazwy.<\/p>\n Chru\u015bcik ten nie tylko zjada glony porastaj\u0105ce jego jedwabn\u0105 ziemiank\u0119. Gdy porastaj\u0105 j\u0105 zielenice, chru\u015bcik usuwa je, tak aby by\u0142o wi\u0119cej miejsca dla preferowanych przez niego okrzemek. Problemem mo\u017ce by\u0107 \u017cyzno\u015b\u0107 siedliska, bo akurat preferowane gatunki (zw\u0142aszcza z rodzaju\u00a0Gomphonema<\/em>) maj\u0105 du\u017ce wymagania. Chru\u015bcik zatem nawozi swoj\u0105 ziemiank\u0119, dzi\u0119ki czemu okrzemki mog\u0105 si\u0119 na niej rozwija\u0107 bujniej. Jest to szczeg\u00f3lnie istotne w czystszych, a wi\u0119c mniej \u017cyznych jeziorach. Lokalnie, na swoj\u0105 ma\u0142\u0105 skal\u0119, chru\u015bcik niweluje wi\u0119c r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy jeziorami \u017cyznymi a ubogimi.<\/p>\n Ostatecznie wi\u0119c okazuje si\u0119, \u017ce chru\u015bciki nie tylko buduj\u0105 sobie domy, ale te\u017c na ich tarasach uprawiaj\u0105 ma\u0142e ogr\u00f3dki.<\/p>\n Piotr Panek<\/strong><\/p>\n ilustracja:\u00a0Amir Chosrow Dehlawi (domena publiczna)<\/em><\/p>\n To, \u017ce mr\u00f3wki i termity uprawiaj\u0105 grzyby jest do\u015b\u0107 powszechnie znan\u0105 spraw\u0105. Te dwie grupy owad\u00f3w s\u0105 znane z wielu niezwyk\u0142ych ewolucyjnych wynalazk\u00f3w. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce rolnictwo praktykuj\u0105 te\u017c inne owady.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54,65],"tags":[114,80,79,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5378"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5378"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5391,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5378\/revisions\/5391"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"ResearchBlogging.org\"](\"http:\/\/www.researchblogging.org\/public\/citation_icons\/rb2_large_gray.png\")
<\/a><\/span>
\nIngs, N., Hildrew, A., & Grey, J. (2012). \u2018House and garden\u2019: larval galleries enhance resource availability for a sedentary caddisfly Freshwater Biology, 57<\/span> (12), 2526-2538 DOI: 10.1111\/fwb.12025<\/a><\/span>
\nIngs, N., Grey, J., King, L., McGowan, S., & Hildrew, A. (2017). Modification of littoral algal assemblages by gardening caddisfly larvae Freshwater Biology<\/span> DOI: 10.1111\/fwb.12881<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"