{"id":682,"date":"2011-01-05T10:36:41","date_gmt":"2011-01-05T09:36:41","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=682"},"modified":"2017-06-14T15:44:39","modified_gmt":"2017-06-14T13:44:39","slug":"same-ziola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2011\/01\/05\/same-ziola\/","title":{"rendered":"Same zio\u0142a"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce do dobrej praktyki felietonistyczno-blogowej nale\u017cy utyskiwanie na reklamy, wi\u0119c te\u017c postanowi\u0142em to uczyni\u0107. Reklama jest form\u0105 kr\u00f3tk\u0105, a jednocze\u015bnie ma zawrze\u0107 w sobie maksimum informacji, wi\u0119c cz\u0119sto jej tre\u015b\u0107 zawiera w sobie skr\u00f3ty i stereotypy, kt\u00f3re klient sam sobie dopowie. Cz\u0119sto s\u0105 to stereotypy dotycz\u0105ce r\u00f3l p\u0142ciowych, ale o tym ju\u017c pisa\u0142o wielu autor\u00f3w o wi\u0119kszej kompetencji genderowej ni\u017c ja, wi\u0119c sobie odpuszcz\u0119. Napisz\u0119 o reklamie radiowej, kt\u00f3ra wyj\u0105tkowo mnie irytuje. Na irytacj\u0119 sk\u0142ada si\u0119 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania, wykonawca (chyba wymykam si\u0119 standardom reklamotw\u00f3rc\u00f3w, bo im wi\u0119cej dzieci w reklamie i im s\u0105 one m\u0142odsze, tym wi\u0119ksza moja irytacja), wykorzystanie melodii znanej rymowanki, u\u0142atwiaj\u0105ce wwiercanie si\u0119 w umys\u0142, no i pewne stereotypy w niej zawarte. Reklamowany jest specyfik maj\u0105cy zapewnia\u0107 odporno\u015b\u0107, co oczywi\u015bcie zwi\u0119ksza cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 pojawiania si\u0119 tej reklamy w ch\u0142odniejszym p\u00f3\u0142roczu.<\/p>\n

<\/p>\n

Mniejsza ju\u017c tu o meritum – mo\u017ce nawet i zapewnia – w odr\u00f3\u017cnieniu od produkt\u00f3w jogurtopochodnych, kt\u00f3re wed\u0142ug bada\u0144 nieco zmniejszaj\u0105 jakie\u015b problemy gastryczne, tak\u017ce infekcyjne, a s\u0105 reklamowane w kontek\u015bcie odporno\u015bci na przezi\u0119bienia. W\u0142a\u015bnie w USA tamtejszy oddzia\u0142 Danone’a zgodzi\u0142 si\u0119 pod gro\u017ab\u0105 s\u0105du na drodze ugody na 21-milionowe odszkodowanie za reklamowanie takich produkt\u00f3w jako podnosz\u0105cych og\u00f3ln\u0105 odporno\u015b\u0107.<\/p>\n

Mniejsza o skojarzenia myl\u0105ce, takie jak m\u00f3wienie o niealergizuj\u0105cym dzia\u0142aniu jednego z lek\u00f3w paracetamolowych ilustrowane lataj\u0105cymi w powietrzu puszkami, tak jakby alergia na konkurenta paracetamolu – aspiryn\u0119, mia\u0142a wiele wsp\u00f3lnego z alergi\u0105 na py\u0142ki. Takich w tej reklamie nawet zdaje si\u0119 nie ma (w radiu trudniej o pokazanie \u015brodka podnosz\u0105cego odporno\u015b\u0107 na zatrucia niby przypadkiem przy lepieniu ba\u0142wana czy innej czynno\u015bci typowej dla \u0142apania przezi\u0119bie\u0144).<\/p>\n

Osobi\u015bcie, mnie irytuje poni\u017cej pasa chwyt o podawaniu tego specyfiku jako dowodzie rodzicielskiej (\u017ceby by\u0142o mocniej genderowo, to oczywi\u015bcie tu: matczynej) mi\u0142o\u015bci. Jest to chwyt typowy dla wielu reklam i nie b\u0119d\u0119 si\u0119 nad nim rozwodzi\u0142.<\/p>\n

Najbardziej jednak mnie irytuje zwrot „ma same zio\u0142a”. To esencja nios\u0105ca w sobie r\u00f3\u017cne stereotypy o strasznych skutkach wsp\u00f3\u0142czesnej farmacji, a mo\u017ce techniki w og\u00f3le z DDT, bomb\u0105 atomow\u0105, dziur\u0105 ozonow\u0105 na plecach, a z drugiej o kompletnej nieszkodliwo\u015bci produkt\u00f3w naturalnych. Specyfik ma form\u0119 syropu, kt\u00f3ra oczywi\u015bcie jest typowa dla produkt\u00f3w przemys\u0142u farmaceutycznego, ale mo\u017ce kojarzy\u0107 si\u0119 z tradycyjnym soczkiem robionym przez babci\u0119. Gdzie\u017cby dziecku da\u0107 okropne tabletki, kt\u00f3re na pewno wypali\u0142yby wrzody w kochanym delikatnym brzuszku!? Na szcz\u0119\u015bcie dla reklamy, ju\u017c w domowych kredensach nie stoj\u0105 buteleczki z napisem „trucizna”, wi\u0119c takie ewentualne skojarzenie nie zak\u0142\u00f3ci obrazu. Na szcz\u0119\u015bcie dla reklamy r\u00f3wnie\u017c jako\u015b straci\u0142a na popularno\u015bci cykuta, wi\u0119c skojarzenie z produktem ro\u015blinnym o truj\u0105cym dzia\u0142aniu te\u017c si\u0119 nie pojawi\u0105. Reklamy i programy poradnikowe s\u0105 pe\u0142ne (sk\u0105din\u0105d niekoniecznie fa\u0142szywych) pochwa\u0142 produkt\u00f3w ro\u015blinnych – sok\u00f3w, herbatek itp., wi\u0119c ta reklama ma pe\u0142ne wsparcie w ca\u0142okszta\u0142cie przekazu medialnego.<\/p>\n

Stereotyp nieszkodliwo\u015bci preparat\u00f3w zio\u0142owych jest tak g\u0142\u0119boki i rozpowszechniony, jak nieprawdziwy. W\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych subkultur zdarzaj\u0105 si\u0119 postawy sprzeciwu wobec narkotyk\u00f3w syntetycznych, czy nawet przetworzonych, jak morfina (produkt wszak zio\u0142owy), przy ca\u0142kowitej akceptacji takich jak marihuana, pejotl lub grzyby halucynogenne. Czasem to wi\u0105\u017ce si\u0119 z parareligijnym albo i w og\u00f3le religijnym podej\u015bciem do konopi, pejotlu i innych „dar\u00f3w bo\u017cych”. To skrajne przypadki i wiele os\u00f3b przyzna, \u017ce mo\u017ce i naturalno\u015b\u0107 pejotlu nie jest gwarantem bezpiecze\u0144stwa, ale wszak tradycyjne zi\u00f3\u0142ka to co innego. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce wcale nie jest to oczywiste, gdy do zi\u00f3\u0142 zastosuje si\u0119 procedury z bada\u0144 nie tylko skuteczno\u015bci, ale i szkodliwo\u015bci lek\u00f3w. Do najbardziej znanych bada\u0144 tego typu nale\u017c\u0105 te zrobione na dziurawcu. Stwierdzono m.in., \u017ce picie herbatki z niego mo\u017ce do\u015b\u0107 mocno fotouczula\u0107. Pewnie podobne dzia\u0142anie da\u0142oby si\u0119 znale\u017a\u0107 i do innych „zi\u00f3\u0142ek”. W zwi\u0105zku z unijnym obowi\u0105zkiem rejestracji preparat\u00f3w zio\u0142owych wchodz\u0105cym w 2011 r. nawet zebrano troch\u0119 takich bada\u0144. Tyle \u017ce nawet nie jestem pewien, czy reklamowany specyfik ten obowi\u0105zek obejmie, bo to nie lek zio\u0142owy, a „suplement diety”. Skoro za\u015b to tylko taki dodatek do jedzenia, jak \u017celatyna czy cukier, to nie podlega d\u0142ugim i kosztownym badaniom skuteczno\u015bci i szkodliwo\u015bci jak leki.<\/p>\n

Mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce tradycyjne zi\u00f3\u0142ka podleg\u0142y wielowiekowym badaniom, ale to nie do ko\u0144ca prawda. Wiedza szaman\u00f3w i wied\u017am opr\u00f3cz zabobon\u00f3w na pewno zawiera\u0142a wiele informacji u\u017cytecznych. Mo\u017ce i taka wied\u017ama daj\u0105c dziurawiec przestrzega\u0142a, \u017ceby nie wychodzi\u0107 na s\u0142o\u0144ce, bo duchy dziurawca tak kochaj\u0105 s\u0142o\u0144ce, \u017ce b\u0119d\u0105 wychodzi\u0107 przez sk\u00f3r\u0119 i j\u0105 parzy\u0107, co dzi\u015b naukowcy okre\u015blaj\u0105 jako fotouczulenie. Niestety, \u0142atwiej wyeliminowa\u0107 wied\u017amy ni\u017c zabobony i obecnie nadal u\u017cywa si\u0119 r\u00f3\u017cnych tradycyjnych specyfik\u00f3w, tyle \u017ce bez tych wszystkich zastrze\u017ce\u0144, kt\u00f3re mog\u0142y chroni\u0107 przed niekt\u00f3rymi ubocznymi skutkami. Kto jak kto, ale wied\u017amy o tym, \u017ce „same zio\u0142a” mog\u0105 by\u0107 skuteczne nie tak, jakby\u015bmy oczekiwali, wiedzia\u0142y najlepiej.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n

Il.\u00a0\u00a0Dioscurides<\/a> De Materia Medica<\/a><\/span> (Naples, Biblioteca Nazionale, Cod. Gr. 1).<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wydaje si\u0119, \u017ce do dobrej praktyki felietonistyczno-blogowej nale\u017cy utyskiwanie na reklamy, wi\u0119c te\u017c postanowi\u0142em to uczyni\u0107. Reklama jest form\u0105 kr\u00f3tk\u0105, a jednocze\u015bnie ma zawrze\u0107 w sobie maksimum informacji, wi\u0119c cz\u0119sto jej tre\u015b\u0107 zawiera w sobie skr\u00f3ty i stereotypy, kt\u00f3re klient sam sobie dopowie. Cz\u0119sto s\u0105 to stereotypy dotycz\u0105ce r\u00f3l p\u0142ciowych, ale o tym ju\u017c pisa\u0142o […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,1,30],"tags":[74,38,239],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/682"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=682"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/682\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3514,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/682\/revisions\/3514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}