{"id":6780,"date":"2019-07-25T17:25:13","date_gmt":"2019-07-25T15:25:13","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=6780"},"modified":"2019-07-25T17:42:02","modified_gmt":"2019-07-25T15:42:02","slug":"choroba-alzheimera-reakcja-na-drobnoustroje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2019\/07\/25\/choroba-alzheimera-reakcja-na-drobnoustroje\/","title":{"rendered":"Choroba Alzheimera reakcj\u0105 na drobnoustroje?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Choroba Alzheimera, najbardziej znany rodzaj ot\u0119pienia, stanowi coraz wi\u0119kszy problem w starzej\u0105cych si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwach Zachodu. Chorzy prezentuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie zaburzenia my\u015blenia i pami\u0119ci, stopniowo uniemo\u017cliwiaj\u0105ce im samodzielne funkcjonowanie, a w ko\u0144cu pozbawiaj\u0105ce ich w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Mimo olbrzymich skutk\u00f3w spo\u0142ecznych nauka wci\u0105\u017c nie wyja\u015bni\u0142a, co w\u0142a\u015bciwie j\u0105 powoduje.
\n
\nWiadomo, \u017ce w m\u00f3zgu chorego zachodz\u0105 charakterystyczne zmiany. Odk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z\u0142ogi bia\u0142ka zwanego amyloidem beta (A\u03b2). Towarzysz\u0105 im spl\u0105tki neurofibrylarne i inne zmiany. Pytanie, czemu w\u0142a\u015bciwie si\u0119 tworz\u0105, nie doczeka\u0142o si\u0119 przekonuj\u0105cej odpowiedzi. Wedle opublikowanego niedawno przegl\u0105du Molly Fox i innych autor\u00f3w ot\u0119pienie typu Alzheimera wynika z odpowiedzi organizmu na drobnoustroje chorobotw\u00f3rcze.<\/p>\n

Choroby Alzheimera (AD, z angielskiego Alzheimer disease<\/em>) nie obserwuje si\u0119 raczej w spo\u0142eczno\u015bciach \u0142owiecko-zbierackich. Standardowo t\u0142umaczy si\u0119 to niskim przeci\u0119tnym wiekiem, jaki osi\u0105gaj\u0105 ich cz\u0142onkowie. Ot\u0119pienia dotycz\u0105 g\u0142\u00f3wnie ludzi starszych.<\/p>\n

Fox i wsp\u00f3\u0142pracownicy szukaj\u0105 jednak wyja\u015bnienia gdzie indziej. Wychodz\u0105 od zmian flory mikroorganizm\u00f3w towarzysz\u0105cych cz\u0142owiekowi w trakcie wielkich rewolucji powodowanych post\u0119pem cywilizacyjnym. Wpierw rewolucja neolityczna zmieni\u0142a diet\u0119 spo\u0142eczno\u015bci \u0142owiecko-zbierackich \u2013 rolnicy \u017cywili si\u0119 znacznie mniej zr\u00f3\u017cnicowanym pokarmem. Redukcji uleg\u0142o r\u00f3wnie\u017c zr\u00f3\u017cnicowanie towarzysz\u0105cych im mikrob\u00f3w. Kolejne zmiany zasz\u0142y w czasie rewolucji przemys\u0142owej, a potem globalizacji. Spadkowi r\u00f3\u017cnorodno\u015bci mikroorganizm\u00f3w towarzyszy polepszenie mo\u017cliwo\u015bci przenoszenia si\u0119 drobnoustroj\u00f3w w niespotykanych wcze\u015bniej wielkich zbiorowo\u015bciach ludzkich.<\/p>\n

Zmiany sk\u0142adu fizjologicznych flory jelitowej opisywano w setkach prac, po\u015bwi\u0119cano jej ca\u0142e ksi\u0105\u017cki, a pasjonaci pr\u00f3buj\u0105 z ni\u0105 powi\u0105za\u0107 chyba wszelkie mo\u017cliwe choroby. Znacznie mniej m\u00f3wi si\u0119 o mikroorganizmach jamy nosowej. Badacze zwracaj\u0105 uwag\u0119 na jej po\u0142o\u017cenie – bliskie m\u00f3zgowiu, w szczeg\u00f3lno\u015bci w\u0119chom\u00f3zgowiu, od kt\u00f3rego oddziela j\u0105 w zasadzie cienka blaszka kostna, poprzerywana w\u0142\u00f3knami nerwowymi tworz\u0105cymi nerw w\u0119chowy, zmierzaj\u0105cymi do w\u0119chom\u00f3zgowia. Jest to jedna z dw\u00f3ch potencjalnych dr\u00f3g, jakimi bakterie czy wirusy mog\u0105 wnika\u0107 do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego (druga droga wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszon\u0105 przepuszczalno\u015bci\u0105 naczy\u0144 krwiono\u015bnych i bariery krew-m\u00f3zg podczas stanu zapalnego).<\/p>\n

W m\u00f3zgach os\u00f3b z demencj\u0105 istotnie wykazano cz\u0119stsz\u0105 obecno\u015b\u0107 mikroorganizm\u00f3w ni\u017c u ludzi zdrowych. Mo\u017cna by argumentowa\u0107, \u017ce przecie\u017c osoby cierpi\u0105ce na ot\u0119pienie maj\u0105 cz\u0119sto trudno\u015bci z zaspokajaniem swych podstawowych potrzeb, tak\u017ce z zadbaniem o swoje zdrowie. Jednak u pacjent\u00f3w z chorob\u0105 Alzheimera znaleziono wi\u0119cej gatunk\u00f3w drobnoustroj\u00f3w ni\u017c u os\u00f3b z innymi popularnym typem demencji, ot\u0119pieniem naczyniowym (b\u0119d\u0105cym wynikiem mikroudar\u00f3w wynikaj\u0105cych w du\u017cym stopniu z niezdrowego trybu \u017cycia).<\/p>\n

Co wi\u0119cej, wedle bada\u0144 kanadyjskich choroba Alzheimera wyst\u0119puje cz\u0119\u015bciej w\u015br\u00f3d os\u00f3b zamieszka\u0142ych do 50 mil od g\u0142\u00f3wnych dr\u00f3g, a wedle tajwa\u0144skich ryzyko AD zale\u017cy od stopnia zanieczyszczenia \u015brodowiska (dok\u0142adniej – badano st\u0119\u017cenie PM2,5). Podobne wyniki przynios\u0142y badania meksyka\u0144skie (tym razem uwzgl\u0119dniono tak\u017ce PM10). St\u0119\u017cenie py\u0142u wp\u0142ywa\u0142o na ilo\u015b\u0107 amyloidu w gleju (w kom\u00f3rkach opiekuj\u0105cych si\u0119 neuronami) oraz zniszczenie opuszek w\u0119chowych. Wracamy w ten spos\u00f3b do zmian w \u015brodowisku wywo\u0142anych dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, wp\u0142ywaj\u0105cych na zmiany w\u015br\u00f3d mikroorganizm\u00f3w, a tak\u017ce zwi\u0119kszaj\u0105cych ryzyko infekcji g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych.<\/p>\n

Przedstawion\u0105 hipotez\u0119, zwracaj\u0105c\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na podatno\u015b\u0107 na infekcje w\u0119chom\u00f3zgowia, popiera te\u017c fakt cz\u0119stego obserwowania u chorych z AD uszkodzenia w\u0119chu – a\u017c do ca\u0142kowitej jego utraty, czyli anosmii. Badania pod\u0142u\u017cne wykaza\u0142y, \u017ce starsze, prawid\u0142owo funkcjonuj\u0105ce intelektualnie osoby z upo\u015bledzonym w\u0119chem cechuj\u0105 si\u0119 wy\u017cszym ryzykiem rozwoju ot\u0119pienia – w jednym z bada\u0144 1,9 razy wi\u0119kszym.<\/p>\n

Jaki zwi\u0105zek z mikrobami mo\u017ce mie\u0107 demencja? Ot\u00f3\u017c amyloid jest toksyczny nie tylko dla kom\u00f3rek ludzkich. Wykazuje r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze (badano znan\u0105 Candida albicans<\/em>), jego wytwarzanie indukuj\u0105 te\u017c infekcje wirusowe (grypa, herpes) i mo\u017ce jako taki stanowi\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 mechanizm\u00f3w obrony OUN przez patogenami.<\/p>\n

I tutaj dochodzimy do genetyki choroby Alzheimera. Wedle powszechnej wiedzy ryzyko choroby zale\u017cy istotnie od formy (tzw. allelu) genu APOE<\/em>, koduj\u0105cego apolipoprotein\u0119 E, bia\u0142ko wchodz\u0105ce w sk\u0142ad du\u017cych kompleks\u00f3w bia\u0142kowo-lipidowych, bior\u0105ce udzia\u0142 w zarz\u0105dzaniu gospodark\u0105 lipid\u00f3w, w tym cholesterolu. Pechowa jest 4 forma genu, APOE4<\/em> – jej nosicielom choroba Alzheimera grozi w wi\u0119kszym stopniu ni\u017c reszcie populacji.<\/p>\n

Je\u015bli jednak zbadamy inne ni\u017c ludzie naczelne, to oka\u017ce si\u0119, \u017ce ich gen APOE<\/em> odpowiada ludzkiemu allelowi nr 4. Wobec tego to APOE4<\/em> jest form\u0105 pierwotn\u0105, a formy 2 i 3 (formy 1 nie ma, nauka cz\u0119sto weryfikuje negatywnie swe hipotezy) powsta\u0142y w historii ewolucyjnej niedawno.<\/p>\n

APOE prowadzi wyw\u00f3z lipid\u00f3w dzi\u0119ki wi\u0105zaniu si\u0119 z receptorem zwanym LDLR. Okazuje si\u0119, \u017ce w m\u00f3zgu wi\u0105\u017ce on i usuwa tak\u017ce A\u03b2. Te dwie cz\u0105steczki konkuruj\u0105 ze sob\u0105 o wi\u0105\u017c\u0105ce je cz\u0105steczki receptora. 4 forma APOE wi\u0105\u017ce si\u0119 z nim najlepiej. Nowsze formy 2 i 3 maj\u0105 mniejsze powinowactwo do receptora, s\u0142abiej o niego konkuruj\u0105 (mutacje powoduj\u0105ce, \u017ce co\u015b – w tym wypadku wi\u0105zanie – idzie trudniej, s\u0105 rz\u0119dy wielko\u015bci cz\u0119stsze od tych, kt\u00f3re co\u015b poprawiaj\u0105). LDLR w wi\u0119kszym stopniu usuwa amyloid.<\/p>\n

APOE ma jeszcze inn\u0105 funkcj\u0119: jest przeciwutleniaczem. Tutaj jednak APOE4 dzia\u0142a najs\u0142abiej. Nadmierna oksydacja r\u00f3wnie\u017c m\u00f3zgowi nie pomaga.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c hipotez\u0119 Fox i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w:<\/p>\n