{"id":6022,"date":"2018-04-06T15:43:35","date_gmt":"2018-04-06T13:43:35","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=6022"},"modified":"2018-04-08T09:03:52","modified_gmt":"2018-04-08T07:03:52","slug":"nadobnica-w-pulapce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2018\/04\/06\/nadobnica-w-pulapce\/","title":{"rendered":"Nadobnica w pu\u0142apce"},"content":{"rendered":"

\"\"\u017bycie doros\u0142ej nadobnicy alpejskiej nie r\u00f3\u017cni si\u0119 drastycznie od \u017cycia innych le\u015bnych chrz\u0105szczy. Trzeba co\u015b je\u015b\u0107 i trzeba nie da\u0107 si\u0119 zje\u015b\u0107. Kiedy\u015b za\u015b trzeba zadba\u0107 o jaja i, je\u017celi jest si\u0119 samic\u0105, z\u0142o\u017cy\u0107 je we w\u0142a\u015bciwym miejscu.<\/p>\n

I to jest kluczowa sprawa. Larwy \u017cywi\u0105 si\u0119 drewnem buka, wi\u0119c trzeba im to zapewni\u0107. Najlepsze jest drewno ju\u017c martwe. Od biedy wystarczy i \u017cywe, gdy kto\u015b zedrze kor\u0119, ale pro\u015bciej, gdy drzewo ju\u017c si\u0119 nie broni, a grzyby i bakterie nadtrawiaj\u0105 drewno.<\/p>\n

Dlatego nadobnice naj\u0142atwiej spotka\u0107 w buczynach o starym drzewostanie. W Polsce s\u0105 to m.in. Bieszczady i okolice. Zgodnie z nazw\u0105, nadobnica alpejska preferuje g\u00f3ry po\u0142udniowej i \u015brodkowej Europy. Jest do\u015b\u0107 rzadka i w skali Polski, i w skali kontynentu. Jest wi\u0119c chroniona i prawem polskim (od 1952 r.), i unijnym.<\/p>\n

Ochrona ta jest te\u017c potrzebna z racji wygl\u0105du. Nadobnica alpejska jest stosunkowo \u0142adnym chrz\u0105szczem k\u00f3zkowatym i, zw\u0142aszcza dawniej, kolekcjonerzy cenili jej okazy w swoich zbiorach. W sumie, to nie wiem, co na to le\u015bnicy. Chyba jednak nigdy nie by\u0142a tak liczna, \u017ceby j\u0105 jako\u015b usilnie zwalczali.<\/p>\n

Nadobnica te\u017c jako\u015b w lasach gospodarczych dawa\u0142a sobie rad\u0119, pod warunkiem, \u017ce zostawa\u0142o w nich wystarczaj\u0105co starych i martwych buk\u00f3w. Tak dot\u0105d by\u0142o w Bieszczadach. Jednak mi\u0119dzy po\u0142ow\u0105 lat 90. a po\u0142ow\u0105 obecnej dekady pozyskanie drewna w tym rejonie podwoi\u0142o si\u0119. Domy\u015blam si\u0119, \u017ce pewnie du\u017co drzewostan\u00f3w wesz\u0142o w tzw. wiek r\u0119bny.<\/p>\n

Samo wycinanie buk\u00f3w nie musi oznacza\u0107 dla nadobnicy tragedii, byle zosta\u0142o po nim w lesie do\u015b\u0107 drewna. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce jest si\u0119 nadobnic\u0105. Lata si\u0119 po lesie i pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej znajdzie si\u0119 odpowiedniego buka. Oczywi\u015bcie w naturalnym lesie tych buk\u00f3w b\u0119dzie du\u017co i b\u0119d\u0105 do\u015b\u0107 r\u00f3wnomiernie rozmieszczone. W lesie gospodarczym mo\u017ce by\u0107 inaczej. Nazwa „alpejska” tego nie sugeruje, ale lubi ona raczej ciep\u0142o ni\u017c ch\u0142\u00f3d. St\u0105d woli nagrzane polany czy drogi le\u015bne ni\u017c cienisty g\u0105szcz. W lesie gospodarczym przy drogach jest jeszcze jeden atrakcyjny czynnik – stosy drewna czekaj\u0105cego na wyw\u00f3z do tartak\u00f3w. Taka masa martwego bukowego drewna, na dodatek nagrzanego s\u0142o\u0144cem, to dla nadobnicy \u017ar\u00f3d\u0142o najpi\u0119kniejszego zapachu. Tam chce si\u0119 \u017cy\u0107 i rozmna\u017ca\u0107.<\/p>\n

Nadobnica sk\u0142ada jaja, te si\u0119 rozwijaj\u0105 i… przyje\u017cd\u017ca ci\u0105gnik i zabiera drewno do tartaku. Stos drewna, kt\u00f3ry wydawa\u0142 si\u0119 ziemi\u0105 obiecan\u0105, okazuje si\u0119 ekologiczn\u0105 pu\u0142apk\u0105.<\/p>\n

Niedawno badacze przeanalizowali wyst\u0119powanie nadobnicy alpejskiej w lasach wok\u00f3\u0142 Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, du\u017co stwierdze\u0144 to w\u0142a\u015bnie stosy drewna do wyw\u00f3zki. Naprawd\u0119 du\u017co – przed rokiem 2000 to by\u0142a nieca\u0142a po\u0142owa, ale potem, co wi\u0105\u017ce si\u0119 ze wspomnian\u0105 intensyfikacj\u0105 wyr\u0119bu, to ju\u017c trzy czwarte. To s\u0105 liczby, o kt\u00f3rych trzeba m\u00f3wi\u0107 w kontek\u015bcie pu\u0142apki ekologicznej.<\/p>\n

W dodatku, te stosy przyci\u0105ga\u0107 mog\u0105 osobniki z dalszych fragment\u00f3w lasu, zw\u0142aszcza, gdy s\u0105 one pozbawiane starych drzew. Nie jest jasne, jak silne jest takie oddzia\u0142ywanie. Je\u017celi \u015bci\u0105ga owady z okolicy 500 m, to dotyczy tylko kilkunastu procent powierzchni tych segment\u00f3w las\u00f3w, gdzie stwierdzano nadobnic\u0119. Je\u017celi jednak z 3 km, to z kolei tylko kilkana\u015bcie procent jest poza ich zasi\u0119giem. A nadobnica potrafi przelecie\u0107 kilka kilometr\u00f3w.<\/p>\n

Z pozyskania bukowego drewna raczej nie zrezygnujemy. Nawet w bliskim badanym terenom parku narodowym nie prowadzi si\u0119 zupe\u0142nie biernej ochrony, cho\u0107 drewna si\u0119 nie sk\u0142aduje tak, jak w lasach gospodarczych. By\u0107 mo\u017ce, gdyby drewna nie sk\u0142adowa\u0107 na stosach, tylko od razu wywozi\u0107, nie zd\u0105\u017cy\u0142oby sta\u0107 si\u0119 pu\u0142apk\u0105. Autorzy bada\u0144 sugeruj\u0105, \u017ceby takie stosy lokalizowa\u0107 tak, \u017ceby ich obszar oddzia\u0142ywania by\u0142 jak najmniejszy. W innym przypadku ochrona nadobnicy mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 nieskuteczna – owady doros\u0142e b\u0119d\u0105 \u017cy\u0107 w spokoju, ale larwy zamiast si\u0119 rozwin\u0105\u0107, b\u0119d\u0105 gin\u0105\u0107 w tartakach.<\/p>\n

 <\/p>\n

ilustracja <\/em>Emil Hochdanz, domena publiczna<\/em><\/span>
\n\"ResearchBlogging.org\"<\/a><\/span><\/p>\n