{"id":5914,"date":"2018-02-09T08:43:47","date_gmt":"2018-02-09T07:43:47","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=5914"},"modified":"2018-02-09T09:01:53","modified_gmt":"2018-02-09T08:01:53","slug":"niebezpieczne-porownania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2018\/02\/09\/niebezpieczne-porownania\/","title":{"rendered":"Niebezpieczne por\u00f3wnania"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-5934\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Plain_home_talk_about_the_human_system-the_habits_of_men_and_women-the_cause_and_prevention_of_disease-our_sexual_relations_and_social_natures_1896_14577628210-535x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"535\" height=\"1024\" srcset=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Plain_home_talk_about_the_human_system-the_habits_of_men_and_women-the_cause_and_prevention_of_disease-our_sexual_relations_and_social_natures_1896_14577628210-535x1024.jpg 535w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Plain_home_talk_about_the_human_system-the_habits_of_men_and_women-the_cause_and_prevention_of_disease-our_sexual_relations_and_social_natures_1896_14577628210-157x300.jpg 157w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Plain_home_talk_about_the_human_system-the_habits_of_men_and_women-the_cause_and_prevention_of_disease-our_sexual_relations_and_social_natures_1896_14577628210-768x1470.jpg 768w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Plain_home_talk_about_the_human_system-the_habits_of_men_and_women-the_cause_and_prevention_of_disease-our_sexual_relations_and_social_natures_1896_14577628210.jpg 1064w\" sizes=\"(max-width: 535px) 100vw, 535px\" \/>Przy okazji niedawnego dnia mokrade\u0142 przypomnia\u0142o mi si\u0119 jedno z por\u00f3wna\u0144 maj\u0105cych na celu podkre\u015blenie roli tych ekosystem\u00f3w. Ot\u00f3\u017c s\u0105 one czasem nazywane nerkami Ziemi.<br \/>\n<!--more--><br \/>\nKonkretnie nerkami s\u0105 nazywane mokrad\u0142a l\u0105dowe, czyli bagna, torfowiska itp. obszary podmok\u0142e. Metaforyczne por\u00f3wnanie nie jest takie z\u0142e. Podobnie do nerek siedliska te przepuszczaj\u0105 wod\u0119 i j\u0105 filtruj\u0105, zatrzymuj\u0105c r\u00f3\u017cnego rodzaju toksyny. Potem przekazuj\u0105 oczyszczon\u0105 wod\u0119 rzekom, czyli &#8211; w tej samej poetyce &#8211; krwiobiegowi planety, rzekom.<\/p>\n<p>\u0141adne por\u00f3wnanie, pokazuj\u0105ce, \u017ce rola bagien jest bardzo wa\u017cna, a ich zniszczenie mo\u017ce skutkowa\u0107 tym, czym zniszczenie nerek &#8211; zatruciem. Tak jest.<\/p>\n<p>Niestety, gdyby poci\u0105gn\u0105\u0107 to por\u00f3wnanie dalej, trzeba zastanowi\u0107 si\u0119 nad innymi konsekwencjami. Nerki nie zatrzymuj\u0105 toksyn na sta\u0142e &#8211; przekazuj\u0105 je do moczu. Je\u017celi bagna s\u0105 nerkami, to gdzie jest p\u0119cherz i wreszcie cewka moczowa?<\/p>\n<p>Analogicznie jest z du\u017co popularniejszym por\u00f3wnaniem tego typu. Mo\u017ce o bagnach jako nerkach s\u0142ysza\u0142o niewielu, ale lasy jako p\u0142uca planety to slogan wy\u015bwiechtany. A co si\u0119 dzieje w p\u0142ucach tak naprawd\u0119? Dla zwierz\u0119cia p\u0142uca s\u0105 w pewnym sensie \u017ar\u00f3d\u0142em dostaw tlenu, ale z wi\u0119kszej perspektywy w\u00a0p\u0142ucach tlen jest poch\u0142aniany, a wydzielany jest dwutlenek w\u0119gla. Lasy jednak dzia\u0142aj\u0105 odwrotnie.<\/p>\n<p>O por\u00f3wnaniach do serca wol\u0119 nie m\u00f3wi\u0107, bo to, co w metaforyce i symbolice zrobiono z t\u0105 pomp\u0105, to ju\u017c przechodzi poj\u0119cie biologa. Cho\u0107 trzeba przyzna\u0107, \u017ce te skojarzenia wzi\u0119\u0142y si\u0119 z pradawnej biologii i r\u00f3\u017cnych Arystoteles\u00f3w i Platon\u00f3w (kt\u00f3rzy swoj\u0105 drog\u0105 do\u015b\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnili w przypisywaniu sercu i m\u00f3zgowi konkretnych funkcji).<\/p>\n<p>Na marginesie: por\u00f3wnanie bagien do g\u0105bki, kt\u00f3ra gromadzi wod\u0119, gdy jest jej du\u017co, a oddaje, gdy jest ma\u0142o, cho\u0107 lepsze, te\u017c ma pewien s\u0142aby punkt. Gdy g\u0105bka wyschnie, jej ch\u0142onno\u015b\u0107 jest wi\u0119ksza. Tymczasem torfowisko, wysychaj\u0105c, murszeje (<a href=\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/2013\/11\/10\/murszenie\/\">pisa\u0142em o tym<\/a>), a mursz zatrzymuje wod\u0119 s\u0142abiej ni\u017c torf. Zatem jest g\u0105bk\u0105, kt\u00f3ra najlepiej ch\u0142onie, b\u0119d\u0105c wilgotn\u0105, a nie such\u0105.<\/p>\n<p><strong>Piotr Panek<\/strong><\/p>\n<p><em>ilustracja:\u00a0Edward Bliss Foote, &#8222;Plain home talk about the human system \u2013 the habits of men and women \u2013 the cause and prevention of disease \u2013 our sexual relations and social natures&#8221;. Domena publiczna<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>To, co w metaforyce i symbolice zrobiono z t\u0105 pomp\u0105, to ju\u017c przechodzi poj\u0119cie biologa.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5934,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,55,6,47,1],"tags":[278,276,277,78],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5914"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5914"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5940,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5914\/revisions\/5940"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5934"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}