{"id":58,"date":"2007-04-02T09:48:58","date_gmt":"2007-04-02T07:48:58","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=58"},"modified":"2013-02-23T23:35:59","modified_gmt":"2013-02-23T22:35:59","slug":"strach-przede-wszystkim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2007\/04\/02\/strach-przede-wszystkim\/","title":{"rendered":"Strach przed(e) wszystkim"},"content":{"rendered":"

\"komar.jpg\"Ludzie od wiek\u00f3w marzyli o sterowaniu si\u0142ami natury. St\u0105d te\u017c zapewne biblijny nakaz, by cz\u0142owiek czyni\u0142 sobie ziemi\u0119 poddan\u0105. Dzi\u015b mo\u017cemy wp\u0142ywa\u0107 na wiele si\u0142 natury do\u015b\u0107 skutecznie, cho\u0107 ci\u0105gle marzy nam si\u0119, by m\u00f3c stawi\u0107 czo\u0142a trz\u0119sieniu ziemi, tsunami, cyklonom, tr\u0105bom powietrznym, suszom i och\u0142odzeniu czy ociepleniu klimatu.<\/p>\n

Ka\u017cda akcja budzi jednak reakcje. Zwykle te\u017c si\u0142a reakcji bywa proporcjonalna do si\u0142y akcji. Dlatego wiele dzia\u0142a\u0144 poddaj\u0105cych ziemi\u0119 naszym wp\u0142ywom budzi jej reakcj\u0119 obronn\u0105. Ta za\u015b mo\u017ce \u0142atwo obr\u00f3ci\u0107 si\u0119 przeciwko nam samym.<\/p>\n

Przyk\u0142ady mo\u017cna mno\u017cy\u0107, ale najbardziej wymownym b\u0119dzie zapewne historia choroby szalonych kr\u00f3w. W skr\u00f3cie – pomys\u0142, by karmi\u0107 byd\u0142o m\u0105czk\u0105 mi\u0119sn\u0105 nie by\u0142 tak ca\u0142kiem z\u0142y. Jednak uproszczenie procedury jej sporz\u0105dzania (aby obni\u017cy\u0107 koszta produkcji m\u0105czki, obni\u017cono temperatur\u0119 podgrzewania produkt\u00f3w) spowodowa\u0142o, \u017ce chorobotw\u00f3rcze priony dotar\u0142y do wo\u0142owiny. W ten spos\u00f3b zacz\u0119\u0142a si\u0119 epidemia ESB, kt\u00f3ra zagrozi\u0142a \u015bmierteln\u0105 chorob\u0105 Creutzfeldta-Jakoba<\/a> r\u00f3wnie\u017c ludziom. Nawet drobny efekt dzia\u0142a\u0144 cz\u0142owieka mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 nieobliczalne skutki.<\/p>\n

<\/p>\n

Z tych powod\u00f3w np. genetycznie modyfikowane organizmy<\/a> (GMO) budz\u0105 strach, podobnie jak szalone krowy, cho\u0107 raczej powinny budzi\u0107 nadziej\u0119. W\u0142a\u015bnie transgeniczne byd\u0142o, pozbawione genu koduj\u0105cego bia\u0142ko prionowe, mo\u017ce nas na dobre uchroni\u0107 przed odzwierz\u0119c\u0105 chorob\u0105 Creutzfeldta-Jakoba.<\/p>\n

Ekolodzy (chodzi mi o politycznych dzia\u0142aczy ekologicznych, a w mniejszym stopniu o naukowc\u00f3w) walcz\u0105 o niewprowadzanie transgen\u00f3w do \u015brodowiska. We Francji, stosunek polityk\u00f3w do GMO jest dla bardzo wielu ludzi jednym z podstawowych kryteri\u00f3w politycznych wybor\u00f3w. W odbywaj\u0105cej si\u0119 w\u0142a\u015bnie kampanii wyborczej o fotel prezydencki (pierwsza tura 22 kwietnia tego roku) sp\u00f3r o GMO zajmuje sporo uwagi tak kandydatom, jak i wyborcom<\/a>. A tu o demagogi\u0119 bardzo \u0142atwo, bo przecie\u017c nikt nie wdaje si\u0119 w szczeg\u00f3\u0142y. Kandydat za\u015b musi zdecydowa\u0107 czy jest za, czy przeciw. Tertium non datur<\/em>, bo oznacza, \u017ce nie mo\u017cna mu zaufa\u0107, skoro ma trudno\u015bci z podejmowaniem decyzji. Ot i pu\u0142apka gotowa.<\/p>\n

Tak ko\u0142o si\u0119 zamyka i wielu kandydat\u00f3w jest za, a nawet przeciw. Nie b\u0119d\u0119 tu zanudza\u0142 blogowicz\u00f3w szczeg\u00f3\u0142ami francuskiej kampanii wyborczej, ale bogu ducha winne kartofle z genem odporno\u015bci na zgnilizn\u0119 czy kukurydza Bt odporna na szkodniki owadzie odegra\u0107 mog\u0105 spor\u0105 rol\u0119 we francuskiej polityce.<\/p>\n

Niedawno obieg\u0142a pras\u0119 informacja o wyhodowaniu transgenicznych komar\u00f3w<\/a> wytwarzaj\u0105cych cz\u0105steczki hamuj\u0105ce rozw\u00f3j zarod\u017aca malarii. Zarodziec nie przedostaje si\u0119 do \u015blinianek komara, a wi\u0119c nie trafia r\u00f3wnie\u017c podczas uk\u0142ucia do krwi cz\u0142owieka wraz ze \u015blin\u0105 komara. Takie transgeniczne komary znane s\u0105 ju\u017c od kilku lat<\/a> i stanowi\u0105 wa\u017cny element przysz\u0142ej walki z malari\u0105<\/a>.<\/p>\n

Nowa wiadomo\u015b\u0107 dotyczy odkrycia ekipy z The Johns Hopkins University z USA kierowanej przez Marcelo Jacobs-Lorena<\/a>. Opublikowana w PNAS USA publikacja dokumentuje badania wykazuj\u0105ce, \u017ce transgeniczne komary posiadaj\u0105ce peptyd SM1 wykazuj\u0105 w warunkach laboratoryjnych znaczn\u0105 przewag\u0119 nad swymi niezmienionymi przez cz\u0142owieka pobratymcami<\/a>.<\/p>\n

Dzi\u0119ki temu mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce nie przenosz\u0105ce malarii komary zmodyfikowane genetycznie mog\u0142yby wyprze\u0107 te szkodliwe ze \u015brodowiska<\/a>. Oczywi\u015bcie od do\u015bwiadcze\u0144 na myszach w laboratorium do wprowadzenia projektu w \u017cycie droga jeszcze daleka.<\/p>\n

I ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie. Trzeba by bowiem zast\u0105pi\u0107 populacj\u0119 dzikich komar\u00f3w osobnikami zmodyfikowanymi genetycznie. Taki zabieg mo\u017ce mie\u0107 bardzo powa\u017cne skutki dla \u015brodowiska. Istnieje zasadnicza r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy upraw\u0105 ro\u015blin transgenicznych, kt\u00f3re rokrocznie zbiera si\u0119 z pola, a puszczeniem na \u017cywio\u0142 setek miliard\u00f3w owad\u00f3w.<\/p>\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce organizacje ekologiczne b\u0119d\u0105 bi\u0142y na alarm, cho\u0107 mo\u017ce jednak ch\u0119\u0107 opanowania \u015bmiertelnej choroby mo\u017ce przezwyci\u0119\u017cy\u0107 strach. Pewne jest, \u017ce badania nad takimi komarami b\u0119d\u0105 musia\u0142y wej\u015b\u0107 kiedy\u015b w faz\u0119 bada\u0144 \u015brodowiskowych (zapewne najpierw na ograniczonym terenie, ale jak ograniczy\u0107 teren komarom?). Skoro dzi\u015b we Francji polityczni ekolodzy wycinaj\u0105 nocami ca\u0142e pola transgenicznych posiew\u00f3w i sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 eksperymentalnym badaniom polowym, to zapewne w przysz\u0142o\u015bci b\u0119d\u0105 wy\u0142apywa\u0107 transgeniczne komary.<\/p>\n

Mo\u017cna si\u0119 pod\u015bmiewa\u0107 z takiej taktyki, ale z czasem problem b\u0119dzie tylko r\u00f3s\u0142, a nie mala\u0142. Jak bowiem zbada\u0107 czy GMO s\u0105 lub nie s\u0105 szkodliwe, skoro nie mo\u017cna nawet spokojnie wykona\u0107 bada\u0144 naukowych?<\/p>\n

W USA, Kanadzie, Argentynie, Australii zasiew\u00f3w transgenicznej soji, kukurydzy, pszenicy i rzepaku jest tyle, \u017ce gdyby by\u0142y one szkodliwe, to ju\u017c dawno mieliby\u015bmy do czynienia z katastrof\u0105 ekologiczn\u0105. Ten eksperyment na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105 jednak nie przekonuje europejskich ekolog\u00f3w, kt\u00f3rzy graj\u0105 na obawach Europejczyk\u00f3w.<\/p>\n

Wypuszczenia transgenicznych komar\u00f3w, kt\u00f3re, owszem, mog\u0105 uratowa\u0107 \u017cycie milionom ludzi (szczeg\u00f3lnie dzieciom), rzeczywi\u015bcie obawia\u0142bym si\u0119 do\u015b\u0107 powa\u017cnie. Ale pewnie nigdy nie dojdzie nawet do przebadania wp\u0142ywu, jaki maj\u0105 one na \u015brodowisko, bo obro\u0144cy natury na to nie pozwol\u0105.<\/p>\n

Nie bardzo wiadomo, co z tym fantem zrobi\u0107. Mniejszym z\u0142em by\u0142oby zawieszenie bada\u0144 czy te\u017c mo\u017ce ich kontynuowanie? I takich dylemat\u00f3w b\u0119dzie coraz wi\u0119cej. Nie chcia\u0142bym by\u0107 ministrem rolnictwa ju\u017c dzisiaj, ale za lat 5 lub 10 b\u0119dzie to chyba najgorsza posada w rz\u0105dzie.
\n
\nJacek Kubiak<\/strong><\/p>\n

Fot. Pictlux \/ Flickr (CC BY SA)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ludzie od wiek\u00f3w marzyli o sterowaniu si\u0142ami natury. St\u0105d te\u017c zapewne biblijny nakaz, by cz\u0142owiek czyni\u0142 sobie ziemi\u0119 poddan\u0105. Dzi\u015b mo\u017cemy wp\u0142ywa\u0107 na wiele si\u0142 natury do\u015b\u0107 skutecznie, cho\u0107 ci\u0105gle marzy nam si\u0119, by m\u00f3c stawi\u0107 czo\u0142a trz\u0119sieniu ziemi, tsunami, cyklonom, tr\u0105bom powietrznym, suszom i och\u0142odzeniu czy ociepleniu klimatu. Ka\u017cda akcja budzi jednak reakcje. Zwykle […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2553,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58\/revisions\/2553"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=58"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=58"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}