{"id":6330,"date":"2018-09-24T11:39:07","date_gmt":"2018-09-24T09:39:07","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=6330"},"modified":"2018-09-24T16:06:33","modified_gmt":"2018-09-24T14:06:33","slug":"pth-o-gospodarowaniu-rzekami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2018\/09\/24\/pth-o-gospodarowaniu-rzekami\/","title":{"rendered":"PTH o gospodarowaniu rzekami"},"content":{"rendered":"

\"\"Polskie Towarzystwo Hydrobiologiczne spotyka si\u0119 na zjazdach od czasu, gdy jeszcze nie by\u0142o zarejestrowanym stowarzyszeniem, ale grup\u0105 kilkudziesi\u0119ciu naukowc\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 podobn\u0105 tematyk\u0105. Pierwszy raz mia\u0142o to miejsce we Wroc\u0142awiu w 1948 r. Tam postanowiono sformalizowa\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119, powo\u0142uj\u0105c towarzystwo naukowe, a pro\u015bb\u0119 przedstawiono odpowiednim w\u0142adzom. Siedzib\u0105 mia\u0142a by\u0107 Warszawa, wi\u0119c by\u0142o to Starostwo Grodzkie Warszawa-Po\u0142udnie. Po dw\u00f3ch latach uzupe\u0142niania dokument\u00f3w itp. procedur starostwo wyda\u0142o opini\u0119, \u017ce\u00a0za\u0142o\u017cenia statutowe towarzystwa nie odpowiadaj\u0105 wzgl\u0119dom po\u017cytku spo\u0142ecznego.
\n
\nPolscy hydrobiolodzy jednak nadal \u015bmieli organizowa\u0107 zjazdy, a na zje\u017adzie w 1955 r. znowu uchwalili rezolucj\u0119 o potrzebie ponowienia stara\u0144 powo\u0142ania stowarzyszenia, sam\u0105 za\u015b uchwa\u0142\u0119 o jego powo\u0142aniu podj\u0119li w 1958 r. Formalnie zrealizowa\u0142o si\u0119 to w 1959 r., kiedy posiedzenie organizacyjne zorganizowa\u0142 Komitet Hydrobiologiczny PAN. Zatem towarzystwo zacz\u0119\u0142o dzia\u0142a\u0107, nie czekaj\u0105c na zatwierdzenie przez w\u0142adze pa\u0144stwowe, kt\u00f3re to, w postaci\u00a0Prezydium Rady Narodowej w Warszawie, wpisa\u0142y PTH do rejestru w 1960 r.<\/p>\n

Od tego czasu towarzystwo robi\u0142o to, co robi\u0105 towarzystwa naukowe. Czy w\u0142adze uwa\u017ca\u0142y, \u017ce odpowiada\u0142o to wzgl\u0119dom po\u017cytku spo\u0142ecznego? Nie wiem – jako\u015b tam jednak tolerowa\u0142y t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Zjazdu zgodnego z trzyletnim cyklem, kt\u00f3ry wypad\u0142by w stanie wojennym, nie by\u0142o. W III RP pojedynczym dzia\u0142aczom PTH zdarza\u0142o si\u0119 z umiarkowanym szcz\u0119\u015bciem dzia\u0142a\u0107 w polityce, zw\u0142aszcza samorz\u0105dowej, ale to raczej by\u0142o marginalne.<\/p>\n

Od czasu do czasu jednak PTH na swoich zjazdach podejmuje w\u0105tki dotycz\u0105ce polityki pa\u0144stwa w zakresie wp\u0142ywaj\u0105cym na obiekty bada\u0144 hydrobiologicznych. Na moim pierwszym zje\u017adzie w 2009 r. w Lublinie podj\u0119to dwie. Pierwsza apelowa\u0142a o wi\u0119kszy udzia\u0142 biolog\u00f3w we wdra\u017caniu ramowej dyrektywy wodnej. Czytelnicy tego bloga by\u0107 mo\u017ce zauwa\u017cyli, \u017ce zdarza mi si\u0119 czasem wplata\u0107 w\u0105tki dotycz\u0105ce wsp\u00f3\u0142czesnego monitoringu i oceny jako\u015bci w\u00f3d, i \u017ce ocena biologiczna jest w tym kluczowa. Druga z kolei wyra\u017ca\u0142a zaniepokojenie lawinow\u0105 liczb\u0105 plan\u00f3w budowy ma\u0142ych elektrowni wodnych na g\u00f3rskich i podg\u00f3rskich rzekach. O tym, \u017ce hydrobiolodzy generalnie nie przepadaj\u0105 za elektrowniami wodnymi, Czytelnicy powinni wiedzie\u0107 tym bardziej. Akurat ta druga uchwa\u0142a mia\u0142a pocz\u0105tkowo odnosi\u0107 si\u0119 te\u017c do plan\u00f3w kaskady dolnej Wis\u0142y i nie zosta\u0142a podj\u0119ta bez g\u0142os\u00f3w krytycznych, jako \u017ce – by\u0142o nie by\u0142o – ekosystemy nienaturalne mo\u017cna bada\u0107 tak samo jak naturalne i niekt\u00f3rzy ca\u0142\u0105 swoj\u0105 karier\u0119 naukow\u0105 po\u015bwi\u0119cili np. badaniom Jeziora W\u0142oc\u0142awskiego.<\/p>\n

Po kilku latach przerwy kierownictwo PTH uzna\u0142o, \u017ce czas na kolejn\u0105 uchwa\u0142\u0119, r\u00f3wnie\u017c dotycz\u0105c\u0105 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej na rzekach. Po kr\u00f3tkiej dyskusji uchwalono j\u0105 na 24. Zje\u017adzie Hydrobiolog\u00f3w Polskich we Wroc\u0142awiu 5 wrze\u015bnia 2018 r. Uchwa\u0142a jest bardzo skr\u00f3towa – w my\u015bl zasady, \u017ce ministrowie nie czytaj\u0105 notatek d\u0142u\u017cszych ni\u017c jedna strona, a ta mia\u0142a trafi\u0107 do premiera. (W zasadzie uchwa\u0142y powinny trafia\u0107 w przestrze\u0144, a nie by\u0107 adresowane, ale przyj\u0119to form\u0119 uchwa\u0142y-listu). Tym razem nikt z zebranych nie wyrazi\u0142 zdania odr\u0119bnego. Przyj\u0119li\u015bmy tu te\u017c, \u017ce nie b\u0119dzie wnikania w kwestie analiz gospodarczych, cho\u0107 istniej\u0105 opracowania, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce koszt dzia\u0142a\u0144 przeciwpowodziowych w niekt\u00f3rych miejscach (np. na \u0142\u0105kach) jest znacznie wy\u017cszy ni\u017c ewentualne straty poniesione w wyniku zalania (bior\u0105c pod uwag\u0119 ceny siana), czy op\u0142acalno\u015b\u0107 transportu rzecznego jest \u017cadna w por\u00f3wnaniu z kolejowym. Uchwa\u0142\u0119 podejmuj\u0105 biolodzy, wi\u0119c skupiaj\u0105 si\u0119 na biologii. Ekonomi\u015bci mog\u0105 podj\u0105\u0107 swoje uchwa\u0142y.<\/p>\n

Uchwa\u0142\u0119 przytocz\u0119 w ca\u0142o\u015bci (bez nag\u0142\u00f3wk\u00f3w).<\/p>\n

Walne zebranie cz\u0142onk\u00f3w Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego uczestnicz\u0105cych w XXIV Zje\u017adzie Hydrobiolog\u00f3w Polskich we Wroc\u0142awiu 4-7 wrze\u015bnia 2018 r., maj\u0105c na uwadze, \u017ce rzeki:
\n* stanowi\u0105 jeden z wa\u017cniejszych element\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105cych i reguluj\u0105cych funkcjonowanie ekosystem\u00f3w l\u0105dowych
\n* zapewniaj\u0105 ludziom ca\u0142\u0105 palet\u0119 us\u0142ug ekosystemowych, takich jak sta\u0142a dostawa wody i odprowadzanie jej nadmiaru, odbi\u00f3r i oczyszczanie z pojawiaj\u0105cych si\u0119 w \u015brodowisku substancji toksycznych i nadmiaru substancji biogennych, tworzenie siedlisk niezb\u0119dnych dla funkcjonowania populacji cennych gospodarczo gatunk\u00f3w, w tym ryb w\u0119drownych takich jak \u0142oso\u015b, tro\u0107, w\u0119gorz czy jesiotr, miejsce efektywnego, aktywnego wypoczynku
\n* stanowi\u0105 wraz z dolinami korytarze ekologiczne zapewniaj\u0105c \u0142\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy ekosystemami l\u0105dowymi oraz s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej niespotykanej w innych siedliskach naszej strefy klimatycznej oraz fakt, i\u017c wszystkie te funkcje warunkowane s\u0105 naturalnym, turbulentnym przep\u0142ywem i re\u017cimem wezbra\u0144 i ni\u017c\u00f3wek, a co za tym idzie, naturalno\u015bci\u0105 skomplikowanej sieci proces\u00f3w zachodz\u0105cych w korycie i dolinie rzecznej<\/p>\n

Wyra\u017camy stanowczy sprzeciw wobec prostowania i pog\u0142\u0119biania ma\u0142ych rzek, potok\u00f3w i strumieni, kt\u00f3re, poza niszczeniem ich w miejscu ingerencji, zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko suszy i powodzi poni\u017cej oraz plan\u00f3w przekszta\u0142cenia du\u017cych polskich rzek w „wodne autostrady” i tworzenia kana\u0142\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105cych dorzecza, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z zamian\u0105 wi\u0119kszo\u015bci rzek w kaskady stopni wodnych.<\/strong><\/p>\n

Nie jeste\u015bmy przeciwnikami zagospodarowywania w\u00f3d i czerpania z nich korzy\u015bci, zar\u00f3wno tych gospodarczych, jak i spo\u0142ecznych. Nasz niepok\u00f3j budzi jednak brak uwzgl\u0119dnienia przy podejmowaniu decyzji o konkretnych inwestycjach realnej oceny wi\u0119kszo\u015bci stowarzyszonych z nimi koszt\u00f3w i strat przyrodniczych oraz ignorowanie do\u015bwiadcze\u0144 innych pa\u0144stw europejskich. W naszej opinii po ich uwzgl\u0119dnieniu znacz\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 z tych inwestycji okaza\u0142aby si\u0119 nieop\u0142acalna, a wi\u0119c ich realizacja oznacza\u0142aby marnotrawienie publicznych \u015brodk\u00f3w, zar\u00f3wno krajowych, jak i unijnych. Skomplikowanie uk\u0142ad\u00f3w ekologicznych uniemo\u017cliwia przewidzenie wszystkich negatywnych konsekwencji zaburzenia ich funkcjonowania, a przywr\u00f3cenie ich funkcji jest zazwyczaj znacz\u0105co kosztowniejsze ni\u017c wcze\u015bniejsze dzia\u0142ania destabilizuj\u0105ce i cz\u0119sto niemo\u017cliwe.<\/p>\n

Ponadto wi\u0119kszo\u015b\u0107 z realizowanych lub planowanych inwestycji na rzekach jest w ra\u017c\u0105cy spos\u00f3b sprzeczna z zapisami Dyrektywy 2000\/60\/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 pa\u017adziernika 2000 r., czyli Ramowej Dyrektywy Wodnej nak\u0142adaj\u0105cej na Polsk\u0119 obowi\u0105zek doprowadzenia w\u00f3d powierzchniowych do co najmniej dobrego stanu, a tak\u017ce z dyrektywami reguluj\u0105cymi ochron\u0119 obszar\u00f3w Natura 2000, tzw. dyrektyw\u0105 ptasi\u0105 i dyrektyw\u0105 siedliskow\u0105. Dlatego proponujemy dialog nad wypracowaniem rozwi\u0105za\u0144 zr\u00f3wnowa\u017conych i odpowiedzialnych.<\/p><\/blockquote>\n

Szczerze m\u00f3wi\u0105c, chyba nikt z g\u0142osuj\u0105cych za przyj\u0119ciem uchwa\u0142y nie ma szczeg\u00f3lnych z\u0142udze\u0144, \u017ce jej adresaci si\u0119 ni\u0105 przejm\u0105. Niemniej tradycja stowarzyszenia, kt\u00f3rego dzia\u0142ania nie odpowiadaj\u0105 wzgl\u0119dom po\u017cytku spo\u0142ecznego wyobra\u017canego sobie przez w\u0142adze takie czy inne, do czego\u015b zobowi\u0105zuje.<\/p>\n

fot. Piotr Panek, licencja CC-BY-4.0<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polskie Towarzystwo Hydrobiologiczne spotyka si\u0119 na zjazdach od czasu, gdy jeszcze nie by\u0142o zarejestrowanym stowarzyszeniem, ale grup\u0105 kilkudziesi\u0119ciu naukowc\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 podobn\u0105 tematyk\u0105. Pierwszy raz mia\u0142o to miejsce we Wroc\u0142awiu w 1948 r. Tam postanowiono sformalizowa\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119, powo\u0142uj\u0105c towarzystwo naukowe, a pro\u015bb\u0119 przedstawiono odpowiednim w\u0142adzom. Siedzib\u0105 mia\u0142a by\u0107 Warszawa, wi\u0119c by\u0142o to Starostwo Grodzkie Warszawa-Po\u0142udnie. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6333,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,69,54,43,5,44,30],"tags":[86,70],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6330"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6330"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6340,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6330\/revisions\/6340"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}