{"id":6740,"date":"2019-06-28T14:51:18","date_gmt":"2019-06-28T12:51:18","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=6740"},"modified":"2019-06-28T15:37:22","modified_gmt":"2019-06-28T13:37:22","slug":"miec-weza-w-dziupli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2019\/06\/28\/miec-weza-w-dziupli\/","title":{"rendered":"Mie\u0107 w\u0119\u017ca w dziupli"},"content":{"rendered":"

\"\"Jaki\u015b czas temu pisa\u0142em<\/a> o nadobnicy alpejskiej, chrz\u0105szczu z rodziny k\u00f3zkowatych. Tym razem napisz\u0119 o jej chyba bardziej znanym krewnym – koziorogu d\u0119boszu. A w\u0142a\u015bciwie o jego sublokatorze.
\n
\nNiekt\u00f3re chrz\u0105szcze dr\u0105\u017c\u0105 korytarze w korze czy drewnie. Wiemy wszyscy o kornikach. Niekt\u00f3rzy doszukuj\u0105 si\u0119 ich nawet w korytarzach wyrytych w drewnie starych dom\u00f3w, ale to sprawka zupe\u0142nie innych chrz\u0105szczy – ko\u0142atk\u00f3w. Kornik drukarz prawie nie rusza niczego poza \u015bwierkiem, nadobnica gustuje w bukach, a kozior\u00f3g d\u0119bosz, jak sama nazwa wskazuje, w d\u0119bach.<\/p>\n

Kozior\u00f3g d\u0119bosz jest gatunkiem zagro\u017conym, a w Polsce podlega ochronie ju\u017c od 1952 r. jako jeden z nielicznych owad\u00f3w, wi\u0119c m\u00f3g\u0142 zaistnie\u0107 w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej bardziej ni\u017c 6 tys. innych przedstawicieli chrz\u0105szczy \u017cyj\u0105cych w Polsce. Jako jeden z dylemat\u00f3w ochrony przyrody podawany jest przyk\u0142ad koziorog\u00f3w (konkretnie za\u015b ich postaci larwalnych), \u017ceruj\u0105cych na innym symbolicznym obiekcie chronionym, czyli D\u0119bach Rogali\u0144skich. Przyk\u0142ad ten pami\u0119tam sprzed lat, a widz\u0119, \u017ce co jaki\u015b czas jest podnoszony.<\/p>\n

Doros\u0142y kozior\u00f3g jest du\u017cy – 10 razy wi\u0119kszy od kornika, a nawet 20 od ko\u0142atka, a jego larwy jeszcze wi\u0119ksze. St\u0105d maj\u0105c wyobra\u017cenie o cz\u0119\u015bciej widzianych korytarzach dr\u0105\u017conych przez te bardziej znane chrz\u0105szcze, trzeba sobie przeskalowa\u0107 wyobra\u017cenie o jego korytarzach. Mo\u017cna te\u017c po prostu przyj\u0105\u0107 liczby zmierzone przez entomolog\u00f3w: 3,5 cm \u015brednicy, do 40 cm d\u0142ugo\u015bci, na dodatek z opcj\u0105 dziupli o \u015brednicy ok. 10 cm. Przy takich rozmiarach m\u00f3wienie o dziupli nie jest przesad\u0105 czy metafor\u0105. Taka dziura ma sw\u00f3j mikroklimat (nagrzewa i wych\u0142adza si\u0119 w innym tempie ni\u017c otaczaj\u0105ce j\u0105 drewno) i nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, \u017ce podobnie jak dziuple wykuwane przez ptaki jest zasiedlana przez innych lokator\u00f3w.<\/p>\n

Nie tak dawno uda\u0142o si\u0119 zaobserwowa\u0107 nieoczekiwanych lokator\u00f3w takiej dziupli – zaskro\u0144ce. W\u0119\u017ce takie jak zaskro\u0144ce czy w\u0119\u017ce Eskulapa lubi\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju sterty butwiej\u0105cych szcz\u0105tk\u00f3w ro\u015blinnych. Te ostatnie lubi\u0105 te\u017c wspina\u0107 si\u0119 na drzewa. Dot\u0105d jednak herpetolodzy zapytani o mo\u017cliwo\u015b\u0107 spotkania w\u0119\u017ca w dziupli odes\u0142aliby do przyk\u0142ad\u00f3w pyton\u00f3w zasiedlaj\u0105cych ptasie dziuple gdzie\u015b na Nowej Gwinei. U nas zdarza si\u0119, \u017ce w\u0105\u017c Eskulapa sk\u0142ada w dziupli jaja, ale o d\u0142u\u017csze w niej przebywanie sam raczej jest podejrzewany. Zatem obserwacja zaskro\u0144c\u00f3w przebywaj\u0105cych w dziupli jest sama w sobie niezwyk\u0142a, a to, \u017ce w dziupli wydr\u0105\u017conej przez owada – jest naprawd\u0119 wyj\u0105tkowe.<\/p>\n

Obserwacji tej dokonali biolodzy z Wroc\u0142awia w starym drzewie nad jednym ze staw\u00f3w milickich. Podczas bada\u0144 ptak\u00f3w i nietoperzy zaobserwowali nie tylko swoje podstawowe obiekty (swoj\u0105 drog\u0105 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce niekt\u00f3re ma\u0142e nietoperze te\u017c zasiedlaj\u0105 dziuple wydr\u0105\u017cone przez kozioroga, ale to inna historia), ale te\u017c trzy r\u00f3\u017cne zaskro\u0144ce wygrzewaj\u0105ce si\u0119 w wej\u015bciu do korytarzy. Osobniki te po zako\u0144czeniu wygrzewania nie spe\u0142z\u0142y gdzie\u015b w trawy, tylko wpe\u0142z\u0142y do \u015brodka kozioro\u017cych korytarzy. Najwyra\u017aniej by\u0142y tam ca\u0142kiem zadomowione.<\/p>\n

Zatem mimo \u017ce o pospolitych (na tyle, na ile dzi\u015b jakiekolwiek gady w Polsce mo\u017cna tak okre\u015bli\u0107) zaskro\u0144cach wiemy du\u017co, wci\u0105\u017c co\u015b nas mo\u017ce zaskoczy\u0107. A rola te\u017c sk\u0105din\u0105d nie\u017ale przebadanego kozioroga d\u0119bosza w ekosystemie mo\u017ce mie\u0107 kolejne aspekty.<\/p>\n

Fot.\u00a0Iwona Gottfried, Bartosz Borczyk, Tomasz Gottfried, licencja\u00a0CC BY 4.0<\/a><\/em><\/p>\n