
{"id":5851,"date":"2017-12-18T17:26:37","date_gmt":"2017-12-18T16:26:37","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=5851"},"modified":"2017-12-18T20:05:50","modified_gmt":"2017-12-18T19:05:50","slug":"whippo-spisek-i-walenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2017\/12\/18\/whippo-spisek-i-walenie\/","title":{"rendered":"Whippo! (Spisek i walenie)"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-5855\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Megaptera.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"531\" srcset=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Megaptera.jpg 800w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Megaptera-300x199.jpg 300w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/Megaptera-768x510.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>Hipotezy naukowe musz\u0105 by\u0107 od czas\u00f3w Poppera falsyfikowalne, i to je powa\u017cnie ogranicza. Ograniczenia takiego nie ma w przypadku nieskr\u0119powanych niczym pogl\u0105d\u00f3w kreacjonistycznych. Istnieje przyk\u0142adowo pogl\u0105d, \u017ce \u017cadnej ewolucji w istocie nie ma, a te wszystkie ci\u0105gle pokazywane \u201edowody\u201d to jedynie spisek uczonych. \u201eUczonych\u201d, powinienem napisa\u0107. Wed\u0142ug jednej z wersji kreacjonizmu B\u00f3g celowo stworzy\u0142 \u015bwiat tak, by natura wygl\u0105da\u0142a, <em>jakby<\/em> zachodzi\u0142a w niej ewolucja, aby cz\u0142owieka zmyli\u0107 i wypr\u00f3bowa\u0107. Jak wida\u0107, spisek w tym uj\u0119ciu si\u0119ga wysoko.<br \/>\n<!--more--><br \/>\nCo wi\u0119cej, jest to spisek wielopoziomowy. To, w co wskutek spisku mamy wierzy\u0107, czyli ewolucja, by\u0142o przez wieki przed nami zakryte. Tym ch\u0119tniej wierzymy w to teraz. Ale nawet obecnie istnieje mn\u00f3stwo przeszk\u00f3d utrudniaj\u0105cych proste poznanie ewolucyjnej z\u0142udy.<\/p>\n<p>Na przyk\u0142ad taka homoplazja (od greckiego <em>homoios<\/em>, taki sam, nie od \u0142aci\u0144skiego <em>homo<\/em>, czyli cz\u0142owiek, ju\u017c sama etymologia przynosi porz\u0105dnemu cz\u0142owiekowi na my\u015bl inne podobne spiski). Chodzi o wyst\u0119powanie podobnych cech u takson\u00f3w, co do kt\u00f3rych teorie ewolucji twierdz\u0105, jakoby nie by\u0142y one ze sob\u0105 blisko spokrewnione (i w tym wypadku maj\u0105 racj\u0119, bo wsp\u00f3lne pochodzenie to przecie\u017c k\u0142amstwo maj\u0105ce podwa\u017cy\u0107 wyj\u0105tkow\u0105 rol\u0119 cz\u0142owieka we wszech\u015bwiecie). A wi\u0119c spisek utrudniaj\u0105cy ulegni\u0119cie innemu spiskowi, by po przezwyci\u0119\u017ceniu rzekomych trudno\u015bci tym mocniej mu ulec&#8230; Polega\u0107 on ma na trzech perfidnych mechanizmach:<\/p>\n<p> &#8211; Rewersja \u2013 \u017ce cecha niby raz powsta\u0142a drog\u0105 ewolucji, p\u00f3\u017aniej si\u0119 wycofuje (jakby to nie by\u0142o marnotrawstwo, a przecie\u017c to, co powstaje, jest dobre i musi istnie\u0107)<br \/>\n &#8211; Paralelizm ewolucyjny \u2013 kilka rzekomo blisko spokrewnionych ze sob\u0105 takson\u00f3w ewoluuje razem (jakby ka\u017cdy baramin nie by\u0142 odr\u0119bny od innych, doskona\u0142y i niezmienny)<br \/>\n &#8211; Konwergencja \u2013 taksony oddalone od siebie rzekomo na ewolucyjnym drzewie \u017cycia (kt\u00f3re nie istnieje, s\u0105 tylko oddzielne siewki) ewoluuj\u0105 podobnie.<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie wszystkie trzy mechanizmy s\u0105 k\u0142amstwem, efektem spisku maj\u0105cym nie dopu\u015bci\u0107 do poznania wi\u0119kszego spisku. Mimo jawi\u0105cego si\u0119 jasno i oczywi\u015bcie faktu, \u017ce Inteligentny Projektant u\u017cywa\u0142 tych samych cz\u0119\u015bci zamiennych i dlatego organizmy maj\u0105 podobne narz\u0105dy, spiskowcy ewolucjoni\u015bci ci\u0105gle podaj\u0105 przyk\u0142ady rzekomo potwierdzaj\u0105ce ich rojenia o homoplazji.<\/p>\n<p>Jako przyk\u0142ad rewersji podaj\u0105 utrat\u0119 skrzyde\u0142 przez niekt\u00f3re grupy owad\u00f3w (jakby brak konieczno\u015bci wyst\u0105pienia skrzyde\u0142 nie by\u0142 wystarczaj\u0105cym wyja\u015bnieniem), paralelizm reprezentowa\u0107 maj\u0105 cho\u0107by podobne adaptacje u je\u017cozwierzy i urson\u00f3w (jakby si\u0119 czymkolwiek r\u00f3\u017cni\u0142y, te k\u0142uj\u0105 i tamte k\u0142uj\u0105), konwergencje za\u015b \u2013 skrzyd\u0142a nietoperzy i pterozaur\u00f3w (kopalnych gad\u00f3w lataj\u0105cych, kt\u00f3rych nikt nigdy \u017cywych nie widzia\u0142, jak wi\u0119c mo\u017cna za\u015bwiadczy\u0107, \u017ce w og\u00f3le istnia\u0142y?).<\/p>\n<p>Gdyby tego by\u0142o ma\u0142o, pr\u00f3buj\u0105 ewolucjoni\u015bci agresywnie zniszczy\u0107 star\u0105, dobr\u0105 systematyk\u0119 ssak\u00f3w. Bior\u0105 si\u0119 za takie walenie i twierdz\u0105, \u017ce pochodzi\u0107 one musz\u0105 od ssak\u00f3w l\u0105dowych. \u017be ich powr\u00f3t do wody to rewersja, a wykszta\u0142cenie cech umo\u017cliwiaj\u0105cych przystosowanie si\u0119 do wodnego \u015brodowiska jak u ryb to zn\u00f3w konwergencja. Ka\u017cde dziecko widzi, \u017ce wieloryb podobny jest do ryby, nie do cz\u0142owieka. Ale oni bior\u0105 kilka cech i nast\u0119pnie tworz\u0105 drzewo filogenetyczne, i nawet wiele takich drzew, i jeszcze stosuj\u0105 do wyboru najbardziej bezecnego brzytw\u0119 Ockhama, \u015bredniowiecznego franciszka\u0144skiego filozofa, oczywi\u015bcie sk\u0142\u00f3conego z Ko\u015bcio\u0142em i panuj\u0105c\u0105 scholastyk\u0105.<\/p>\n<p>Mizeri\u0119 tej metody zaprezentujemy, wybieraj\u0105c trzy taksony (baraminy?): p\u0142etwal b\u0142\u0119kitny, cz\u0142owiek rozumny, tu\u0144czyk. I trzy cechy: op\u0142ywowy kszta\u0142t cia\u0142a, oddychanie powietrzem atmosferycznym, ci\u0105\u017ca. Je\u015bli cz\u0142owiek jest bli\u017cej spokrewniony z p\u0142etwalem ni\u017c tu\u0144czyk (I), op\u0142ywowy kszta\u0142t cia\u0142a m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 u przodka tu\u0144czyka (1), potem w linii cz\u0142owieka i p\u0142etwala powsta\u0142y oddychanie powietrzem (2) i ci\u0105\u017ca (3), w ko\u0144cu wieloryb zyska\u0142 op\u0142ywowy kszta\u0142t cia\u0142a (4).<\/p>\n<p>Kolejny przypadek (II): p\u0142etwal bli\u017cszy jest tu\u0144czykowi ni\u017c cz\u0142owiekowi. W ich linii tworzy si\u0119 op\u0142ywowy kszta\u0142t cia\u0142a (1), w linii cz\u0142owieka (2) i p\u0142etwala (3) tworzy si\u0119 przystosowanie do oddychania powietrzem, w obu liniach powstaje zjawisko ci\u0105\u017cy (4, 5). Drzewo (I) zak\u0142ada 4 zdarzenia ewolucyjne, drzewo (II) \u2013 5. Jako prostsze wybieraj\u0105 (I). Drzewa (III) zak\u0142adaj\u0105cego, \u017ce cz\u0142owiek bli\u017cszy jest tu\u0144czykowi ni\u017c p\u0142etwalowi, rozpatrywa\u0107 nie b\u0119dziemy, bo takim absurdem ju\u017c tylko zwolennik ewolucji m\u00f3g\u0142by si\u0119 zaj\u0105\u0107 na powa\u017cnie.<\/p>\n<p>Od razu wida\u0107, \u017ce wynik tej zabawy w matematyk\u0119 zale\u017cy od tego, jakie cechy wybierzemy. Ewolucjoni\u015bci (aby zagmatwa\u0107 dobrym ludziom w g\u0142owach, m\u00f3wi\u0105 o sobie kladystycy &#8211; od s\u0142owa klad, oznaczaj\u0105cego w ich blu\u017anierczej mowie grup\u0119 organizm\u00f3w o wsp\u00f3lnym przodku, czyli taki baramin) broni\u0105 si\u0119 przed tym, wybieraj\u0105c po kilkadziesi\u0105t \u015bci\u015ble zdefiniowanych cech do takiego liczenia, i licz\u0105 te\u017c nie sami (w ko\u0144cu to trudne, a oni tylko \u201ebadacze\u201d), a w komputer wklepuj\u0105 &#8211; i wyskakuje im najprostsze drzewo. Od pewnego czasu nawet zacz\u0119li zlicza\u0107 nie cechy, kt\u00f3re wida\u0107 i mo\u017cna zmierzy\u0107, ale DNA sekwencjonuj\u0105 i por\u00f3wnuj\u0105, i na tej podstawie oceniaj\u0105 rzekome pokrewie\u0144stwo.<\/p>\n<p>A wcze\u015bniej ju\u017c postulowano, \u017ce musia\u0142y mie\u0107 walenie jakich\u015b przodk\u00f3w w\u015br\u00f3d ssak\u00f3w l\u0105dowych \u2013 i dawaj\u017ce tych przodk\u00f3w szuka\u0107! Znany niegodziwiec Darwin zaproponowa\u0142 ssaki podobne do nied\u017awiedzi i by\u0142a to propozycja ze wszystkich najlepsza, bo wywo\u0142ywa\u0142a u jego czytelnik\u00f3w szczery \u015bmiech, a wywo\u0142a\u0107 u kogo popraw\u0119 nastroju jest rzecz\u0105 dobr\u0105. Potem postulowano ssaki parzystokopytne (to grupa, do kt\u00f3rej nale\u017c\u0105 krowa, \u015bwinia, wielb\u0142\u0105d, wida\u0107 od razu, \u017ce nic z waleniami nie maj\u0105 wsp\u00f3lnego) i ich bliskich krewnych, a tak\u017ce mezonychy (Mesonychia, co znaczy \u201e\u015brednie szpony\u201d, to taka rzekomo wymar\u0142a grupa ssak\u00f3w, z pochodzenia kopytnych, z zami\u0142owania drapie\u017cnych \u2013 jak wida\u0107 kolejny brak poszanowania dla tradycji).<\/p>\n<p>W 1994 roku panowie Graur i Higgins po analizie kilku gen\u00f3w j\u0105drowych i mitochondrialnych stwierdzili, \u017ce walenie i krowa s\u0105 ze sob\u0105 spokrewnione bli\u017cej ni\u017c krowa i \u015bwinia. W tym samym roku diabe\u0142 podkusi\u0142 by\u0142 te\u017c Irwina i Arnasona, kt\u00f3rzy zamiast patriotycznie ograniczy\u0107 si\u0119 do swojskich zwierz\u0105t domowych, mimo \u017ce ze Szwecji i Kanady pochodzili, umy\u015blili sobie wbrew europejskiej kulturze wprowadzi\u0107 do analizy egzotyk\u0119, dok\u0142adniej hipopotama. Zsenkwencjonowali gen mitochondrialnego cytochromu b (niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce i mitochondria nie istniej\u0105, nie wida\u0107 ich pod mikroskopem \u015bwietlnym, a mikroskopia elektronowa to pono\u0107 wszystko te\u017c oszustwo). No i si\u0119 hipopotam okaza\u0142 bliskim krewnym nie \u015bwini, przy kt\u00f3rej go do tej pory klasyfikuje Polskie Nazewnictwo Ssak\u00f3w \u015awiata, ani krowy, ale waleni. Niby jedno i drugie \u017cyje w wodzie, ale bez przesady!<\/p>\n<p>Co gorsza, kolejne badania (Gatesy\u2019ego, Arnasona i innych) potwierdza\u0142y poprzednie wyniki o blisko\u015bci hipopotama i wieloryba. Spisek zatacza\u0142 coraz szersze kr\u0119gi. Dosz\u0142o nawet do tego, \u017ce w 1999 roku Peter Waddell z dw\u00f3jk\u0105 wsp\u00f3\u0142winnych o\u015bmielili si\u0119 nazwa\u0107 nowo wprowadzone grupy, te \u201eklady\u201d, brrr. Hipopotamy i walenie po\u0142\u0105czyli w grup\u0119, kt\u00f3rej nazw\u0119 wzi\u0119li, mieszaj\u0105c (o tak, w mieszaniu to tacy s\u0105 dobrzy) nazwy waleni (<em>whales<\/em>) i hipopotam\u00f3w (<em>hippopotamus<\/em>) \u2013 <em>w<\/em> + <em>hippo<\/em> \u2013 i dodali do tego <em>morpha<\/em> (od kszta\u0142tu). Grup\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 te Whippomorpha z prze\u017cuwaczami (Ruminantia) nazwali \u2013 te\u017c bardzo tw\u00f3rczo \u2013 Cetruminatia (walenie to po naukowemu Cetacea), w ko\u0144cu za\u015b klad \u0142\u0105cz\u0105cy Cetruminantia ze \u015bwiniami nazwali Artiofabula, co znaczy mniej wi\u0119cej \u201edoskona\u0142a bajka\u201d, bo za bajk\u0119 poprzednie pogl\u0105dy na systematyk\u0119 uznawali.<\/p>\n<p>Wybryk ten przyni\u00f3s\u0142 niezgod\u0119, bo cz\u0119\u015b\u0107 autor\u00f3w nie uzna\u0142a nazw takson\u00f3w, jeden stwierdzi\u0142 wr\u0119cz, \u017ce mu si\u0119 Whippomorpha nie podoba, bo mu si\u0119 myli z Hippomorpha (czyli konie i rzekomi ich krewniacy), niestety miast wyrzec si\u0119 w ca\u0142o\u015bci tych pogl\u0105d\u00f3w, zaproponowa\u0142 w\u0142asn\u0105 nazw\u0119. W kolejnych badaniach Michelle Spaulding i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w wysz\u0142o znowu, \u017ce parzystokopytne dziel\u0105 si\u0119 na cztery du\u017ce grupy: krewnych hipopotam\u00f3w i waleni, wielb\u0142\u0105d\u00f3w, \u015bwi\u0144 i prze\u017cuwaczy. Badacze uznali za stosowne wprowadzi\u0107 kolejne nowe nazwy, dodaj\u0105c, gdzie si\u0119 da\u0142o, ko\u0144c\u00f3wk\u0119 <em>morpha<\/em> do nazw uprzednio istniej\u0105cych. Z nazw Waddella osta\u0142o si\u0119 Whippomorpha (pewnie dlatego, \u017ce nazwa pasowa\u0142a do systemu). Ale jak wida\u0107, niezgoda i sp\u00f3r. I ci\u0105gle nowe prace. Nie do\u015b\u0107, \u017ce na pewno wszystkie sfa\u0142szowane, to jeszcze si\u0119 nie mog\u0105 dogada\u0107 co do wsp\u00f3lnej wersji, brr&#8230;<\/p>\n<p>Nie to, co uzna\u0107, \u017ce ka\u017cdy rodzaj to baramin stworzony przez Boga oddzielnie, wbrew tym wszystkim spiskowym faktom. Ale ludzi to nie przekonuje, czytelnik\u00f3w te\u017c pewnie nie przekona i cz\u0119\u015b\u0107 z nich zapewne nadal trwa\u0107 b\u0119dzie w u\u0142udzie ewolucjonizmu i wielkim spisku. Ale c\u00f3\u017c zrobi\u0107, skoro nawet dostarczaj\u0105cego dowod\u00f3w ewolucji Boga cz\u0142owiek ma przeciwko sobie&#8230;<\/p>\n<p>(spiskowiec)\u00a0<strong>Marcin Nowak<\/strong><br \/>\n<em>ilustracja: D\u0142ugop\u0142etwiec oceaniczny (<em>Megaptera novaeangliae<\/em>), dr Brandon Southall, NMFS\/OPR, pobrana z Wikimedia Commons na wolnej licencji\u00a0cc-by-2.0<\/em><\/p>\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Cichocki W, Wa\u017cna A, Cichocki J, Rajska-Jurgiel E, Jasi\u0144ski A, Bogdanowicz W: Polskie nazewnictwo ssak\u00f3w \u015bwiata. Muzeum i\u00a0Instytut Zoologii PAN, 2015<\/li>\n<li>John Gatesy, Cheryl Hayashi, Mathew A. Cronin &amp; Peter Arctander.\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/watermark.silverchair.com\/7gate.pdf?token=AQECAHi208BE49Ooan9kkhW_Ercy7Dm3ZL_9Cf3qfKAc485ysgAAAbMwggGvBgkqhkiG9w0BBwagggGgMIIBnAIBADCCAZUGCSqGSIb3DQEHATAeBglghkgBZQMEAS4wEQQMJBNVYC_Iqan7YltuAgEQgIIBZrW8uxxupzp9zXV4z7KhU548O3l2b7TfFLz5mm52-KQ0U0lDwxmfDHIAtAZb9MGFd5U1hCzAm02uqRBU2oNOfHhWKVbi9Zx8ZCeXnXrnFF7-gLO59v-fVRNIFE8oZAGfnyaJj5j20YIz6AT7mU6KXr17vWrJTnM2ygcjXiftHarWlbMaofoA6dummfRU3pfu57ahnqRYnhiLFurq3p0FlN6V16EjAd7M82gghCmc8p7EmAbu8sBLehzWNP9FiV0ZScOnIEwwfiQSI6SB9ZmtiTblWjth6QSqb5jo6wJiLXwoGxGzlYqpcnCXc2zCiNqslknMlOJh4amOcmDl3Lkl2YCxy_esxL_F0dIxqyZwfNWM_7iVO0AQ9-sdrFlcCj8shyX0NY8nivOFjN8zC163POKNhuvhmJEIeEIiLZ9N_wVlRVHpLm3kiXa6LFwyrSbu3dydF1qYO5vCOkxVIpQPY3NZy3zclkM\" rel=\"nofollow\"><em>Evidence from milk casein genes that cetaceans are close relatives of hippopotamid artiodactyls<\/em><\/a>. \u201eMolecular Biology and Evolution\u201d. 13, s. 954\u2013963, 1996<\/li>\n<li>Dan Graur &amp; Desmond G. Higgins.\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/pdfs.semanticscholar.org\/96a9\/1f37c3009157cf6f3eb61085a7f4ec8d4790.pdf\" rel=\"nofollow\"><em>Molecular evidence for the inclusion of cetaceans within the order Artiodactyla.<\/em><\/a>. \u201eMolecular Biology and Evolution\u201d. 11, s. 357\u2013364, 1994<\/li>\n<li>David M. Irwin, \u00dalfur \u00c1rnason.\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007%2FBF01464349?LI=true\" rel=\"nofollow\"><em>Cytochrome b gene of marine mammals: Phylogeny and evolution<\/em><\/a>. \u201eJournal of Mammalian Evolution\u201d. 2, s. 37\u201355, 1994<\/li>\n<li>Michelle Spaulding, Maureen A. O\u2019Leary, John Gatesy.\u00a0<a class=\"external text\" href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC2740860\/pdf\/pone.0007062.pdf\" rel=\"nofollow\"><em>Relationships of Cetacea (Artiodactyla) Among Mammals: Increased Taxon Sampling Alters Interpretations of Key Fossils and Character Evolution<\/em><\/a>. \u201ePLoS One\u201d. 4 (9), 2009 &#8211; polecam grafik\u0119 z kladogramem!<\/li>\n<li>Ulfur Arnason, Anette Gullberg, Solveig Gretarsdottir, Bjo\u00a8rn Ursing, Axel Janke.\u00a0<a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/profile\/Axel_Janke\/publication\/12481752_The_mitochondrial_genome_of_the_sperm_whale_and_a_new_molecular_reference_for_estimating_Eutherian_divergence_dates\/links\/004635167e67b74721000000\/The-mitochondrial-genome-of-the-sperm-whale-and-a-new-molecular-reference-for-estimating-Eutherian-divergence-dates.pdf\"><em>The Mitochondrial Genome of the Sperm Whale and a New Molecular Reference for Estimating Eutherian Divergence Dates<\/em><\/a>. \u201eJournal of Molecular Evolution\u201d. 50, s. 569\u2013578, 2000<\/li>\n<li>Peter J. Waddell, Norihiro Okada, Masami Hasegawa.\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/sysbio.oxfordjournals.org\/content\/48\/1\/1.full.pdf\" rel=\"nofollow\"><em>Towards resolving the interordinal relationships of placental mammals.<\/em><\/a>. \u201eSystematic Biology\u201d. 48 (1), s. 1\u20135, 1999. Society of Systematic Biologists.\u00a0<a title=\"\" href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/International_Standard_Serial_Number\">ISSN<\/a>\u00a0<a class=\"external text\" href=\"http:\/\/worldcat.org\/issn\/1076-836X\" rel=\"nofollow\">1076-836X<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hipotezy naukowe musz\u0105 by\u0107 od czas\u00f3w Poppera falsyfikowalne, i to je powa\u017cnie ogranicza.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5855,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,2,68,1,30,65,53],"tags":[221,263,262,264,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5851"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5851"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5851\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5863,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5851\/revisions\/5863"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5855"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}