{"id":6706,"date":"2019-06-18T21:05:52","date_gmt":"2019-06-18T19:05:52","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=6706"},"modified":"2019-06-20T14:37:22","modified_gmt":"2019-06-20T12:37:22","slug":"kryzys-psychiatrii-dziecieco-mlodziezowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2019\/06\/18\/kryzys-psychiatrii-dziecieco-mlodziezowej\/","title":{"rendered":"Kryzys psychiatrii dzieci\u0119co-m\u0142odzie\u017cowej"},"content":{"rendered":"

\"\"W mediach kolejny raz przewija si\u0119 temat dramatycznej sytuacji psychiatrii dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Przecie\u017c kryzys w medycynie by\u0142 w Polsce zawsze, jest i pewnie jeszcze d\u0142ugo b\u0119dzie… Czy naprawd\u0119 jest a\u017c tak \u017ale?
\n
\nSkoro poruszam ten temat, to znaczy, \u017ce odpowied\u017a brzmi zapewne: tak, jest tak \u017ale. Potwierdzaj\u0105 to liczne statystyki. Liczba samob\u00f3jstw w tej grupie wiekowej ro\u015bnie, nale\u017cy ju\u017c do najwy\u017cszych w Europie (dane zbiera Komenda G\u0142\u00f3wna Policji, opracowanie<\/a> sporz\u0105dzi\u0142a te\u017c Fundacja Dajemy Dzieciom Si\u0142\u0119). Dost\u0119pno\u015b\u0107 do opieki jest niewystarczaj\u0105ca. Wedle raportu Watchdoga<\/a> na jedno \u0142\u00f3\u017cko psychiatryczne przypada kilka-, kilkana\u015bcie tysi\u0119cy dzieci\/adolescent\u00f3w.<\/p>\n

Opr\u00f3cz wojew\u00f3dztwa podlaskiego, gdzie \u0142\u00f3\u017cek psychiatrycznych dla dzieci b\u0105d\u017a m\u0142odzie\u017cy nie ma w og\u00f3le, wi\u0119kszo\u015b\u0107 szpitali jest przepe\u0142niona, a na przyj\u0119cie – do szpitala, poradni, gdziekolwiek \u2013 czeka si\u0119 miesi\u0105cami. No dobrze, ale wsz\u0119dzie jest \u017ale, specjalist\u00f3w psychiatrii dzieci i m\u0142odzie\u017cy jest o rz\u0105d wielko\u015bci wi\u0119cej ni\u017c specjalist\u00f3w chor\u00f3b p\u0142uc u dzieci (wedle cytowanego raportu tych pierwszych jest 379). Jako\u015b nie wida\u0107 alarmuj\u0105cych artyku\u0142\u00f3w o stanie pulmonologii dzieci\u0119cej.<\/p>\n

Przyjrzyjmy si\u0119 specyfice psychiatrii dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Ka\u017cda dziedzina medycyny ma swoje cechy, kt\u00f3rymi odr\u00f3\u017cnia si\u0119 od innych, ale \u2013 powiedzmy to wyra\u017anie – niekt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od innych bardziej, inne mniej. Choroby p\u0142uc u dzieci to podspecjalizacja pediatrii, przyst\u0119puj\u0105cy do niej lekarz odbywa najpierw szkolenie og\u00f3lne z pediatrii. W rzeczywisto\u015bci wystarcza ono do leczenia wi\u0119kszo\u015bci chor\u00f3b p\u0142uc u dzieci \u2013 zapalenie p\u0142uc leczy si\u0119 na oddziale og\u00f3lnopediatrycznym, a cz\u0119sto w og\u00f3le w POZ.<\/p>\n

Specjalistycznego leczenia wymagaj\u0105 do\u015b\u0107 rzadkie przypadki. Podobnie kardiolog czy alergolog dzieci\u0119cy ma ju\u017c zwykle zrobion\u0105 specjalizacj\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 b\u0105d\u017a zwi\u0105zany z ni\u0105 modu\u0142 podstawowy. Bardziej odr\u0119bna jest neurologia dzieci\u0119ca – lekarz przyst\u0119puje do niej po szkoleniu z pediatrii lub neurologii (doros\u0142ych), ale tu ju\u017c pacjent zwykle musi trafi\u0107 na specjalistyczny oddzia\u0142, zwykle klinik\u0119 uniwersyteck\u0105, bo jest takich oddzia\u0142\u00f3w bardzo ma\u0142o, gdzie przeprowadzona zostanie specjalistyczna diagnostyka i leczenie. Nie ka\u017cdy pediatra potrafi zbada\u0107 neurologicznie (cho\u0107 formalnie powinien).<\/p>\n

W przypadku pacjenta psychiatrycznego nikt nawet nie oczekuje, \u017ce pediatra przeprowadzi jakiekolwiek badanie psychiatryczne. Szkolenia takiego nie ma w programie specjalizacji z pediatrii i jest ono zupe\u0142nie inne od tego, co zwykle wykonuje lekarz. Hospitalizacja na pediatrii trwa od kilku dni do kilku tygodni (rzadko d\u0142u\u017cej), na psychiatrii – zwykle od kilku tygodni do kilku miesi\u0119cy. W\u0142a\u015bciwie \u017cadna ze stosowanych metod leczniczych nie jest dost\u0119pna na pediatrii.<\/p>\n

A psychiatria doros\u0142ych? R\u00f3wnie\u017c niekoniecznie. Populacja rozwojowa prezentuje zupe\u0142nie inny obraz. Obserwowane u dziecka czy nastolatka objawy depresyjne, l\u0119kowe czy nawet sk\u0142aniaj\u0105ce do rozpoznania psychozy zazwyczaj wynikaj\u0105 nie z rozwijaj\u0105cego si\u0119 endogennie zaburzenia, ale z przekroczenia mo\u017cliwo\u015bci adaptacyjnych danej osoby.<\/p>\n

Pro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, dziecko czy nastolatek nie radzi sobie z sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej si\u0119 znalaz\u0142 – w rodzinie, szkole, grupie m\u0142odzie\u017cowej… Nastolatka mo\u017ce s\u0142ysze\u0107 g\u0142osy nie dlatego, \u017ce ma schizofreni\u0119 (co rozpoznawano by u osoby doros\u0142ej), ale dlatego, \u017ce rodzice b\u0105d\u017a r\u00f3wie\u015bnicy zgotowali jej piek\u0142o – i nieprzepracowane emocje przybieraj\u0105 tak\u0105 w\u0142a\u015bnie posta\u0107.<\/p>\n

Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce w populacji rozwojowej nie stwierdza si\u0119 zaburze\u0144 depresyjnych, dwubiegunowych czy schizofrenii \u2013 owszem, wyst\u0119puj\u0105, ale dosy\u0107 rzadko. Zdarza si\u0119, \u017ce na oddziale m\u0142odzie\u017cowym przebywa jeden chory pacjent i 30 z zaburzeniami wyindukowanymi przez doros\u0142ych i r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. Nie oznacza to r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zaburzenia te s\u0105 mniej powa\u017cne, a pacjenci mniej cierpi\u0105. Wprost przeciwnie. Ponadto istnieje szereg zaburze\u0144 dzieci\u0119co-m\u0142odzie\u017cowych u doros\u0142ych niespotykanych b\u0105d\u017a takich, kt\u00f3re diagnozuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w populacji m\u0142odzie\u017cowej, a psychiatria doros\u0142ych mimo dorastania pacjent\u00f3w interesuje si\u0119 nimi w mniejszym stopniu (zaburzenia ca\u0142o\u015bciowe, hiperkinetyczne).<\/p>\n

Jak pisa\u0142em wy\u017cej, m\u0142odzie\u017c mo\u017ce reagowa\u0107 na trudn\u0105 sytuacj\u0119 ca\u0142\u0105 gam\u0105 objaw\u00f3w. Obni\u017cenie nastroju i nap\u0119du, dra\u017cliwo\u015b\u0107, gniew, niepok\u00f3j, g\u0142osy, nastawienie odnosz\u0105ce, w ko\u0144cu za\u015b wi\u0105zane g\u0142\u00f3wnie z t\u0105 populacj\u0105 samouszkodzenia i najbardziej niepokoj\u0105ce – my\u015bli i tendencje samob\u00f3jcze. O ile m\u0142odzie\u017c wybiera najcz\u0119\u015bciej sposoby odebrania sobie \u017cycia o niewielkiej letalno\u015bci i umiera mniej wi\u0119cej jedna osoba na 30 pr\u00f3b, podejmuje ona pr\u00f3by samob\u00f3jcze cz\u0119sto, w spos\u00f3b znacznie bardziej nieprzewidywalny, impulsywnie.<\/p>\n

Leczenie doros\u0142ego pacjenta w epizodzie depresyjnym najcz\u0119\u015bciej przebiega do\u015b\u0107 monotonnie \u2013 daje si\u0119 leki, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 troch\u0119 po dw\u00f3ch tygodniach, a wyra\u017anie po miesi\u0105cu (a je\u015bli zadzia\u0142aj\u0105 wcze\u015bniej, to znaczy, \u017ce pacjent nie cierpia\u0142 na epizod depresyjny). Stan psychiczny zmienia si\u0119 zwykle nieznacznie z tygodnia na tydzie\u0144. Stan psychiczny pacjenta m\u0142odzie\u017cowego zmienia si\u0119 wyra\u017anie – z godziny na godzin\u0119. Ponadto z uwagi na zale\u017cno\u015b\u0107 od kontekstu, od systemu, w kt\u00f3rym funkcjonuje pacjent, leczenie dziecka oznacza leczenie ca\u0142ej rodziny (mama nie musi \u0142yka\u0107 wraz z dzieckiem lek\u00f3w, ale ju\u017c psychoterapii razem z nim podda\u0107 si\u0119 powinna).<\/p>\n

Jak to wygl\u0105da w Polsce? Istniej\u0105 plany, wedle kt\u00f3rych pierwsze wsparcie psychologiczne dziecko\/adolescent powinien otrzyma\u0107 w szkole. Zatrudniany w szkole pedagog b\u0105d\u017a psycholog zwykle siedzi w papierach. Stan si\u0119 pogarsza. Niekiedy dziecko trafi do dobrej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, niekiedy nie.<\/p>\n

Na psychiatr\u0119 dzieci\u0119cego poczeka kilka miesi\u0119cy. Podczas kt\u00f3rych stan nadal si\u0119 pogarsza. Co\u015b, czemu mo\u017cna by\u0142o do\u015b\u0107 prosto zaradzi\u0107 na pocz\u0105tku, staje si\u0119 przewlek\u0142ym, wymagaj\u0105cym d\u0142ugotrwa\u0142ych oddzia\u0142ywa\u0144 problemem. A potem jest jeszcze d\u0142u\u017csze oczekiwanie w kolejce do szpitala. Zdarza si\u0119, \u017ce kolejka przez p\u00f3\u0142 roku nie rusza si\u0119 w og\u00f3le. Opr\u00f3cz kolejki s\u0105 bowiem przyj\u0119cia nag\u0142e, zwi\u0105zane z zagro\u017ceniem \u017cycia. Tzn. pacjenci, kt\u00f3rych nie mo\u017cna nie przyj\u0105\u0107.<\/p>\n

Je\u015bli nie ma miejsca, \u015bci\u0105ga si\u0119 \u0142\u00f3\u017cko z piwnicy i k\u0142adzie pacjenta na korytarzu. Problem pojawia si\u0119, kiedy i na korytarzu nie ma ju\u017c miejsca na kolejne \u0142\u00f3\u017cko. Szuka si\u0119 wi\u0119c miejsca w innym szpitalu. Oddzia\u0142\u00f3w lecz\u0105cych doros\u0142ych jest w miar\u0119 du\u017co, dzieci\u0119cych lub m\u0142odzie\u017cowych – jak na lekarstwo.<\/p>\n

Cz\u0119sto nie ma miejsca w ca\u0142ym wojew\u00f3dztwie, a nawet i w kolejnym. I pacjent z Wielkopolski l\u0105duje w dolno\u015bl\u0105skim, a dziecko z \u0141odzi – w Lublinie. Dzieci do przyj\u0119cia planowego czekaj\u0105 p\u00f3\u0142 roku, zwykle przed wakacjami t\u0142ok troch\u0119 si\u0119 rozlu\u017ania i maj\u0105c tylko niewiele wi\u0119cej pacjent\u00f3w ni\u017c miejsc, mo\u017cna my\u015ble\u0107 o ruszeniu kolejki. Z kt\u00f3rej cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b zosta\u0142a ju\u017c przyj\u0119ta z trybie nag\u0142ym – bez leczenia stan si\u0119 pogarsza.<\/p>\n

Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w w og\u00f3le nie musia\u0142aby trafi\u0107 do szpitala, gdyby istnia\u0142a psychiatria \u015brodowiskowa. Gdyby system by\u0142 sprawny. Systemu nie ma, ba\u0142agan ro\u015bnie, specjalist\u00f3w jest za ma\u0142o nie tylko na leczenie, ale te\u017c na kszta\u0142cenie. Specjalizacja nie cieszy si\u0119 wielkim zainteresowaniem. Finansowana jest znacznie gorzej ni\u017c pediatria, dobrze dzia\u0142aj\u0105cy oddzia\u0142 wr\u0119cz musi przynosi\u0107 straty.<\/p>\n

Problem\u00f3w jest mn\u00f3stwo. Rozwi\u0105za\u0144 nikt w \u017cycie nie wprowadza.<\/p>\n

Ilustracja: zdj\u0119cie wykonane przez autora<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W mediach kolejny raz przewija si\u0119 temat dramatycznej sytuacji psychiatrii dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6732,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,69,196,204],"tags":[38,258,178],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6706"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6706"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6739,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6706\/revisions\/6739"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}