{"id":6513,"date":"2019-02-13T19:16:33","date_gmt":"2019-02-13T18:16:33","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=6513"},"modified":"2019-02-14T13:57:23","modified_gmt":"2019-02-14T12:57:23","slug":"dajcie-spokoj-z-rozdwojeniem-jazni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2019\/02\/13\/dajcie-spokoj-z-rozdwojeniem-jazni\/","title":{"rendered":"Dajcie spok\u00f3j z „rozdwojeniem ja\u017ani”"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Znajoma poleci\u0142a mi jaki\u015b czas temu\u00a0tekst na blogu po\u015bwi\u0119cony obrazowi chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych w popkulturze<\/a>. Jest to do\u015b\u0107 ciekawy i wa\u017cny temat, o kt\u00f3rym przypomnia\u0142o mi si\u0119 ostatnio, gdy kolejny raz \u2013 w tek\u015bcie cytowanym z encyklopedii \u2013 znalaz\u0142em tysi\u0105ce razy powtarzan\u0105 bzdur\u0119: \u201erozdwojenie ja\u017ani\u201d w schizofrenii.
\n
\nNie\u0142atwo wyt\u0142umaczy\u0107, na czym polega schizofrenia. Mo\u017cna to zrobi\u0107 na wiele sposob\u00f3w. W jednym z prostszych uj\u0119\u0107<\/a> zwraca si\u0119 uwag\u0119 na nadmierne odnoszenie do siebie bod\u017ac\u00f3w neutralnych, na nadawaniu sensu elementom dobiegaj\u0105cego nas zewsz\u0105d szumu. Podr\u0119czniki dla student\u00f3w wymieniaj\u0105 rozmaite zaburzenia neuroprzeka\u017anik\u00f3w w m\u00f3zgu ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem dopaminy (na kt\u00f3r\u0105 zreszt\u0105 dzia\u0142aj\u0105 g\u0142\u00f3wnie stosowane w schizofrenii leki). Na pewno nie mo\u017cna jednak wyja\u015bni\u0107 genezy ani obrazu klinicznego cz\u0119sto powtarzanym terminem \u201erozdwojenie ja\u017ani\u201d.<\/p>\n

Sk\u0105d si\u0119 ten pogl\u0105d wzi\u0105\u0142? Z historii. Historia schizofrenii bierze sw\u00f3j pocz\u0105tek od Emila Kraepelina, kt\u00f3ry opisa\u0142 dementia praecox<\/em>, co t\u0142umaczymy jako przedwczesne ot\u0119pienie. Istotnie jedn\u0105 z grup objaw\u00f3w schizofrenii s\u0105 tzw. objawy poznawcze, psychoza uszkadza m\u00f3zg, wi\u0119c problemy z my\u015bleniem jak najbardziej mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107. Po latach choroby. Wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c objawy negatywne (nie w znaczeniu: z\u0142e, niekorzystne, bo nie ma dobrych objaw\u00f3w schizofrenii, ale jako brak, utrata czego\u015b, co wyst\u0119puje w przypadku prawid\u0142owo dzia\u0142aj\u0105cego umys\u0142u). Kolejnym wielki nazwiskiem jest Eugen Bleuler. Do dzi\u015b niekiedy (raczej rzadko) spotyka si\u0119 okre\u015blenie \u201echoroba Bleulera\u201d. Najcz\u0119\u015bciej spotyka si\u0119 termin ukuty w\u0142a\u015bnie przez Bleulera: schizofrenia. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 nazwy schizo<\/em> odnosi si\u0119 do rozpadu (np. schizonty \u2013 rozpadaj\u0105ce si\u0119 formy zarod\u017aca malarii i innych pierwotniak\u00f3w). Frenia<\/em> odnosi si\u0119 do umys\u0142u. Dos\u0142ownie mamy wi\u0119c rozpad umys\u0142u. Co Bleuler mia\u0142 na my\u015bli?<\/p>\n

Osoba w epizodzie psychotycznym jakby przestaje by\u0107 sob\u0105. R\u00f3\u017cne funkcje umys\u0142u dzia\u0142aj\u0105 odr\u0119bnie. To, co dana osoba widzi, nie musi odpowiada\u0107 temu, co ogl\u0105da. To, co dana osoba czuje, mo\u017ce nie ujawnia\u0107 si\u0119 na jej twarzy, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bciwie nie ma \u017cadnego wyrazu, nie zmienia si\u0119 niezale\u017cnie od wypowiadanych tre\u015bci, wyg\u0142aszanych tym samym, monotonnym g\u0142osem. Albo te\u017c afekt jest zupe\u0142nie nieadekwatny, okazywane emocje nie odpowiadaj\u0105 rzeczywi\u015bcie odczuwanym. Zaburzeniu ulega my\u015blenie. Osoba chora g\u0142osi np. w jednym zdaniu dwie sprzeczne ze sob\u0105 tre\u015bci. Albo w og\u00f3le nie mo\u017cna si\u0119 w jej wypowiedziach dopatrzy\u0107 \u017cadnych tre\u015bci \u2013 dobry przyk\u0142ad w linkowanym wy\u017cej tek\u015bcie.<\/p>\n

Co mog\u0142oby sugerowa\u0107 \u201erozdwojenie ja\u017ani?\u201d Istnienie dw\u00f3ch ro\u017cnych to\u017csamo\u015bci w jednym ciele, jednym m\u00f3zgu? Tak si\u0119 zdarza, psychiatria opisuje takie przypadki, tylko \u017ce zalicza je raczej do zaburze\u0144 na tle nerwicowym, konwersyjnych. Jaka jest r\u00f3\u017cnica? Ka\u017cda taka osobowo\u015b\u0107 my\u015bli w miar\u0119 logicznie, cho\u0107 inaczej ni\u017c druga osobowo\u015b\u0107. Ale my\u015bli, odpowiada na pytania, a nie wypluwa z siebie ci\u0105g niepowi\u0105zanych logicznie wyraz\u00f3w. Zapytana kolejny raz – odpowie podobnie. Ma swoje pogl\u0105dy, nie g\u0142osi naraz przeciwstawnych tre\u015bci. Osoba chora na schizofreni\u0119 mo\u017ce uwa\u017ca\u0107, \u017ce jest inn\u0105 osob\u0105 ni\u017c w rzeczywisto\u015bci. Tak samo mo\u017ce uwa\u017ca\u0107, \u017ce jej bliscy s\u0105 podstawieni, albo wypowiada\u0107 liczne inne urojenia. Z tym \u017ce urojenia w schizofrenii mog\u0105 by\u0107 i cz\u0119sto s\u0105 ca\u0142kowicie absurdalne. Chory uznaj\u0105cy si\u0119 za Chrystusa nie ma \u017cadnej dodatkowej to\u017csamo\u015bci Chrystusa \u2013 nie musi zachowywa\u0107 si\u0119 jak Chrystus, g\u0142osi\u0107 tre\u015bci, jakich oczekiwaliby\u015bmy po Chrystusie, mo\u017ce wypowiada\u0107 dziesi\u0105tki innych niezwi\u0105zanych z byciem Chrystusem uroje\u0144. Urojenia wraz z omamami (g\u0142osy itp.) nazywane s\u0105 mianem objaw\u00f3w pozytywnych, czyli wytw\u00f3rczych (a wi\u0119c pojawia si\u0119 co\u015b, czego u zdrowego cz\u0142owieka si\u0119 nie u\u015bwiadczy).<\/p>\n

A wi\u0119c podsumowuj\u0105c: rozpad, nie dwa systemy.<\/p>\n

Chocia\u017c s\u0105 i tacy, kt\u00f3rzy w schizofrenii poza rozpadem widz\u0105 co\u015b wi\u0119cej. Brytyjski psychiatra Timothy Crow okre\u015bla schizofreni\u0119 cen\u0105 za ludzko\u015b\u0107. W swych pracach zwraca uwag\u0119 na wyst\u0119powanie tej choroby w\u015br\u00f3d rodzin os\u00f3b o zdolno\u015bciach tw\u00f3rczych. Uwa\u017ca, \u017ce schizofrenia jest skutkiem mutacji, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142a naszemu gatunkowi rozw\u00f3j j\u0119zyka, kt\u00f3ry uznaje za wyznacznik cz\u0142owiecze\u0144stwa. C\u00f3\u017c, rozum wymaga u\u017cywania j\u0119zyka, rozbudowane relacje spo\u0142eczne – r\u00f3wnie\u017c. Samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 wymaga pewnych zdolno\u015bci poznawczych, poj\u0119\u0107, kt\u00f3re trudno wyrazi\u0107 bez j\u0119zyka.<\/p>\n

Pogl\u0105dy Crowa, mimo setek cytowa\u0144, pozostaj\u0105 w dalszym ci\u0105gu w sferze hipotez. Nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w na to, by schizofrenia by\u0142a cen\u0105 za j\u0119zyk. Rzeczywi\u015bcie od lat utrzymuje si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie, a dob\u00f3r naturalny nie zmniejsza cz\u0119sto\u015bci jej wyst\u0119powania. Istniej\u0105 jednak i inne ewolucyjne hipotezy staraj\u0105ce si\u0119 t\u0142umaczy\u0107 jej wyst\u0119powanie, r\u00f3wnie\u017c bez dowod\u00f3w, kt\u00f3re by je potwierdza\u0142y. Czemu allele zwi\u0105zane ze schizofreni\u0105 nie s\u0105 usuwane z populacji, jeszcze nie wiemy. W og\u00f3le o powstawaniu zaburze\u0144 psychicznym wiadomo znacznie mniej, ni\u017c by\u015bmy chcieli. Znacznie lepiej opisany jest obraz kliniczny. Nie ma jednak pewno\u015bci, \u017ce ten sam obraz odpowiada tej samej przyczynie. Wiadomo niewiele, ale tak czy inaczej w schizofrenii \u017cadnego \u201erozdwojenia ja\u017ani\u201d nie ma.<\/p>\n

Ilustracja: Sufit w Canterbury w Kent.\u00a0Michael D Beckwith, Wikimedia Commons<\/a>, na licencji CC1.0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0105 i tacy, kt\u00f3rzy w schizofrenii poza rozpadem widz\u0105 co\u015b wi\u0119cej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6563,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,55,196,204],"tags":[414,38,205,258,259],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6513"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6513"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6513\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6561,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6513\/revisions\/6561"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6563"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}