{"id":6891,"date":"2019-10-10T13:45:20","date_gmt":"2019-10-10T11:45:20","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=6891"},"modified":"2019-10-10T15:19:21","modified_gmt":"2019-10-10T13:19:21","slug":"albright-ostrzega","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2019\/10\/10\/albright-ostrzega\/","title":{"rendered":"Albright ostrzega"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>By\u0142a sekretarz stanu Madeleine Albright, znana ameryka\u0144ska polityk, wyda\u0142a w 2018 r. kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Opisuje w niej m.in. \u017cycie dw\u00f3ch pan\u00f3w.
\n
\nPan A. urodzi\u0142 si\u0119 w przeci\u0119tnej rodzinie. W szkole nie przyjmowa\u0142 laur\u00f3w, opisywano go raczej jako ucznia leniwego i k\u0142\u00f3tliwego. Mimo to du\u017co czyta\u0142, malowa\u0142, pasjonowa\u0142 si\u0119 oper\u0105. Nauczy\u0142 si\u0119 docenia\u0107 swoj\u0105 warto\u015b\u0107 nawet wtedy \u2013 a mo\u017ce zw\u0142aszcza wtedy \u2013 gdy nie doceniali jej inni. Od wczesnej m\u0142odo\u015bci interesowa\u0142 si\u0119 polityk\u0105, nie tolerowa\u0142 za\u015b g\u0142upoty, do kt\u00f3rej zalicza\u0142 tezy g\u0142oszone zar\u00f3wno przez socjalist\u00f3w, jak i ksi\u0119\u017cy. Denerwowa\u0142a go te\u017c niemoc, imposybilizm w wykonaniu parlamentu.<\/p>\n

Pan B. przyszed\u0142 na \u015bwiat w domu socjalizuj\u0105cego ojca i religijnej matki. Uczy\u0142 si\u0119 w szkole prowadzonej przez ksi\u0119\u017cy. Z jednej strony oczytany, z drugiej – nie stroni\u0142 od b\u00f3jek, w wieku lat 11 zosta\u0142 ze szko\u0142y wyrzucony. Uda\u0142o mu si\u0119 kontynuowa\u0107 edukacj\u0119, nawet w uczelni wy\u017cszej, gdzie potrafi\u0142 skutecznie rozwi\u0105za\u0107 problemy socjalne, z kt\u00f3rymi nie radzili sobie inni.<\/p>\n

Uznaj\u0105c si\u0119 za patriot\u0119, A. ochoczo zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do armii, gdzie odni\u00f3s\u0142 rany. Mimo osobistych cierpie\u0144 popiera\u0142 dalsz\u0105 walk\u0119. Jej zaprzestanie widzia\u0142 jako upokorzenie dla kraju, niegdy\u015b wielkiego i zwyci\u0119skiego, mog\u0105cego pochwali\u0107 si\u0119 wspania\u0142\u0105, wielowiekow\u0105 kultur\u0105. Nie m\u00f3g\u0142 znie\u015b\u0107 rzucenia go na kolana. Nale\u017ca\u0142o czym pr\u0119dzej wsta\u0107.<\/p>\n

B. rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 publiczn\u0105. \u015awietnie nawi\u0105zywa\u0142 kontakt ze s\u0142uchaj\u0105cymi, kt\u00f3rzy widzieli w nim nowego Napoleona albo i Cezara Augusta. Prawi\u0142 robotnikom o przynale\u017cnych im prawach, gani\u0142 niechc\u0105ce zrezygnowa\u0107 ze swych przywilej\u00f3w elity. R\u00f3wnie\u017c pojecha\u0142 na wojn\u0119 i r\u00f3wnie\u017c by\u0142 ranny. I r\u00f3wnie\u017c czu\u0142, \u017ce jego kraj zosta\u0142 upokorzony.<\/p>\n

Pan A. rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zmierzaj\u0105c\u0105 do powstania z kolan. Nale\u017ca\u0142o poderwa\u0107 m\u0142odzie\u017c, walczy\u0107 z zagra\u017caj\u0105c\u0105 krajowi ideologi\u0105 totalitarn\u0105. Zwraca\u0142 si\u0119 do ludzi prostymi s\u0142owy, ale potrafi\u0142 te\u017c odnie\u015b\u0107 si\u0119 do filozof\u00f3w. Nie mog\u0105c inaczej uzyska\u0107 po\u017c\u0105danych cel\u00f3w, spr\u00f3bowa\u0142 bardziej zdecydowanych \u015brodk\u00f3w, co przyp\u0142aci\u0142 odpowiedzialno\u015bci\u0105 karn\u0105. Okres kary po\u015bwi\u0119ci\u0142 na przemy\u015blenia – zrozumia\u0142 konieczno\u015b\u0107 przestrzegania prawa w drodze do w\u0142adzy \u2013 oraz na napisanie ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra mia\u0142a w przysz\u0142o\u015bci sta\u0107 si\u0119 s\u0142ynna.<\/p>\n

Fatalna sytuacja gospodarcza wynios\u0142a r\u00f3wnie\u017c B. Ju\u017c nie tylko m\u00f3wi\u0142 o prawach robotnik\u00f3w, ale postulowa\u0142 zjednoczenie ca\u0142ego, solidarnego spo\u0142ecze\u0144stwa. Mimo niepowodzenia wyborczego zaoferowano mu w ko\u0144cu stanowisko premiera. Otrzymawszy w\u0142adz\u0119, stara\u0142 si\u0119 zmniejszy\u0107 biurokracj\u0119 i zdyscyplinowa\u0107 podleg\u0142ych mu urz\u0119dnik\u00f3w, wielu z nich zwolni\u0142. Wprowadzi\u0142 licz\u0105cy osiem godzin dzie\u0144 pracy, zagwarantowa\u0142 ubezpieczenie dla starszych i niepe\u0142nosprawnych. \u0141o\u017cy\u0142 pieni\u0105dze na szpitale dla kobiet i wakacje dla dzieci. Zdecydowanie zwalcza\u0142 mafi\u0119, zawieszaj\u0105c \u0142awy przysi\u0119g\u0142ych i omijaj\u0105c procedury, a s\u0119dzi\u00f3w zmuszaj\u0105c do dyspozycyjno\u015bci.<\/p>\n

A. wznowi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105. Nadchodz\u0105cy z Zachodu kryzys wywr\u00f3ci\u0142 uk\u0142ad si\u0142 w polityce. A. rozprawia\u0142 si\u0119 z niedawn\u0105 histori\u0105, bezlito\u015bnie obna\u017ca\u0142 b\u0142\u0119dy poprzednik\u00f3w. Kobiety, drobni przedsi\u0119biorcy, m\u0142odzie\u017c, ch\u0142opi – te grupy swymi g\u0142osami umie\u015bci\u0142y go i jego parti\u0119 w parlamencie. Na tym jednak nie ko\u0144czy\u0142y si\u0119 ambicje polityka. Obiecywa\u0142, \u017ce zdob\u0119dzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 konstytucyjn\u0105 i zmieni ustr\u00f3j. O samej konstytucji m\u00f3wi\u0142: „Konstytucja nie jest celem samym w sobie, wyznacza jedynie pole bitwy”. To ostatnie uda\u0142o mu si\u0119 opanowa\u0107, zam\u0119t w polityce pozwoli\u0142 jemu i jego zwolennikom mimo \u015bredniego wyniku wyborczego na zwi\u0119kszenie w\u0142adzy.<\/p>\n

Dzi\u0119ki nowej ordynacji wyborczej B. uzyska\u0142 kontrol\u0119 nad parlamentem. Stara\u0142 si\u0119 rz\u0105dzi\u0107 dobrze, ale potrzebowa\u0142 do tego jeszcze wi\u0119cej, jak najwi\u0119cej w\u0142adzy – dla dobra Pa\u0144stwa. W jak najgorszych s\u0142owach wypowiada\u0142 si\u0119 natomiast o nazizmie.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c pan A. zdoby\u0142 w ko\u0144cu najwy\u017csze stanowisko w Pa\u0144stwie, obejmuj\u0105c kontrol\u0119 nad w\u0142adz\u0105 wykonawcz\u0105. Jak podkre\u015bla\u0142 – w zgodzie z konstytucj\u0105, zgodnie z prawem. Zapewnia\u0142 parlament, \u017ce nie b\u0119dzie podwa\u017ca\u0107 roli instytucji pa\u0144stwa, w tym parlamentu, zwraca\u0142 uwag\u0119 na rol\u0119 wolno\u015bci s\u0142owa, podkre\u015bla\u0142 wag\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i g\u0142oszonych przez niego konserwatywnych warto\u015bci. W\u0142adz\u0119 sprawowa\u0107 mia\u0142 wy\u0142\u0105cznie dla dobra swego pa\u0144stwa. Przekona\u0142 w ten spos\u00f3b wi\u0119kszo\u015b\u0107 parlamentu. Nie poparli go socjali\u015bci.<\/p>\n

Kiedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wybory, dzi\u0119ki kt\u00f3rych B. zyska\u0142 w\u0142adz\u0119 w parlamencie, sfa\u0142szowano, wyst\u0119puj\u0105cy z dowodami oszustwa lider socjalist\u00f3w zosta\u0142 zabity. Partie opozycyjne zdelegalizowano. Zwi\u0119kszono kompetencje policji. Przeprowadzono reform\u0119 w szko\u0142ach, ze szczeg\u00f3lnym naciskiem na mi\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa i rz\u0105dz\u0105cego nim B. W ko\u0144cu Gandhi nazywa\u0142 go supermanem, a Edison geniuszem. T\u0142umy wiwatowa\u0142y na cze\u015b\u0107 B. Mussoliniego.<\/p>\n

Kilka tygodni po opisanym wyst\u0105pieniu A. partie, kt\u00f3re zgodzi\u0142y si\u0119 go poprze\u0107 (z wyj\u0105tkiem jego partii), rozwi\u0105zano, a socjalist\u00f3w uwi\u0119ziono. A. Hitler rozpocz\u0105\u0142 III Rzesz\u0119.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g \u017cywot\u00f3w pan\u00f3w A. Hitlera i B. Mussoliniego jest chyba powszechnie znany. Wbrew pogl\u0105dom niekt\u00f3rych – nie doszli do w\u0142adzy, obiecuj\u0105c mordy i totalitaryzm. Albright podaje nawet wypowied\u017a \u017cydowskiej dziewczynki, m\u00f3wi\u0105cej, \u017ce gdyby nie kwestie narodowo\u015bci, zapisa\u0142aby si\u0119 do NSDAP. W tym uj\u0119ciu dyktatorzy nie przypominaj\u0105 czarnych charakter\u00f3w z ameryka\u0144skich komiks\u00f3w, jakiego\u015b Jokera z „Batmana\u201d czy Nocnego Kr\u00f3la z „Gry o tron\u201d, jawi\u0105cych si\u0119 jako wcielenie absurdalnego czy absolutnego z\u0142a. Wida\u0107 raczej ludzi powoli dochodz\u0105cych do w\u0142adzy, zgodnie z prawem i konstytucj\u0105, bior\u0105cych tej w\u0142adzy coraz wi\u0119cej.<\/p>\n

I ludzi popieraj\u0105cych ich g\u0142\u0119boko s\u0142uszne cele, podlane – wydawa\u0142oby si\u0119, po wierzchu – jakim\u015b nieprzyjemnych sosem. Troch\u0119 jak \u017caba, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna ugotowa\u0107 w otwartej szklance z wod\u0105, bo (zgodnie z prawem Webera-Fechnera) nie reaguje na zbyt wolne podnoszenie temperatury. I w ko\u0144cu nikomu nieznany urz\u0119dnik uczestniczy w Holokau\u015bcie, bo po prostu mu kazano, bo tak\u0105 ma prac\u0119. Banalno\u015b\u0107 z\u0142a…<\/p>\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n