{"id":5601,"date":"2017-08-04T14:27:47","date_gmt":"2017-08-04T12:27:47","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=5601"},"modified":"2017-08-05T09:41:02","modified_gmt":"2017-08-05T07:41:02","slug":"wikiwakacje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2017\/08\/04\/wikiwakacje\/","title":{"rendered":"Wikiwakacje"},"content":{"rendered":"

\"\"Swoje wpisy staram si\u0119 ilustrowa\u0107 grafikami na wolnych licencjach. W tym celu przegl\u0105dam r\u00f3\u017cne repozytoria starych publikacji, w przypadku kt\u00f3rych wygas\u0142y maj\u0105tkowe prawa autorskie. Czasem znajduj\u0119 te\u017c zdj\u0119cia udost\u0119pnione na licencji Creative Commons. St\u0105d ca\u0142kiem du\u017co moich wpis\u00f3w ilustruj\u0119 grafikami \u015bci\u0105gni\u0119tymi z repozytorium Wikimedia Commons<\/a>. Nie zawsze to zaznaczam wprost, bo wa\u017cniejsza jest informacja o autorze grafiki ni\u017c to, z kt\u00f3rego akurat serwisu jest \u015bci\u0105gni\u0119ta. Nieraz zreszt\u0105 jest tak, \u017ce na Commons znajduj\u0105 si\u0119 zdj\u0119cia wcze\u015bniej wgrane na wolnych licencjach na Flickra albo Panoramio lub te\u017c ilustracje zeskanowane ze starych ksi\u0105\u017cek.
\n
\nRepozytorium Wikimedia Commons jest powi\u0105zane z Wikipedi\u0105. Pocz\u0105tkowo mia\u0142o ono by\u0107 baz\u0105 ilustracji dla wszystkich wersji j\u0119zykowych Wikipedii, ale szybko jego zasoby rozros\u0142y si\u0119 znacznie ponad te potrzeby. Po pierwsze, kryteria encyklopedyczno\u015bci s\u0105 w Wikipedii – wbrew pozorom – do\u015b\u0107 rygorystyczne. Na przyk\u0142ad nie ka\u017cda ulica ma sw\u00f3j artyku\u0142 i niejeden taki artyku\u0142 wylecia\u0142. Natomiast na Commons zdj\u0119cie ka\u017cdej ulicy \u015bwiata raz wrzucone raczej nie zostanie zdeletowane (ale zdj\u0119cie legitymacyjne kogo\u015b nieencyklopedycznego ju\u017c raczej tak).<\/p>\n

Po drugie, nawet encyklopedyczny byt maj\u0105cy sw\u00f3j artyku\u0142 potrzebuje jednej lub kilku ilustracji, tymczasem na Commons niekt\u00f3re kategorie maj\u0105 po kilkaset zdj\u0119\u0107. Im wi\u0119cej zdj\u0119\u0107, tym bardziej szatkowane s\u0105 kategorie. Na przyk\u0142ad zdj\u0119\u0107 w kategorii „Royal Castle, Warsaw<\/a>” jest tyle, \u017ce ka\u017cda fasada ma swoj\u0105 kategori\u0119 po kilkadziesi\u0105t zdj\u0119\u0107. Jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, niekt\u00f3re z tych zdj\u0119\u0107 praktycznie niczym si\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0105. Po trzecie, niekt\u00f3re z tych zdj\u0119\u0107 s\u0105 stosunkowo kiepskiej jako\u015bci.<\/p>\n

Z drugiej natomiast strony, nadal s\u0105 artyku\u0142y w Wikipedii, kt\u00f3re nie maj\u0105 ilustracji albo maj\u0105 ilustracje nie najlepsze. Dotyczy to chocia\u017cby wielu artyku\u0142\u00f3w o organizmach trudniejszych do sfotografowania przez laika. Do niedawna dotyczy\u0142o to te\u017c r\u00f3\u017cnych obiekt\u00f3w, kt\u00f3re jednak nie wymagaj\u0105 bardzo wiele zachodu – jakich\u015b ko\u015bcio\u0142\u00f3w, pomnik\u00f3w, stacji kolejowych, charakterystycznych obiekt\u00f3w danej miejscowo\u015bci itd. St\u0105d od czasu do czasu poszczeg\u00f3lni wikipedy\u015bci zabierali aparat i wyje\u017cd\u017cali w teren, \u017ceby uzupe\u0142ni\u0107 takie braki. W Polsce odby\u0142o si\u0119 ponadto kilka wikiekspedycji, kiedy to wikipedy\u015bci zebrali si\u0119 w kilku-kilkunastoosobowe grupy i pojechali obfotografowa\u0107 jedno czy drugie wojew\u00f3dztwo.<\/p>\n

W 2010 r.\u00a0w Holandii wikipedy\u015bci wpadli na pomys\u0142, \u017ceby wyj\u015b\u0107 z tym jeszcze szerzej i og\u0142osili konkurs na najlepsze zdj\u0119cie zabytku. Pomys\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0142 i w 2011 r. ruszy\u0142 mi\u0119dzynarodowy konkurs Wiki Loves Monuments (Wiki Lubi Zabytki), kt\u00f3ry trafi\u0142 do ksi\u0119gi rekord\u00f3w Guinessa jako najwi\u0119kszy konkurs fotograficzny. Wzi\u0119\u0142o w nim udzia\u0142 5,5 tys. os\u00f3b, przysy\u0142aj\u0105c prawie 170 tys. zdj\u0119\u0107, a rok p\u00f3\u017aniej trzy razy wi\u0119cej os\u00f3b przys\u0142a\u0142o dwa razy wi\u0119cej zdj\u0119\u0107. To mi\u0119dzy innymi z takich akcji wzi\u0119\u0142a si\u0119 tak du\u017ca liczba zdj\u0119\u0107 praktycznie tego samego.<\/p>\n

W Polsce nap\u0142yn\u0119\u0142y liczne zdj\u0119cia gda\u0144skiego Neptuna czy \u017curawia albo kolumny Zygmunta. W ramach zdj\u0119\u0107 zabytkowego ogrodu botanicznego UW nades\u0142ano zdj\u0119cia rosn\u0105cych tam dyni itd. Jednak opr\u00f3cz takich zdj\u0119\u0107 by\u0142y te\u017c zdj\u0119cia ma\u0142o znanych lokalnych zabytk\u00f3w rozrzuconych po ca\u0142ej Polsce i og\u00f3lnie dzi\u0119ki tej akcji uda\u0142o si\u0119 zebra\u0107 zdj\u0119cia tak du\u017cej liczby zabytk\u00f3w, o jakiej Narodowy Instytut Dziedzictwa nie m\u00f3g\u0142by sam d\u0142ugo marzy\u0107. Przy okazji te\u017c okaza\u0142o si\u0119, \u017ce rejestry NID i rejestry wojew\u00f3dzkich konserwator\u00f3w zabytk\u00f3w wcale nie s\u0105 sp\u00f3jne.<\/p>\n

Konkursy WLZ w ko\u0144cu wyczerpa\u0142y si\u0119, bo ju\u017c zosta\u0142o ma\u0142o obiekt\u00f3w bez jakiegokolwiek zdj\u0119cia. W zamian pojawi\u0142 si\u0119 konkurs Wiki Lubi Przyrod\u0119, gdzie obiektami sta\u0142y si\u0119 formy ochrony przyrody. Przy tej okazji okaza\u0142o si\u0119, \u017ce rejestry pomnik\u00f3w przyrody firmowane przez r\u00f3\u017cne instytucje s\u0105 kompletnie niesp\u00f3jne mi\u0119dzy sob\u0105.<\/p>\n

Wreszcie i WLZ, i WLP przesta\u0142y by\u0107 organizowane, ale ich kontynuacj\u0105 s\u0105 Wikiwakacje<\/a>. W ramach tego konkursu mo\u017cna wys\u0142a\u0107 do Wikimedia Commons zdj\u0119cie zabytku, chronionego obiektu przyrodniczego albo publicznie udost\u0119pnionej formy sztuki. Regulamin jest na zalinkowanej wy\u017cej stronie.<\/p>\n

Wszystkie konkursy, o kt\u00f3rych tu wspomnia\u0142em, opr\u00f3cz uzupe\u0142nienia zasob\u00f3w Commons mia\u0142y istotny wp\u0142yw na Wikipedi\u0119. Wcze\u015bniej zdj\u0119cia na Commons wysy\u0142ali g\u0142\u00f3wnie wikipedy\u015bci, a dzi\u0119ki konkursowi repozytorium to sta\u0142o si\u0119 bardziej znane og\u00f3\u0142owi i wiele zdj\u0119\u0107 przes\u0142ali zupe\u0142nie nowi ludzie. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich (nie znam statystyk, jaka cz\u0119\u015b\u0107) mog\u0142a si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107 dzi\u0119ki temu tak\u017ce w rozwijanie samej Wikipedii.\u00a0Cz\u0119\u015b\u0107 niekoniecznie, bo, jak to w przypadku konkurs\u00f3w bywa, obrazi\u0142a si\u0119 na werdykt. Organizatorzy i pozostali wikipedy\u015bci z kolei przy okazji tych konkurs\u00f3w rozwin\u0119li artyku\u0142y o zabytkach czy formach ochrony przyrody, zw\u0142aszcza artyku\u0142y z ich wykazami. Opr\u00f3cz klasycznych artyku\u0142\u00f3w typu „Zabytki tego a owego miasta” czy „Rezerwaty przyrody w gminie takiej a owakiej” powsta\u0142y specjalne wykazowe strony Wikipedii temu po\u015bwi\u0119cone, takie jak ta<\/a>.<\/p>\n

Na witrynie Wikiwakacji jest te\u017c interaktywna mapa pokazuj\u0105ca, gdzie s\u0105 zabytki czy przestrzenne formy ochrony przyrody i pozwalaj\u0105ca na wys\u0142anie ich zdj\u0119\u0107 z tego poziomu. Dzi\u0119ki niej uczestnicy konkursu mog\u0105 w og\u00f3le nie zna\u0107 systemu kategoryzacji na repozytorium Commons. Na przyk\u0142ad naje\u017cd\u017caj\u0105 na mapie na zabytkowy ratusz w Skierniewicach i klikaj\u0105 „Prze\u015blij”. System ju\u017c sam doda zdj\u0119cia do kategorii „Town hall in Skierniewice<\/a>„.\u00a0Niestety, system ten ma pewne ograniczenia wynikaj\u0105ce m.in. z oddolnego i chaotycznego systemu tworzenia Wikipedii i Commons. Jak napisa\u0142em wy\u017cej, organizatorzy konkursu zrobili listy z wykazami zabytk\u00f3w, ale same artyku\u0142y w Wikipedii i kategorie na Commons s\u0105 tworzone ad hoc<\/em> przez r\u00f3\u017cnych u\u017cytkownik\u00f3w niekoniecznie w sp\u00f3jny spos\u00f3b.<\/p>\n

I w ten spos\u00f3b, gdy kto\u015b zechce wys\u0142a\u0107 zdj\u0119cie z rezerwatu Torfy Oro\u0144skie, system doda je do ju\u017c pi\u0119ciu zdj\u0119\u0107 w kategorii „Nature reserve Torfy Oro\u0144skie”.\u00a0Tu jest OK, ale je\u017celi zechce wys\u0142a\u0107 zdj\u0119cie z rezerwatu Wyspy \u015awiderskie, to zdj\u0119cie trafi do kategorii nazwanej z automatu „Nature reserve Wyspy \u015awiderskie”, kt\u00f3ra jest teraz pusta i wisi osamotniona w przestrzeni. Tymczasem na Commons jest obecnie kategoria „Wyspy \u015awiderskie<\/a>„, b\u0119d\u0105ca podkategori\u0105 kategorii „Nature reserves in Masovian Voivodeship<\/a>” (i paru innych, ale mniejsza z tym teraz). W ten spos\u00f3b zdj\u0119cia wys\u0142ane przez aplikacj\u0119\u00a0konkursow\u0105 b\u0119d\u0105 w innej kategorii ni\u017c reszta zdj\u0119\u0107, a to jest sprzeczne z ide\u0105 Commons. Tw\u00f3rcy aplikacji konkursowej nie byli w stanie tego wszystkiego przejrze\u0107 i dopasowa\u0107, bo to wymaga\u0142oby ju\u017c tysi\u0119cy osoboroboczogodzin. W nieco lepiej zrobionej cz\u0119\u015bci dotycz\u0105cej zabytk\u00f3w te\u017c mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce ten sam zabytek b\u0119dzie dwa razy na mapie, np. raz jako Castle in Kozia W\u00f3lka, a raz jako Zamek Koziow\u00f3lski (nie podam autentycznych przyk\u0142ad\u00f3w, bo wszystkie, kt\u00f3re znalaz\u0142em, ju\u017c poprawi\u0142em).<\/p>\n

Zasoby Commons rosn\u0105 lawinowo. Ostatnio automatycznie wgrano tysi\u0105ce zdj\u0119\u0107 z serwisu Panoramio, kt\u00f3re dzi\u0119ki geokodowaniu uda\u0142o si\u0119 z grubsza zaklasyfikowa\u0107 do kategorii miejscowo\u015bci. W tym momencie jest ich tyle, \u017ce tak naprawd\u0119 jest to ju\u017c ci\u0119\u017ckie do ogarni\u0119cia. W samej kategorii Warsaw, kt\u00f3ra i tak ma setki, je\u015bli nie tysi\u0105ce podkategorii, luzem (czyli bez \u017cadnej konkretniejszej kategorii) obecnie wisi kilka tysi\u0119cy fotografii. Tego si\u0119 nie da przegl\u0105da\u0107 i mozolnie niekt\u00f3rzy, przegl\u0105daj\u0105c, przenosz\u0105 je do bardziej szczeg\u00f3\u0142owych kategorii. W\u00a0ten spos\u00f3b najpopularniejsze turystycznie obiekty Warszawy czy Krakowa, jak PKiN, maj\u0105 po kilkaset zdj\u0119\u0107. Dlatego obecne konkursy nie maj\u0105 na celu uzupe\u0142nienia brak\u00f3w o zdj\u0119cia jakiekolwiek, byle nadawa\u0142y si\u0119 na ilustracj\u0119, ale maj\u0105 bardziej artystyczny charakter.<\/p>\n

Poniewa\u017c ja z Commons korzystam raczej dla og\u00f3lnych ilustracji ni\u017c dla walor\u00f3w artystycznych, osobi\u015bcie nie widz\u0119 sensu w\u00a0obecnych wersjach konkurs\u00f3w, ale je\u017celi jaki\u015b czytelnik tego bloga poczuje ch\u0119\u0107 wzi\u0119cia w nich udzia\u0142u, nie widz\u0119 problemu.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong>
\nilustracja:\u00a0Silvia A. Torres\/Halibutt, lic. CC-BY-SA 4.0<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Swoje wpisy staram si\u0119 ilustrowa\u0107 grafikami na wolnych licencjach. W tym celu przegl\u0105dam r\u00f3\u017cne repozytoria starych publikacji, w przypadku kt\u00f3rych wygas\u0142y maj\u0105tkowe prawa autorskie. Czasem znajduj\u0119 te\u017c zdj\u0119cia udost\u0119pnione na licencji Creative Commons. St\u0105d ca\u0142kiem du\u017co moich wpis\u00f3w ilustruj\u0119 grafikami \u015bci\u0105gni\u0119tymi z repozytorium Wikimedia Commons. Nie zawsze to zaznaczam wprost, bo wa\u017cniejsza jest informacja o […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,47,57],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5601"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5601"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5601\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5609,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5601\/revisions\/5609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5601"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5601"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5601"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}