{"id":543,"date":"2010-03-23T09:30:37","date_gmt":"2010-03-23T07:30:37","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=543"},"modified":"2018-07-25T20:52:41","modified_gmt":"2018-07-25T18:52:41","slug":"uczeni-czy-rzemieslnicy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2010\/03\/23\/uczeni-czy-rzemieslnicy\/","title":{"rendered":"Uczeni czy rzemie\u015blnicy?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Serdecznie witam Czytelnik\u00f3w bloga szalonych naukowc\u00f3w!!!!<\/p>\n

Postanowi\u0142em wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w blogu dedykowanym nauce z potrzeby serca oraz ze zwyk\u0142ej, ludzkiej pr\u00f3\u017cno\u015bci. Chc\u0119 uczestniczy\u0107 w ciekawym projekcie promowania nauki i mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pisania o wybranych zagadnieniach naukowych. Tak si\u0119 te\u017c sk\u0142ada, \u017ce prac\u0119 doktorsk\u0105 wykonuj\u0119 nie w Polsce, wi\u0119c mog\u0119 obserwowa\u0107, w jaki spos\u00f3b studiuje si\u0119 za granic\u0105 i „robi” si\u0119 TAM nauk\u0119.<\/p>\n

Sw\u00f3j pierwszy wpis chcia\u0142bym zacz\u0105\u0107 od wspomnienia ksi\u0105\u017cki autorstwa ksi\u0119dza profesora Micha\u0142a Hellera pod tytu\u0142em „Jak by\u0107 uczonym” (Znak, 2009). Lektura obj\u0119to\u015bciowo jest niewielka (64 strony), ale w moim przekonaniu bardzo ciekawa. Autor przypomina, \u017ce „metodyka pracy naukowej musi by\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie jej etyk\u0105”, oraz to, co sk\u0142ada si\u0119 na bycie uczonym. W pierwszym odruchu przes\u0142anie ksi\u0105\u017cki oraz rady Profesora chce si\u0119 zanegowa\u0107. Bo co stary ksi\u0105dz mo\u017ce wiedzie\u0107 o prowadzeniu bada\u0144 w dzisiejszych czasach?! Przecie\u017c metody pracy w fizyce teoretycznej r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od prowadzenia bada\u0144 w biologii molekularnej. Styl mo\u017ce i tak, ale czy aspiracje?<\/p>\n

<\/p>\n

Lektura tej ksi\u0105\u017cki sprowokowa\u0142a mnie do zadania sobie pytania, czy przy tak w\u0105sko wyspecjalizowanych dziedzinach naukowych da si\u0119 by\u0107 uczonym. Profesor Heller twierdzi, \u017ce „bycie geniuszem nie jest warunkiem koniecznym tw\u00f3rczej pracy naukowej”, ale trzeba mie\u0107 pasj\u0119 naukow\u0105. To ona definiuje badacza, ale te\u017c nie stanowi o tym, czy naukowiec jest uczonym. Do tego trzeba jednak czego\u015b wi\u0119cej. Wed\u0142ug autora, osoba kt\u00f3ra zna publikacje tylko z w\u0142asnej dziedziny, mo\u017ce by\u0107 co najwy\u017cej rzemie\u015blnikiem naukowym. Aby by\u0107 uczonym, trzeba „mie\u0107 kontakt z tym, co si\u0119 dzieje w nauce rozumianej jako cz\u0119\u015b\u0107 og\u00f3lnoludzkiej kultury”. Czy oby ksi\u0105dz Profesor za du\u017co nie wymaga? By\u0107 mo\u017ce postulat ksi\u0119dza Hellera wynika ze spo\u0142ecznych oczekiwa\u0144 wobec uczonego?<\/p>\n

W powszechnym odbiorze UCZONY to stary m\u0119drzec, najlepiej meloman, znawca malarstwa i teatru, kt\u00f3ry prowadzi jakie\u015b badania; troch\u0119 jakby przy okazji. Nie s\u0105dz\u0119 jednak, aby by\u0142o to do pogodzenia z obecnym stylem prowadzenia nauk. Moje obserwacje wskazuj\u0105, \u017ce w naukach do\u015bwiadczalnych lepiej sprawdzaj\u0105 si\u0119 rzemie\u015blnicy ni\u017c wybitne jednostki o renesansowych umys\u0142ach. Szerokie horyzonty raczej nie sprzyjaj\u0105 prowadzeniu bada\u0144 w duchu redukcjonistycznym. W biologii czy medycynie eksperymentalnej zadaje si\u0119 precyzyjne pytania typu czy bia\u0142ko X oddzia\u0142uje z bia\u0142kiem Y. Je\u017celi tak, to co si\u0119 stanie z kom\u00f3rk\u0105, je\u017celi zaburzy si\u0119 t\u0119 interakcj\u0119. Bada si\u0119 te\u017c spos\u00f3b, w jaki dwa bia\u0142ka \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w jedn\u0105, wi\u0119ksz\u0105 struktur\u0119 bia\u0142kow\u0105. W \u015brodowisku akademickim promowane s\u0105 osoby, kt\u00f3re s\u0105 w stanie jak najszybciej odpowiedzie\u0107 na powy\u017csze pytania. Licz\u0105 si\u0119 te\u017c tylko ci, kt\u00f3rzy\u00a0 jako pierwsi opublikuj\u0105 obserwowany efekt w renomowanym czasopi\u015bmie naukowym. Aby jak najlepiej publikowa\u0107, trzeba nauczy\u0107 si\u0119 metody rzetelnej interpretacji wynik\u00f3w. Konieczna jest te\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 selektywnego wybieranie informacji z ju\u017c istniej\u0105cych (opublikowanych) danych. Tak wi\u0119c, dobre publikowanie jest trudn\u0105 sztuk\u0105 balansowania pomi\u0119dzy obiektywnym opisem nowych fakt\u00f3w a forsowaniem w\u0142asnej opinii czy pogl\u0105du na dany temat.<\/p>\n

A co Pa\u0144stwo my\u015blicie na temat kondycji uczonych w naukach do\u015bwiadczalnych? Co si\u0119 Polsce bardziej op\u0142aca: utrzymywanie i promowanie dobrych rzemie\u015blnik\u00f3w naukowych czy mo\u017ce mniejszej liczby uczonych, ale z rozleg\u0142\u0105 wiedz\u0105 og\u00f3ln\u0105? Wreszcie – mo\u017ce uczeni potrzebni s\u0105 tylko w naukach humanistycznych? Tam szeroka wiedza z r\u00f3\u017cnych dziedzin jest bezcenna. W biologii specjalista od bakterii nie musi zna\u0107 si\u0119 na biologii mch\u00f3w. Ale czy da si\u0119 prowadzi\u0107 badania np. literatury XX wieku bez znajomo\u015bci za\u0142o\u017ce\u0144 krytyki postkolonialnej?<\/p>\n

\u0141ukasz Ko\u0142odziej<\/strong><\/a><\/p>\n

Fot. Andreas E J<\/a>, Flickr (CC SA)<\/em>
\n<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Serdecznie witam Czytelnik\u00f3w bloga szalonych naukowc\u00f3w!!!! Postanowi\u0142em wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w blogu dedykowanym nauce z potrzeby serca oraz ze zwyk\u0142ej, ludzkiej pr\u00f3\u017cno\u015bci. Chc\u0119 uczestniczy\u0107 w ciekawym projekcie promowania nauki i mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pisania o wybranych zagadnieniach naukowych. Tak si\u0119 te\u017c sk\u0142ada, \u017ce prac\u0119 doktorsk\u0105 wykonuj\u0119 nie w Polsce, wi\u0119c mog\u0119 obserwowa\u0107, w jaki spos\u00f3b studiuje si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,43,5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/543"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=543"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6219,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/543\/revisions\/6219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}