{"id":55,"date":"2007-03-19T14:04:25","date_gmt":"2007-03-19T13:04:25","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=55"},"modified":"2013-02-23T23:36:21","modified_gmt":"2013-02-23T22:36:21","slug":"giertychowi-do-sztambucha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2007\/03\/19\/giertychowi-do-sztambucha\/","title":{"rendered":"Giertychowi do sztambucha"},"content":{"rendered":"

\"giertych.jpg\"Po wpisie „Dinozaury do getta<\/a>” dyskusja na blogu zesz\u0142a na temat s\u0142ynnej europarlamentarnej broszury prof. Macieja Giertycha. Na \u017cyczenie blogowicz\u00f3w zapoznali\u015bmy si\u0119 z tre\u015bci\u0105 dzie\u0142a i opisujemy nasze reminiscencje.<\/strong><\/p>\n

„Ksi\u0105\u017cka Giertycha jest po prostu ideologi\u0105 w akcji udaj\u0105c\u0105, \u017ce jest nauk\u0105”, przekonuje Grzegorz Pacewicz<\/span>, kt\u00f3ry atakuje temat ca\u0142o\u015bciowo.<\/p>\n

Jacek Kubia<\/span>k<\/strong> skupia si\u0119 na wybranych szczeg\u00f3\u0142ach, twierdz\u0105c, \u017ce „ideologie przemycane przez Giertycha s\u0105 tyle\u017c przestarza\u0142e, co szkodliwe”.<\/p>\n


\n<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

\"pacewicz.jpg\"IDEOLOGIA UDAJ\u0104CA NAUK\u0118<\/span>
\nGrzegorz Pacewicz<\/p>\n

Historycyzm jest s\u0142owem wymy\u015blonym przez Karla Poppera na okre\u015blenie wszelkich tendencji poszukuj\u0105cych uniwersalnych praw historii. Ten, kto je odkryje, zyskuje moc bezb\u0142\u0119dnego opisywania jej rytmu, tendencji, a w szczeg\u00f3lno\u015bci kszta\u0142tu przysz\u0142ych dziej\u00f3w pa\u0144stw, narod\u00f3w, kr\u0119g\u00f3w cywilizacyjnych itp. W historycyzmie opis rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej i jej warto\u015bciowanie s\u0105 pomieszane do tego stopnia, \u017ce nie spos\u00f3b ich rozdzieli\u0107, przez co jest on doskona\u0142\u0105 po\u017cywk\u0105 dla r\u00f3\u017cnego rodzaju ideologii. S\u0105dz\u0119, \u017ce s\u0142owo to doskonale daje si\u0119 odnie\u015b\u0107 do wzbudzaj\u0105cej liczne kontrowersje pracy Macieja Giertycha.<\/p>\n

Na wst\u0119pie Giertych sugeruje, \u017ce tylko streszcza ksi\u0105\u017ck\u0119 Feliksa Konecznego „O wielo\u015bci cywilizacyj”. Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce do tej pory nie dane mi by\u0142o zapozna\u0107 si\u0119 z t\u0105 prac\u0105, ale wiele informacji w tek\u015bcie wskazuje jednoznacznie, \u017ce Giertych nie tylko streszcza, ale r\u00f3wnie\u017c dopisuje wiele rzeczy od siebie. Ksi\u0105\u017cka Konecznego zosta\u0142a wydana w roku 1935 po polsku (w 1962 po angielsku) sam Koneczny zmar\u0142 w 1949. S\u0105 za\u015b w streszczeniu Giertycha informacje o Chruszczowie, Putinie, Gorbaczowie, upadku Hitlera, Unii Europejskiej, terroryzmie islamskim, czy fali emigracji ludno\u015bci muzu\u0142ma\u0144skiej do Europy. St\u0105d moje podejrzenie, \u017ce Giertych swobodnie wykorzystuje dzie\u0142o Konecznego do w\u0142asnej interpretacji historii, sprytnie chowaj\u0105c si\u0119 za plecami tego uznanego badacza.<\/p>\n

Z tego wynika i druga obiekcja – teoria Konecznego pochodzi z dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego i unosi si\u0119 nad ni\u0105 duch filozofii spo\u0142ecznej wieku XIX. Wyj\u015bciow\u0105 tez\u0105 pracy jest, \u017ce kategoria cywilizacji jest kluczowa dla zrozumienia dziej\u00f3w. Cywilizacja to normy, na kt\u00f3rych zbudowane jest \u017cycie zbiorowe. Cywilizacji jest wiele i wchodz\u0105 ze sob\u0105 w nieuchronny konflikt. Podobn\u0105 tez\u0119 znajdziemy te\u017c u Samuela Huntingtona w „Zderzeniu cywilizacji”, ale obie ksi\u0105\u017cki dzieli epoka. U Giertycha-Konecznego poszczeg\u00f3lne cywilizacje s\u0105 wyidealizowanymi do granic mo\u017cliwo\u015bci modelami, w kt\u00f3rych podej\u015bcie opisowe przenika podej\u015bcie warto\u015bciuj\u0105ce. Najlepsz\u0105 i najwy\u017csz\u0105 oczywi\u015bcie jest cywilizacja zachodnia (w pracy – \u0142aci\u0144ska), a wszystkie inne posiadaj\u0105 liczne braki w stosunku do niej. W ten spos\u00f3b jest ona najwy\u017cszym sposobem organizowania \u017cycia zbiorowego, a wszystkie inne cywilizacje \u015bwiatowe ust\u0119puj\u0105 jej pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem. Z kolei wszelkie odej\u015bcie od najwy\u017cszych warto\u015bci w ramach tej cywilizacji Giertych t\u0142umaczy nalecia\u0142o\u015bciami z innych cywilizacji.<\/p>\n

Model cywilizacji zachodu jest doskona\u0142y i nale\u017cy go krzewi\u0107, gdzie si\u0119 da, a wszelkie niezgodno\u015bci z modelem s\u0105 traktowane nie jako wewn\u0119trzne braki naszej cywilizacji, lecz skutek wp\u0142yw\u00f3w zewn\u0119trznych w stosunku do cywilizacji zachodniej, kt\u00f3re nale\u017cy wypleni\u0107. W ten spos\u00f3b mamy jednocze\u015bnie wyt\u0142umaczenie, dlaczego model ten jest niezgodny z rzeczywisto\u015bci\u0105 i sk\u0105d tak trudne do wyt\u0142umaczenia do\u015bwiadczenia, jak na przyk\u0142ad totalitaryzm nazistowski powsta\u0142y niemal w centrum cywilizacji zachodu. W konsekwencji koncepcja Giertycha jest niefalsyfikowalna i, co za tym idzie, zawsze prawdziwa.<\/p>\n

Tak\u0105 sam\u0105 tendencj\u0119 mo\u017cna znale\u017a\u0107 zreszt\u0105 u Karola Marksa, czy wcze\u015bniej jeszcze u Georga Hegla. S\u0105 one do wybaczenia – teorie te by\u0142y pisane w wieku XIX i odzwierciedlaj\u0105 \u00f3wczesny stan wiedzy i spos\u00f3b my\u015blenia, kt\u00f3rego europocentryzm jest jedn\u0105 z podstawowych cech. Mylono u tych filozof\u00f3w model z rzeczywisto\u015bci\u0105. Podej\u015bcie opisowe przenikni\u0119te jest podej\u015bciem warto\u015bciuj\u0105cym. Z perspektywy pocz\u0105tk\u00f3w XXI wieku maj\u0105 jednak znaczenie historyczne – jest w nich wiele ciekawych my\u015bli, ale te\u017c i wiele b\u0142\u0119d\u00f3w, z kt\u00f3rych historycyzm jest chyba najpowa\u017cniejszym.<\/p>\n

W ponad siedemdziesi\u0105t lat od wydanie pracy Konecznego mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w niej kilka godnych uwagi refleksji, ale interpretowa\u0107 w jej \u015bwietle histori\u0119 jest nieporozumieniem. Przez te lata wydarzy\u0142o si\u0119 zbyt wiele i wiedza ludzka o historii oraz uwarunkowaniach zjawisk spo\u0142ecznych jest zbyt bogata, by pracy Konecznego nadawa\u0107 inny status, jak tylko historyczny. Ta historyczno\u015b\u0107 teorii Konecznego widoczna jest w opisach kolejnych cywilizacji – wiele szczeg\u00f3\u0142\u00f3w jest po prostu niezgodnych z tym, co wiemy obecnie. Liczne s\u0105 daleko id\u0105ce i ra\u017c\u0105ce uproszczenia, o kt\u00f3rych pisze Jacek. Budz\u0105 one uzasadnione protesty.<\/p>\n

U Huntingtona jest w tym wzgl\u0119dzie o wiele inaczej. Uda\u0142o mu si\u0119 ograniczy\u0107 pierwiastek warto\u015bciuj\u0105cy w jego teorii i przede wszystkim wskaza\u0107 na przyczyny i uwarunkowania zderzenia cywilizacji. Obraz, jaki szkicuje jest te\u017c bardziej zniuansowany i uszczeg\u00f3\u0142owiony. Nie przes\u0105dza o warto\u015bci \u017cadnej z cywilizacji. Nie myli on swojego modelu z rzeczywisto\u015bci\u0105 i chodzi mu jedynie o zrozumienie przy jego pomocy, tego co faktycznie rozgrywa si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mi\u0119dzy pa\u0144stwami. Jego interpretacja rzeczywisto\u015bci nie jest jedyn\u0105, ale jedn\u0105 z mo\u017cliwych. R\u00f3\u017cnice te mo\u017cna mno\u017cy\u0107, ale p\u0142yn\u0105 one z faktu, \u017ce ksi\u0105\u017cka Huntingtona spe\u0142nia standardy pracy naukowej, a ksi\u0105\u017cka Giertycha jest od nich daleka. Jest po prostu ideologi\u0105 w akcji udaj\u0105c\u0105, \u017ce jest nauk\u0105.<\/p>\n


\n\"kubiak.jpg\"CYWILIZACJA, NAR\u00d3D, \u017bYDZI I POLACY<\/span>
\nJacek Kubiak<\/p>\n

Broszura prof. Macieja Giertycha to skr\u00f3t my\u015bli przedwojennego endeka Feliksa Konecznego, tw\u00f3rcy tzw. teorii cywilizacji. Rozumiem, \u017ce prof. Giertych chce propagowa\u0107 dawne idee swego idola, nie rozumiem tylko, dlaczego chcia\u0142 to czyni\u0107 przy pomocy \u015brodk\u00f3w PE. Ale to nie moja sprawa, a obro\u0144c\u00f3w takich jak ja PE nie potrzebuje (szef PE Hans-Gert P\u00f6ttering uzna\u0142 broszur\u0119 za antysemick\u0105 i udzieli\u0142 autorowi nagany).<\/p>\n

Z punktu widzenia filozofa ca\u0142o\u015bciowo ocenia broszur\u0119 Grzegorz, wi\u0119c skupi\u0119 si\u0119 tylko na wybranych szczeg\u00f3\u0142ach. Zupe\u0142nie nie zgadzam si\u0119 bowiem w\u0142a\u015bnie z definicjami cywilizacji i narodu, jakie za Konecznym daje Giertych. Dla Giertycha cywilizacja to „metoda \u017cycia”. Dla mnie jedna cywilizacja mo\u017ce \u0142\u0105czy\u0107 wiele sposob\u00f3w \u017cycia. Wszystkie cywilizacje Giertych\/Koneczny opisuje z jednego, polonocentrycznego punktu widzenia. W opisie tym szczeg\u00f3lne znaczenie maj\u0105 cywilizacje \u017cydowska i \u0142aci\u0144ska. Nie ma tu miejsca na cywilizacj\u0119 judeo-chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. A ja w\u0142a\u015bnie uwa\u017cam si\u0119 za przedstawiciela takiej cywilizacji i dlatego b\u0119d\u0119 domaga\u0142 si\u0119 jej uznania. Jestem obywatelem Polski i Francji, moja babka ze strony matki by\u0142a ortodoksyjn\u0105 (w sensie przynale\u017cno\u015bci do wyznania, a nie gorliwo\u015bci) Bia\u0142orusink\u0105, a babka ze strony ojca urodzi\u0142a si\u0119 w roku 1895 na ul. Krochmalnej w Warszawie, a wi\u0119c w centrum, chce si\u0119 powiedzie\u0107 epicentrum, getta \u017cydowskiego. Wbrew legendom w gettcie \u017cydowskim nie mieszkali sami \u017cydzi.<\/p>\n

Giertych wskrzesza stare, przebrzmia\u0142e i, jak s\u0105dzi\u0142em, dawno zbutwia\u0142e definicje cywilizacji. Ja natomiast chc\u0119, aby Polacy przestali my\u015ble\u0107 takimi XIX-wiecznymi kategoriami. Wiem, \u017ce m\u0142odzi ludzie, kt\u00f3rzy niedawno wyjechali do Wielkiej Brytanii czy Irlandii i zach\u0142ysn\u0119li si\u0119 europejsk\u0105 wolno\u015bci\u0105 i sposobem my\u015blenia, gdy wr\u00f3c\u0105, zmieni\u0105 ten kraj w pa\u0144stwo nowoczesne. Z broszury wynika, \u017ce kiedy oni b\u0119d\u0105 ten kraj zmienia\u0107, my\u015bl\u0105cy Konecznym i Giertychami (J\u0119drzejem, Maciejem, Romanem) b\u0119d\u0105 starali si\u0119 te zmiany powstrzyma\u0107 m.in. g\u0142osz\u0105c podobne tre\u015bci. Jednym s\u0142owem – pisanina Giertycha to dopiero preludium.<\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do Giertycha uwa\u017cam poj\u0119cie nar\u00f3d, nation, Volk za r\u00f3wnoznaczne z poj\u0119ciem spo\u0142ecze\u0144stwa. Giertych dowodzi, i\u017c w j\u0119zyku polskim s\u0142owo nar\u00f3d oznacza co\u015b innego ni\u017c w innych j\u0119zykach. To zwyk\u0142a nieprawda, propaganda i apologia wyimaginowanej polskiej odr\u0119bno\u015bci i wyj\u0105tkowo\u015bci. Nar\u00f3d polski to spo\u0142ecze\u0144stwo polskie i nie dostrzegam pomi\u0119dzy nimi r\u00f3\u017cnic. Co do wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 polsko\u015bci, to znajduj\u0119 raczej wiele negatyw\u00f3w i wola\u0142bym nie wchodzi\u0107 w szczeg\u00f3\u0142y. Chcia\u0142bym, aby to spo\u0142ecze\u0144stwo, czy nar\u00f3d, by\u0142o otwarte, obywatelskie, \u017ceby w jego obr\u0119bie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie swobodnie po polsku, co i po kaszubsku, bia\u0142orusku, jidisz, niemiecku, rosyjsku, ukrai\u0144sku, w gwarze g\u00f3ralskiej, \u015bl\u0105skiej etc., tam gdzie mieszkaj\u0105 takie w\u0142a\u015bnie mniejszo\u015bci i grupy etniczne.<\/p>\n

Dla Macieja Giertycha wyr\u00f3\u017cnikiem narodu jest homogenny j\u0119zyk i to co nazywa kultur\u0105, a wi\u0119c i religia. Dla Polski oczywi\u015bcie katolicka. W moim narodzie takie same prawa maj\u0105 mie\u0107 nie tylko katolicy i protestanci, \u017cydzi i muzu\u0142manie, buddy\u015bci i \u015bwiadkowie Jehowy, ale r\u00f3wnie\u017c homoseksuali\u015bci i heteroseksuali\u015bci, zwolennicy i przeciwnicy aborcji, w ko\u0144cu my\u015bl\u0105cy tak jak Maciej Giertych i tak jak ja. Tu zgody na urawni\u0142owk\u0119 nie b\u0119dzie.<\/p>\n

Co do rasy: dla mnie, wyr\u00f3\u017cnienie ras ludzkich, podobnie jak dla Giertycha, oparte jest na aspektach biologicznych. Jednak Giertych pisze „somatycznych”, co jest zbyt daleko id\u0105cym uproszczeniem. Aspektem biologicznym, ale ju\u017c nie somatycznym, s\u0105 np. potencjalne r\u00f3\u017cnice w psychologii r\u00f3\u017cnych ras. Poruszanie tematu rasy prowadzi do skojarzenia z rasistowsk\u0105 ideologi\u0105 Hitlera. To zrozumia\u0142e, gdy\u017c z tego powodu \u015bwiat prze\u017cy\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 tragedi\u0119 w swych dziejach. Chcia\u0142bym, aby do tej dyskusji (z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w) Hitlera jednak r\u00f3wnie\u017c nie miesza\u0107. Negowanie poj\u0119cia rasy uwa\u017cam za niepotrzebn\u0105 poprawno\u015b\u0107 polityczn\u0105 (po szczeg\u00f3\u0142y odsy\u0142am np. do mojego artyku\u0142u w Polityce pt. „Segregacja lekowa<\/a>„), ale po Holokau\u015bcie zrozumia\u0142\u0105.<\/p>\n

Po co jednak Giertych miesza poj\u0119cie rasy z rozwa\u017caniami na temat cywilizacji? Czemu ma s\u0142u\u017cy\u0107 rozwa\u017canie, czy \u017bydzi stanowi\u0105 odr\u0119bn\u0105 ras\u0119? Dlaczego nie zastanawia si\u0119 nad odr\u0119bno\u015bci\u0105 rasow\u0105 Polak\u00f3w czy Brytyjczyk\u00f3w? Bo ci nie gromadz\u0105 si\u0119 samowolnie w gettach? A ja pytam czym si\u0119 r\u00f3\u017cni Greenpoint w Nowym Jorku od ulicy Krochmalnej w roku 1895? To pomieszanie poj\u0119\u0107, s\u0105dz\u0119, ma s\u0142u\u017cy\u0107 zasianiu w\u0105tpliwo\u015bci, wywo\u0142aniu skojarze\u0144, kt\u00f3re naprowadzi\u0107 maj\u0105 czytelnika do najwa\u017cniejszego wniosku autora: nasza cywilizacja jest lepsza od innych (w tym wypadku od \u017cydowskiej). Na to te\u017c z mojej strony zgody nie b\u0119dzie. Jak ju\u017c wspomnia\u0142em uwa\u017cam si\u0119 za przedstawiciela cywilizacji judeo-chre\u015bcija\u0144skiej i \u017caden Giertych mi tego nie odbierze.<\/p>\n

Stosunek Giertycha do \u017cyd\u00f3w najlepiej odda kilka kr\u00f3tkich cytat\u00f3w. \u017bydzi „nie s\u0105 pionierami”, osiedlaj\u0105 si\u0119 „najch\u0119tniej w\u015br\u00f3d bogatych”, „przemieszczaj\u0105 si\u0119 z ubo\u017cszych do bogatszych teren\u00f3w”, nie mo\u017cna traktowa\u0107 antysemityzmu jako rasizmu, bo \u017cydzi nie s\u0105 ras\u0105 (tu zrozumia\u0142em do czego Giertychowi wcze\u015bniejszy wyw\u00f3d o rasie), religia \u017cydowska nie jest monoteizmem, a „monolatri\u0105”, poza judaizmem ca\u0142a uczono\u015b\u0107 \u017cydowska „jest bez warto\u015bci”, \u017cydzi gubi\u0105 (w przeciwie\u0144stwie oczywi\u015bcie do cywilizacji \u0142aci\u0144skiej) „zwi\u0105zek prawa z etyk\u0105”, itd., itp… Chyba nie ma co komentowa\u0107 licznych, r\u00f3wnie szokuj\u0105cych ocen.<\/p>\n

Na koniec jeszcze jeden przyk\u0142ad szoku cywilizacji mojej i giertychowskiej. Europose\u0142 opisuje z lubo\u015bci\u0105, jak to jego dziadek zakaza\u0142 czytania „Ch\u0142op\u00f3w” Reymonta swej c\u00f3rce (matce autora), na co przysta\u0142a przedwojenna szko\u0142a. Giertych pyta: „Kt\u00f3ra europejska szko\u0142a uszanowa\u0142aby dzisiaj takie \u017cyczenia rodzica?”. Odpowiem na to r\u00f3wnie\u017c przyk\u0142adem i, jak na szabas goja przysta\u0142o, pytaniem. Znajoma, Polka mieszkaj\u0105ca we Francji, opowiada\u0142a mi niedawno wzburzona, \u017ce na lekcji historii w publicznej szkole francuskiej wymaga si\u0119 od jej syna znajomo\u015bci 10 przykaza\u0144 i 7 grzech\u00f3w g\u0142\u00f3wnych (chodzi\u0142o o podstawy chrze\u015bcija\u0144stwa przy omawianiu genezy tej religii). Je\u015bli Maciej Giertych chce, aby rodzice wybierali lektury dla swoich dzieci, tak jak robi\u0142 to jego dziadek, to musi liczy\u0107 si\u0119 z opini\u0105 rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy nie b\u0119d\u0105 sobie \u017cyczyli uczenia swoich pociech 10 przykaza\u0144. Czy Giertychowi marzy si\u0119 syllabus, przedwojenna broszurka ks. Piro\u017cy\u0144skiego „Co czyta\u0107”, czy przywr\u00f3cenie cenzury z czas\u00f3w, gdy zasiada\u0142 w Radzie Konsultacyjnej gen. Jaruzelskiego? Ale Giertych nie tylko tymi „warto\u015bciami” epatuje Parlament Europejski. Pi\u0119tnuje tak\u017ce niemoraln\u0105 muzyk\u0119, homoseksualizm, socjalizm, rozwi\u0105z\u0142o\u015b\u0107 seksualn\u0105, niestabilno\u015b\u0107 rodziny, hedonizm stylu \u017cycia i oczywi\u015bcie nieudowodnion\u0105 teori\u0119 ewolucji (co nie przeszkadza mu powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na dryf genetyczny w rozwa\u017caniach na temat rasy!?).<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c, ideologie przemycane przez Giertycha s\u0105 tyle\u017c przestarza\u0142e, co szkodliwe. To wskrzeszanie endeckich upior\u00f3w antysemityzmu, bezkompromisowego, staro\u015bwieckiego polonocentryzmu, gloryfikowanie w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w i narzucanie ich ka\u017cdemu innemu i obcemu jako lepszych, bardziej etycznych i bardziej wznios\u0142ych. Z tych powod\u00f3w wywody Giertycha staj\u0105 si\u0119 po prostu niezno\u015bne. Zako\u0144cz\u0119 wi\u0119c endeckim has\u0142em: dinozaury do getta!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po wpisie „Dinozaury do getta” dyskusja na blogu zesz\u0142a na temat s\u0142ynnej europarlamentarnej broszury prof. Macieja Giertycha. Na \u017cyczenie blogowicz\u00f3w zapoznali\u015bmy si\u0119 z tre\u015bci\u0105 dzie\u0142a i opisujemy nasze reminiscencje. „Ksi\u0105\u017cka Giertycha jest po prostu ideologi\u0105 w akcji udaj\u0105c\u0105, \u017ce jest nauk\u0105”, przekonuje Grzegorz Pacewicz, kt\u00f3ry atakuje temat ca\u0142o\u015bciowo. Jacek Kubiak skupia si\u0119 na wybranych szczeg\u00f3\u0142ach, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2554,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55\/revisions\/2554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}