{"id":664,"date":"2010-11-27T20:23:42","date_gmt":"2010-11-27T19:23:42","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=664"},"modified":"2013-02-11T18:44:43","modified_gmt":"2013-02-11T17:44:43","slug":"psychologika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2010\/11\/27\/psychologika\/","title":{"rendered":"Psychologi(k)a"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

@Art63<\/strong> wywo\u0142a\u0142 temat relacji logiki i psychologii. Jestem fachowcem tylko od tej pierwszej dziedziny, ale kiedy\u015b przesz\u0142a przez moje r\u0119ce interesuj\u0105ca publikacja na ten interdyscyplinarny temat. Otworzy\u0142y mi si\u0119 w\u00f3wczas oczy na to, jak ludzie traktuj\u0105 zdania, kt\u00f3re na pierwszy rzut oka wygl\u0105daj\u0105 na proste zdania oznajmuj\u0105ce. Najlepiej przejd\u017amy od razu do przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n

<\/p>\n

Rozwa\u017cmy nast\u0119puj\u0105cy schemat trzech zda\u0144, z kt\u00f3rych dwa s\u0105 warunkowe, a trzecie po prostu stwierdza pewien fakt:<\/p>\n

je\u015bli A, to B
\nje\u015bli C, to B
\nA
\n<\/em>
\nNie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce z podanych zda\u0144 mo\u017cna wywnioskowa\u0107, \u017ce B<\/em>. A teraz trzy konkretne zdania, pasuj\u0105ce do tego wzorca.<\/p>\n

Je\u015bli Marysia ma do napisania esej, to b\u0119dzie do p\u00f3\u017ana pracowa\u0107 w bibliotece.
\nJe\u015bli biblioteka b\u0119dzie otwarta p\u00f3\u017anym wieczorem, to Marysia b\u0119dzie do p\u00f3\u017ana pracowa\u0107 w bibliotece.
\nMarysia ma do napisania esej.<\/em><\/p>\n

Mimo, \u017ce zdania pasuj\u0105 idealnie, mam teraz pewien op\u00f3r, \u017ceby stwierdzi\u0107, \u017ce z tych zda\u0144 wynika, \u017ce Marysia b\u0119dzie do p\u00f3\u017ana pracowa\u0107 w bibliotece<\/em>. Autorzy pracy relacjonuj\u0105 badania ankietowe, z kt\u00f3rych wynika, \u017ce nie tylko ja mam t\u0119 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 – w istocie tylko oko\u0142o 35% badanych by\u0142o sk\u0142onnych wydedukowa\u0107 to zdanie. Rzecz w tym, \u017ce zb\u0119dny dla stwierdzenia wynikania odpowiednik je\u015bli C, to B<\/em> jest interpretowany jako argument przeciw tezie<\/strong>, bo wskazuje na potencjalny dodatkowy warunek, kt\u00f3ry musi by\u0107 spe\u0142niony, aby mog\u0142a ona by\u0107 prawdziwa.<\/p>\n

Teraz drugi, podobny przyk\u0142ad:
\n
\nje\u015bli A, to B
\nje\u015bli B, to C
\nA<\/em><\/p>\n

Ponownie nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce mo\u017cna wydedukowa\u0107 B<\/em>. A teraz konkretne zdania:<\/p>\n

Je\u015bli telewizor Marii jest zepsuty, odda go do reperacji.
\nJe\u015bli Maria odda telewizor do reperacji, nie b\u0119dzie mog\u0142a zap\u0142aci\u0107 rachunku za elektryczno\u015b\u0107.
\nTelewizor Marii jest zepsuty.<\/em><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c w tej sytuacji znaczna liczba ankietowanych by\u0142a zdania, \u017ce z tych zda\u0144 nie wynika<\/strong>, \u017ce Maria odda telewizor do reperacji<\/em>. Dodatkowy warunek umo\u017cliwia bowiem wydedukowanie niepo\u017c\u0105danej konsekwencji o rachunku za pr\u0105d, a ca\u0142a druga fraza warunkowa jest traktowana w zwi\u0105zku z tym jako argument przeciw tezie. W tym wypadku udzia\u0142 procentowy sk\u0142onnych do odrzucenia wynikania zale\u017cy od tego, na ile negatywna jest konsekwencja podstawiana w miejsce C<\/em>.<\/p>\n

Wsp\u00f3lne wyja\u015bnienie obu przyk\u0142ad\u00f3w proponowane przez autor\u00f3w publikacji jest w skr\u00f3cie takie, \u017ce ludzie odbieraj\u0105c informacj\u0119 zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad intencj\u0105<\/strong> nadawcy i bior\u0105 j\u0105 pod uwag\u0119 przy interpretacji. Je\u015bli s\u0105 pytani o wyci\u0105gni\u0119cie pewnego konkretnego wniosku z kilku zda\u0144 tworz\u0105cych jeden wsp\u00f3lny komunikat, traktuj\u0105 w specjalny spos\u00f3b zdania zasadniczo niepotrzebne do stwierdzenia tezy. Zak\u0142adaj\u0105, \u017ce zdania te zosta\u0142y do ca\u0142o\u015bci do\u0142\u0105czone celowo i przekazuj\u0105 dodatkow\u0105, istotn\u0105 tre\u015b\u0107. To otwiera drog\u0119 do nadania im znaczenia, kt\u00f3rego wprost trudno si\u0119 w nich doszuka\u0107, czyli czytania mi\u0119dzy wierszami.<\/p>\n

Zatem w odbiorze semantycznym zda\u0144 j\u0119zyka naturalnego logika czasem (a mo\u017ce nawet cz\u0119sto) ust\u0119puje przed psychologi\u0105.<\/p>\n

Jerzy Tyszkiewicz<\/strong><\/p>\n

Fot. Cuito Cuanavale<\/a>, Flickr (CC by)<\/em><\/p>\n

We wpisie wykorzysta\u0142em rezultaty bada\u0144, kt\u00f3rych autorami byli R.M.J. Byrne oraz J.F. Bonnefon i D.J. Hilton.<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

@Art63 wywo\u0142a\u0142 temat relacji logiki i psychologii. Jestem fachowcem tylko od tej pierwszej dziedziny, ale kiedy\u015b przesz\u0142a przez moje r\u0119ce interesuj\u0105ca publikacja na ten interdyscyplinarny temat. Otworzy\u0142y mi si\u0119 w\u00f3wczas oczy na to, jak ludzie traktuj\u0105 zdania, kt\u00f3re na pierwszy rzut oka wygl\u0105daj\u0105 na proste zdania oznajmuj\u0105ce. Najlepiej przejd\u017amy od razu do przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/664"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=664"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2145,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/664\/revisions\/2145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}