{"id":56,"date":"2007-03-22T14:13:17","date_gmt":"2007-03-22T12:13:17","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=56"},"modified":"2012-05-15T21:38:30","modified_gmt":"2012-05-15T19:38:30","slug":"lustracja-absurdu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2007\/03\/22\/lustracja-absurdu\/","title":{"rendered":"Lustracja absurdu"},"content":{"rendered":"

\"zomo.jpg\"Popieram „antylustracyjn\u0105” uchwa\u0142\u0119 mojego Wydzia\u0142u. Chapeau bas! panie i panowie biolodzy z UW, chapeau bas!<\/strong><\/p>\n

Od kiedy nasta\u0142a ja\u015bnie o\u015bwiecona IV Rzeczpospolita PiS, LPR i Samoobrony jestem przeciwny powszechnej lustracji. Chodzi nie tylko o pryncypia, ale i o czynnik czasu. Od upadku komunizmu w Polsce min\u0119\u0142o 17 lat i odgrzebywanie spraw z PRL uwa\u017cam za ma\u0142ostkowo\u015b\u0107 i strat\u0119 czasu.<\/p>\n

Kilka lat temu, podczas procesu Maurice’a Papona<\/a>, Francuza oskar\u017conego o udzia\u0142 w ludob\u00f3jstwie hitlerowskim (Papon b\u0119d\u0105c w czasie okupacji wysokim urz\u0119dnikiem marionetkowego rz\u0105du z Vichy wysy\u0142a\u0142 do oboz\u00f3w koncentracyjnych, g\u0142\u00f3wnie do Dachau i do Auschwitz, \u017cyd\u00f3w z Bordeaux<\/a>) wda\u0142em si\u0119 w sp\u00f3r z moj\u0105 te\u015bciow\u0105. Te\u015bciowa, kt\u00f3ra w czasach pogardy pomaga\u0142a w wystawianiu fa\u0142szywych dokument\u00f3w \u017cydom we francuskim departamencie Dordogne, niedaleko od Bordeaux, z\u017cyma\u0142a si\u0119 na doniesienia prasowe na temat procesu Papona. M\u00f3wi\u0142a, \u017ce nale\u017cy da\u0107 mu spok\u00f3j i pozwoli\u0107 spokojnie umrze\u0107. Bardzo dziwi\u0142a mnie w\u00f3wczas jej reakcja. Na pytanie, czy nie nale\u017cy ukara\u0107 zbrodniarza, kt\u00f3ry w dodatku korzysta\u0142 po wojnie z najwy\u017cszych apana\u017cy (by\u0142 m.in. prefektem policji w Pary\u017cu), moja, 80-letnia bez ma\u0142a, te\u015bciowa, odpar\u0142a, \u017ce kar\u0119 wymierzy\u0107 powinien mu B\u00f3g. I \u017ce w\u0142a\u015bnie z powodu tych apana\u017cy nie wiadomo, ile w ca\u0142ej sprawie ch\u0119ci wymierzenia sprawiedliwej kary, a ile zwyk\u0142ej zemsty i politycznie motywowanej zawi\u015bci. Te argumenty w\u00f3wczas wcale mnie nie przekona\u0142y.<\/p>\n

<\/p>\n

Skazany na do\u017cywocie Papon wyszed\u0142 szybko z wi\u0119zienia z powodu z\u0142ego stanu zdrowia. Niedawno zmar\u0142 na wolno\u015bci<\/a>. Po jego \u015bmierci rozgorza\u0142a we Francji dyskusja medialna na temat winy i nieproporcjonalno\u015bci kary, jaka go dosi\u0119g\u0142a. Dyskusj\u0119 t\u0119 skutecznie uci\u0105\u0142 adwokat strony \u017cydowskiej Arno Klarsfeld<\/a>, o\u015bwiadczaj\u0105c, \u017ce jaka by ta kara nie by\u0142a, to Papona uznano winnym i w\u0142a\u015bnie to si\u0119 liczy. Dalsz\u0105 dyskusj\u0119 o nieproporcjonalno\u015bci kary do winy uzna\u0142 za niepotrzebn\u0105.<\/p>\n

W reakcji Klarsfelda nie by\u0142o oczywi\u015bcie mowy o przebaczeniu. Zbrodnia Papona jest zreszt\u0105 tak ogromna, \u017ce o \u017cadnym przebaczeniu nie mog\u0142o by\u0107 mowy. Mog\u0142yby mu przebaczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie jego ofiary. Pomimo to, ludzi, kt\u00f3rzy stracili ca\u0142e rodziny w obozach hitlerowskich sta\u0107 by\u0142o na zamkni\u0119cie tego bolesnego rozdzia\u0142u po tylu latach bez dodatkowych z\u0142orzecze\u0144. Po tych s\u0142owach Klarsfelda zrozumia\u0142em, o co chodzi\u0142o mojej te\u015bciowej, kt\u00f3ra nie widzia\u0142a celu w szukaniu zemsty na starcu.<\/p>\n

Po co opowiadam tu t\u0119 histori\u0119? Nie ma ona przecie\u017c na poz\u00f3r \u017cadnego zwi\u0105zku z obecn\u0105 lustracj\u0105 w Polsce. Ot\u00f3\u017c jedynie pozornie.<\/p>\n

Lustrowanie wielkich rzesz Polak\u00f3w w 17 lat po upadku PRL przypomina bowiem nieco, cho\u0107 oczywi\u015bcie w skarla\u0142ej wersji, histori\u0119 procesu Papona. Jak odr\u00f3\u017cni\u0107 bowiem wymierzanie sprawiedliwo\u015bci od szukania zemsty? W dodatku, w powszechnej lustracji w obecnej formie nie chodzi wcale o wymierzenia sprawiedliwo\u015bci, a, jak m\u00f3wi\u0105 sami tw\u00f3rcy nowej ustawy lustracyjnej, o zapobie\u017cenie mo\u017cliwo\u015bci szanta\u017cu wobec by\u0142ych tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w SB.<\/p>\n

Karanie donosicieli mia\u0142oby oczywi\u015bcie ten sam sens co karanie Papona, cho\u0107 winy s\u0105, powtarzam, niepor\u00f3wnywalne. Prolustracyjni komentatorzy prasowi przywo\u0142uj\u0105 spraw\u0119 \u015bmieci Stanis\u0142awa Pyjasa<\/a> i donosy Leszka Maleszki<\/a>. Chyba nikt jednak nie spodziewa si\u0119, \u017ce przy pomocy lustracji odnajdzie si\u0119 zab\u00f3jc\u00f3w z okresu PRL, a sprawa Maleszki jest ju\u017c ca\u0142kiem wyeksploatowana. Maleszka chyba odebra\u0142 podw\u00f3jn\u0105 kar\u0119, bo nie tylko zosta\u0142 publicznie wytkni\u0119ty palcem jako wz\u00f3r donosiciela, ale odwr\u00f3cili si\u0119 te\u017c od niego jego dawni przyjaciele i koledzy. I to nie tylko za to, \u017ce na nich donosi\u0142, ale i za to, \u017ce p\u00f3\u017aniej k\u0142ama\u0142 jak z nut i si\u0119 wybiela\u0142.<\/p>\n

\u015arodowiska dziennikarskie, a obecnie r\u00f3wnie\u017c naukowe, s\u0105 podzielone na sprzyjaj\u0105cych lustracji w nowym kszta\u0142cie i buntuj\u0105cych si\u0119 przeciwko przymusowi sk\u0142adania o\u015bwiadcze\u0144, \u017ce nie byli wielb\u0142\u0105dami. Bunt uwa\u017caj\u0105cych, \u017ce poni\u017cej ich godno\u015bci jest udowadnianie, \u017ce si\u0119 nie by\u0142o winnym (np. Rada Wydzia\u0142u Biologii UW<\/a>), trudno nazwa\u0107 spo\u0142ecznym niepos\u0142usze\u0144stwem. Prawo do niez\u0142o\u017cenia o\u015bwiadczenia, zwanego ju\u017c do\u015b\u0107 powszechnie „lojalk\u0105”, przys\u0142uguje bowiem ka\u017cdemu. Takim osobom grozi utrata pracy i \u015bwiadomie podejmuj\u0105 one w\u0142a\u015bnie to ryzyko. Jak wi\u0119c mo\u017cna nazywa\u0107 niepos\u0142usze\u0144stwem post\u0119powanie zgodne z liter\u0105 prawa (cho\u0107 rzeczywi\u015bcie nie po my\u015bli obecnej w\u0142adzy)?<\/p>\n

Tw\u00f3rcy tzw. IV RP sami na siebie nakr\u0119cili bat stanowi\u0105c nieegzekwowalne prawo. Kto b\u0119dzie bowiem wyrzuca\u0142 naukowc\u00f3w z pracy? Kto b\u0119dzie zamyka\u0142 redakcje prywatnych gazet, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 zbiera\u0107 „lojalek”? Nie ma takich organ\u00f3w. A, \u017ce i cenzura dzi\u015b jest konstytucyjnie zakazana, to kto b\u0119dzie kontrolowa\u0142, czy „nielojalni” wobec w\u0142adzy dziennikarze publikuj\u0105 czy nie? Stanowienie nieegzekwowalnego prawa staje si\u0119 ju\u017c w Polsce tradycj\u0105 i o\u015bmiesza polskiego ustawodawc\u0119 i ustawodawstwo.<\/p>\n

Dla du\u017cej grupy naukowc\u00f3w sprawa potencjalnego usuwania z zawodu przez w\u0142adze przypomina marzec 1968 roku. Mnie te\u017c si\u0119 ta sprawa tak w\u0142a\u015bnie kojarzy. Nie mam zamiaru sk\u0142ada\u0107 „lojalki”, kt\u00f3rej mo\u017ce ode mnie za\u017c\u0105da\u0107 „Polityka”, bo tak jak moi koledzy z Wydzia\u0142u Biologii uwa\u017cam, \u017ce jest poni\u017cej mej godno\u015bci udowadnianie, \u017ce nie by\u0142em wielb\u0142\u0105dem.<\/p>\n

W latach stanu wojennego, po jednej z zadym na Krakowskim Przedmie\u015bciu, z\u0142apa\u0142 mnie milicjant zgarniaj\u0105cy tzw. „ogony” (by\u0142o to swego rodzaju polowanie na tych, kt\u00f3rzy rozchodzili si\u0119 po manifestacji, a ich wy\u0142apanie by\u0142o \u0142atwe, bo nie by\u0142o ju\u017c wok\u00f3\u0142 t\u0142umu, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by za schwyconym si\u0119 opowiedzie\u0107 i uwolni\u0107 go z r\u0105k milicji). Dryblas, bo mia\u0142 ze 190 cm, wylegitymowa\u0142 mnie (174 cm) i szybko wsadzi\u0142 do kieszeni m\u00f3j trofiejnyj dow\u00f3d osobisty. Po czym o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce nast\u0119pnego dnia mam si\u0119 zg\u0142osi\u0107 na komend\u0119 przy ul. Kruczej na kolegium (oczywi\u015bcie w trakcie kolegium grozi\u0142a kara grzywny, ale p\u00f3\u017aniej mo\u017cliwe by\u0142o wyrzucenia ze studi\u00f3w lub z pracy na UW, nie pami\u0119tam, kt\u00f3re mi w\u00f3wczas grozi\u0142o). Na moje pytanie, co takiego zrobi\u0142em, \u017ce grozi mi kolegium, nie by\u0142o odpowiedzi. Poszed\u0142em wi\u0119c po rozum do g\u0142owy i zmieni\u0142em ton. Wzi\u0105\u0142em g\u0142\u0119boki oddech i zbeszta\u0142em milicjanta za to, \u017ce nie szanuje przepis\u00f3w ludowej Ojczyzny, \u017ce nie wype\u0142nia swych obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych str\u00f3\u017ca prawa i porz\u0105dku socjalistycznego pa\u0144stwa jak nale\u017cy, bo zamiast \u015bciga\u0107 wrog\u00f3w socjalizmu, zgarnia Bogu ducha winnych i prawomy\u015blnych obywateli ze spokojnej ulicy. I o dziwo poskutkowa\u0142o! Milicjant pos\u0142usznie wyci\u0105gn\u0105\u0142 z kieszeni kilkana\u015bcie dowod\u00f3w i razem szukali\u015bmy mojego. \u017ba\u0142owa\u0142em, \u017ce nie mog\u0119 u\u017cy\u0107 mojej tajnej broni do zwr\u00f3cenia dowod\u00f3w innym „ogonom”, bo ich po prostu tam nie by\u0142o i zreszt\u0105 taka sztuczka ju\u017c nie mog\u0142a si\u0119 uda\u0107.<\/p>\n

Takie to by\u0142y czasy. Najlepszym wyj\u015bciem by\u0142 fortel w stylu pana Zag\u0142oby. I dzi\u015b, gdy czytam, \u017ce rektor Uniwersytetu Gda\u0144skiego b\u0119dzie przenosi\u0142 profesor\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zgadzaj\u0105 si\u0119 na z\u0142o\u017cenie „lojalki”, na stanowisko asystenta, kt\u00f3rego sk\u0142adanie tego dokumentu nie dotyczy, przypominaj\u0105 mi si\u0119 takie w\u0142a\u015bnie fortele z czas\u00f3w PRL. W najgorszych snach nie nawiedzi\u0142a mnie my\u015bl, \u017ce PRL powr\u00f3ci z niezmienn\u0105 si\u0142\u0105 absurdu po 17 latach. Jak wida\u0107 jednak na absurd nie ma mocnych, a lustracj\u0119 potrafi\u0105 utopi\u0107 w absurdzie sami jej tw\u00f3rcy.<\/p>\n

Niedawno przed Stoczni\u0105 Gda\u0144sk\u0105 Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski wyg\u0142osi\u0142 swoje s\u0142ynne „tu jest Solidarno\u015b\u0107, a tam jest ZOMO”. Teraz, na w\u0142asne \u017cyczenie, w\u0142adza Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego upodabnia si\u0119 do w\u0142adzy PRL, kt\u00f3ra chce wymusza\u0107 na ludziach pos\u0142usze\u0144stwo, kt\u00f3re uw\u0142acza ich godno\u015bci. Dlatego popieram uchwa\u0142\u0119 „mojego” Wydzia\u0142u. Chapeau bas! panie i panowie biolodzy z UW, chapeau bas!<\/p>\n

Jacek Kubiak<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Popieram „antylustracyjn\u0105” uchwa\u0142\u0119 mojego Wydzia\u0142u. Chapeau bas! panie i panowie biolodzy z UW, chapeau bas! Od kiedy nasta\u0142a ja\u015bnie o\u015bwiecona IV Rzeczpospolita PiS, LPR i Samoobrony jestem przeciwny powszechnej lustracji. Chodzi nie tylko o pryncypia, ale i o czynnik czasu. Od upadku komunizmu w Polsce min\u0119\u0142o 17 lat i odgrzebywanie spraw z PRL uwa\u017cam za […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1589,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56\/revisions\/1589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}