![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Adhdbrain.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Podczas prowadzenia zaj\u0119\u0107 ze studentami wagi nabiera kwestia, czy prowadzi si\u0119 na stoj\u0105co, czy na siedz\u0105co. Ta pierwsza opcja ma pewne plusy, bo us\u0142yszawszy niekt\u00f3re pytania student\u00f3w siedz\u0105c, mo\u017cna spa\u015b\u0107 z krzes\u0142a. Przyk\u0142adowo: A czy ADHD istnieje?<\/em><\/p>\n <\/p>\n ADHD (Attention-deficit hyperactivity disorder<\/em>) to popularny zesp\u00f3\u0142 przejawiaj\u0105cy si\u0119 nadmiern\u0105 ruchliwo\u015bci\u0105, niedoborem uwagi i impulsywno\u015bci\u0105. To nic, \u017ce jest opisane w ka\u017cdym porz\u0105dnym podr\u0119czniku psychiatrii, zbadane w tysi\u0105cach publikacji naukowych, \u017ce po\u015bwi\u0119ca si\u0119 mu konferencje naukowe (tak jak ta w odbywaj\u0105ca si\u0119 w ubieg\u0142y weekend w Warszawie z udzia\u0142em profesor\u00f3w z Niemiec). Ale widocznie w ksi\u0105\u017ckach czy na wyk\u0142adach nie stwierdzili wyra\u017anie, \u017ce istnieje, wdaj\u0105c si\u0119 w kwestie szczeg\u00f3\u0142owej z pomini\u0119ciem nurtuj\u0105cej przedstawiciela m\u0142odszego pokolenia kwestii natury ontologicznej.<\/p>\n Sk\u0105d w og\u00f3le taka w\u0105tpliwo\u015b\u0107? Oto kr\u0105\u017cy po Internecie bzdura, wedle kt\u00f3rej jakoby ojciec ADHD na \u0142o\u017cu \u015bmierci o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce ADHD nie istnieje.<\/p>\n Rozbierzmy j\u0105 na kawa\u0142ki. Ojciec ADHD<\/em>? Popytajmy specjalist\u00f3w, ilu z nich s\u0142ysza\u0142o w og\u00f3le takie okre\u015blenie. Czy jest jaki\u015b ojciec nadci\u015bnienia, zawa\u0142u, alkoholizmu, rozrostu prostaty? Od eponim\u00f3w si\u0119 odchodzi (tym bardziej \u017ce nadawane w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata nie musia\u0142y si\u0119 zgadza\u0107, zw\u0142aszcza w okresie Zimnej Wojny po obu stronach \u017celaznej kurtyny podobne odkrycia nosi\u0142y imiona r\u00f3\u017cnych badaczy. Ale nie tylko. Choroba Le\u015bniowskiego-Crohna na ca\u0142ym w\u0142a\u015bciwie \u015bwiecie nazywa si\u0119 po prostu Crohn\u2019s disease. Crohn pisa\u0142 bowiem w j\u0119zyku powszechnie zrozumia\u0142em w nauce, a Le\u015bniowski po polsku). Odkrycia zawdzi\u0119czane pojedynczej osobie w\u0142a\u015bciwie ju\u017c nie istniej\u0105. S\u0142awna teoria Einsteina sta\u0142a si\u0119 teori\u0105, gdy zosta\u0142a potwierdzona przez Eddingtona. Rozpoznania uwzgl\u0119dniane w mi\u0119dzynarodowych klasyfikacjach s\u0105 owocem uzgodnie\u0144 wielu badaczy. Ka\u017cdy z nich wnosi pewien drobny wk\u0142ad. Niekiedy zdarza si\u0119, \u017ce autorzy wcze\u015bniejszych prac nie s\u0105 zadowoleni z rozwoju bada\u0144 (vide<\/em> cz\u0119\u015b\u0107 tw\u00f3rc\u00f3w mechaniki kwantowej po zapoznaniu si\u0119 z interpretacj\u0105 probabilistyczn\u0105).<\/p>\n Mo\u017cna mimo to znale\u017a\u0107 w Internecie teksty uznaj\u0105ce za \u201cojca ADHD\u201d Eisenberga. Rzeczywi\u015bcie w wywiadzie udzielonym 7 miesi\u0119cy przed \u015bmierci\u0105 (w popularnej wersji pozosta\u0142o z tego tylko \u201cprzed \u015bmierci\u0105\u201d, jakby m\u00f3g\u0142 udzieli\u0107 jakiego\u015b wywiadu po \u015bmierci) powiedzia\u0142, \u017ce ADHD nie jest chorob\u0105 genetyczn\u0105. Wtedy nie by\u0142o \u017cadnych bada\u0144 potwierdzaj\u0105cych rol\u0119 czynnik\u00f3w genetycznych w powstawaniu ADHD. Dzisiaj s\u0105. Ponadto w psychiatrii zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 zaburze\u0144 w og\u00f3le cz\u0119sto nie jest uznawana za choroby z uwagi na do\u015b\u0107 w\u0105sk\u0105 definicj\u0119 choroby psychicznej przyjmowan\u0105 przez WHO. Nie, ADHD nie jest chorob\u0105 psychiczn\u0105. Tak, jest zaburzeniem.<\/p>\n Ale po co takie zaburzenie wyr\u00f3\u017cnia\u0107, czy ma to jakie\u015b podstawy? Kiedy\u015b zauwa\u017cono, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 ma\u0142oletnich pacjent\u00f3w sprawiaj\u0105cych istotne trudno\u015bci wychowawcze po przyj\u0119ciu stymulant\u00f3w wykazuje diametraln\u0105 popraw\u0119 zachowania. Do\u015b\u0107 dobrze opisano t\u0105 grup\u0119.<\/p>\n Dzi\u015b ADHD b\u0105d\u017a \u2013 wedle klasyfikacji ICD \u2013 zaburzenie hiperkinetyczne \u2013 okre\u015bla si\u0119 poprzez wskazanie okre\u015blonych objaw\u00f3w. Pacjenci nie mog\u0105 skupi\u0107 si\u0119 na jednej czynno\u015bci na d\u0142u\u017cej (chyba \u017ce niezmiernie interesuj\u0105cej), \u0142atwo si\u0119 rozpraszaj\u0105. Ci\u0105gle o czym\u015b zapominaj\u0105, co\u015b gubi\u0105. Zachowuj\u0105 si\u0119, jakby nie s\u0142yszeli, co si\u0119 do nich m\u00f3wi. Trudno im rozplanowa\u0107 sobie czas, a nawet dostosowa\u0107 si\u0119 do polece\u0144 obejmuj\u0105cych po kilka czynno\u015bci. Trudno im usiedzie\u0107 w miejscu, wstaj\u0105, kiedy si\u0119 wstawa\u0107 nie powinno (na lekcji w szkole), biegaj\u0105 jak nakr\u0119ceni. Nie potrafi\u0105 poczeka\u0107 na swoj\u0105 kolej w grach, odpowiadaj\u0105 przed us\u0142yszeniem pytania do ko\u0144ca, wtr\u0105caj\u0105 si\u0119 do rozm\u00f3w innych. Czy takie dzieci nie istniej\u0105?<\/p>\n W medycynie czy psychologii istnienie ADHD czy te\u017c zaburze\u0144 hiperkinetycznych nie budzi najmniejszych w\u0105tpliwo\u015bci. Jednak \u017cniwo zbiera inny b\u0142\u0105d, do\u015b\u0107 powszechny. Zaburzenie to kojarzy si\u0119 bowiem g\u0142\u00f3wnie z populacj\u0105 rozwojow\u0105 i panuje jakie\u015b dziwne prze\u015bwiadczenie, \u017ce dotyczy tylko tej grupy pacjent\u00f3w. Czy ADHD istnieje te\u017c u doros\u0142ych? A co si\u0119 z tymi pacjentami dzieje, jak dorosn\u0105, dematerializuj\u0105 si\u0119? Czy w magiczny spos\u00f3b zdrowiej\u0105?<\/p>\n Istnieje skuteczne leczenie ADHD. Tylko \u017ce (wbrew temu, co pisa\u0142em kilka tygodni temu, o leczeniu w og\u00f3le) stosuje si\u0119 je g\u0142\u00f3wnie u dzieci. Jest mniej bada\u0144 doros\u0142ych, ale tak\u017ce potwierdzaj\u0105 one skuteczno\u015b\u0107 lek\u00f3w i niefarmakologicznych metod leczenia. Tak\u017ce w wymiarach niedotycz\u0105cych dzieci czy m\u0142odzie\u017cy. Leczenie zmniejsza cz\u0119sto\u015b\u0107 wypadk\u00f3w samochodowych u os\u00f3b hiperkinetycznych o 58%. Przest\u0119pczo\u015b\u0107 (kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna traktowa\u0107 jako powik\u0142anie stanu, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek najpierw dzia\u0142a, a dopiero potem \u017ca\u0142uje), zale\u017cnie od p\u0142ci o 22 b\u0105d\u017a 32%.<\/p>\n Lek pierwszego wyboru, ten straszny metylofenidat, jest pochodn\u0105 amfetaminy. Mo\u017cna go dosta\u0107 na specjaln\u0105 recept\u0119. Tylko \u017ce w Polsce metylowan\u0105 pochodn\u0105 morfiny (a jak\u017ce, demetylowan\u0105 do tej ostatniej w w\u0105trobie) mo\u017cna naby\u0107 i bez recepty. W preparacie z\u0142o\u017conym z paracetamolem. W Internecie kr\u0105\u017c\u0105 przepisy, jak te sk\u0142adniki rozdzieli\u0107, bo na\u0107panie si\u0119 preparatem \u0142\u0105czonym wymaga\u0142oby przyj\u0119cia takiej ilo\u015bci paracetamolu, kt\u00f3ra zaszkodzi\u0142aby w\u0105trobie (to na tyle dost\u0119pna i powszechna w\u015br\u00f3d zainteresowanych wiedza, \u017ce nie s\u0105dz\u0119, bym rozmin\u0105\u0142 si\u0119 z etyk\u0105, pisz\u0105c o tym tutaj). Mamy osoby uzale\u017cnione od opioid\u00f3w sprzedawanych bez recepty. Ilu mamy uzale\u017cnionych od metylofenidatu? Od wybitnego specjalisty w tej dziedzinie s\u0142ysza\u0142em ostatnio, \u017ce mechanizmem uzale\u017cnienia przypomina\u0142by kokain\u0119, a z jakich\u015b wzgl\u0119d\u00f3w osoby uzale\u017cnione od kokainy nie przyjmuj\u0105 jej doustnie. Ponadto uzale\u017cnienie si\u0119 wymaga\u0142oby przyjmowania dawek metylofenidatu znacznie wi\u0119kszych, ni\u017c stosowane w leczeniu. A tymczasem zdarza si\u0119, \u017ce aptekarz zamiast wyda\u0107 pacjentowi lek dzwoni do lekarza z pytaniem A czy pan wie, \u017ce przepisa\u0142 pacjentowi narkotyk?<\/em> A dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane? Najcz\u0119stsze s\u0105 dolegliwo\u015bci gastryczne typu b\u00f3l brzucha (18%). Nie mo\u017cna ich bagatelizowa\u0107, ale po tak rzekomo strasznym leku? Nast\u0119pnie (16%) spadek masy cia\u0142a. A jak d\u0142ugo trwa odstawianie tego leku? Ca\u0142e p\u00f3\u0142 dnia.<\/p>\n Drugi lek, atomoksetyna, przypominaj\u0105ca antydepresanty. Generalnie w obu przypadkach trzeba uwa\u017ca\u0107 na po\u0142\u0105czenia z innymi lekami oraz na serce i ci\u015bnienie. Jest jeszcze kilka innych, rzadziej stosowanych lek\u00f3w. U dzieci liczne por\u00f3wnywano je ze sob\u0105 w licznych badaniach. U doros\u0142ych wiadomo tyle, \u017ce s\u0105 lepsze od placebo (ale to ju\u017c co\u015b). Jedno porz\u0105dne badanie por\u00f3wna\u0142o metylofenidat z atomoksetyn\u0105.<\/p>\n Ale nie trzeba leczy\u0107 lekami. Standardowo stosuje si\u0119 psychoterapi\u0119 poznawczo-behawioraln\u0105 (CBT). Istniej\u0105 dowody jej wi\u0119kszej skuteczno\u015bci od oddzia\u0142ywa\u0144 nieustrukturyzowanych. Natomiast psychoedukacja ma podobn\u0105 skuteczno\u015b\u0107, co CBT. Jest te\u017c pewna mutacja CBT, terapia dialektyczno-behawioralna, stworzona przez M. Linehan dla pacjentek dokonuj\u0105cych samouszkodz\u0119\u0144 z diagnoz\u0105 osobowo\u015bci typu borderline (w sumie o licznych objawach wsp\u00f3lnych z ADHD). Istotna jest te\u017c rola uprawiania sportu.<\/p>\n Ale zalecenie czegokolwiek wymaga \u015bwiadomo\u015bci mo\u017cliwo\u015bci postawienia diagnozy tak\u017ce u doros\u0142ego. Obecnie trzeba zag\u0142\u0119bia\u0107 si\u0119 w przesz\u0142o\u015b\u0107 i przypomina\u0107 sobie, czy objawy wyst\u0119powa\u0142y przez wiekiem 7 b\u0105d\u017a 12 (zale\u017cnie od klasyfikacji) lat. A wi\u0119c grzebiemy we wspomnieniach g\u0142\u0119boko b\u0105d\u017a przyprowadzamy rodzic\u00f3w do gabinetu (ju\u017c widz\u0119 ten entuzjazm w zwi\u0105zku z utrzymuj\u0105cym si\u0119 jeszcze nie tak rzadko stereotypowym postrzeganiem leczenia u psychiatry w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie). Dopiero nast\u0119pna wersja klasyfikacji ma to ograniczenie usun\u0105\u0107.<\/p>\n Pomimo to zdarzaj\u0105 si\u0119 rozpoznania u doros\u0142ych pacjent\u00f3w. Zdarza si\u0119, \u017ce rodzic zg\u0142asza si\u0119 do lekarza z dzieckiem i przypadkowo okazuje si\u0119, \u017ce i on cierpi na t\u0105 sam\u0105 przypad\u0142o\u015b\u0107. Zdarza si\u0119 nawet, \u017ce dorastaj\u0105ce ju\u017c i dopiero wtedy zdiagnozowane dziecko m\u00f3wi rodzicowi: Zbadaj si\u0119, ty jeste\u015b taki sam jak ja<\/em>. Zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki, w kt\u00f3rych podj\u0119cie leczenia pozwoli\u0142o doros\u0142ym ju\u017c ludziom zmieni\u0107 swoje \u017cycie. Zdoby\u0107 wykszta\u0142cenie, awansowa\u0107, dosta\u0107 lepsz\u0105 prac\u0119, zmieni\u0107 relacje z otaczaj\u0105cymi lud\u017ami. Do\u015b\u0107 du\u017co jak na leczenie zaburzenie, kt\u00f3re nie istnieje. Zw\u0142aszcza w doros\u0142ej populacji.<\/p>\n Marcin Nowak<\/p>\n Ilustracja: R\u00f3\u017cnice w metabolizmie glukozy pomi\u0119dzy m\u00f3zgami osoby z diagnoz\u0105 i bez diagnozy ADHD, z Zametkin AJ, Nordahl TE, Gross M, King AC, Semple WE, Rumsey J, Hamburger S, Cohen RM. (1990) Cerebral glucose metabolism in adults with hyperactivity of childhood onset. New England Journal of Medicine 1990; 323(20): 1361-1366, National Institutes of Health, za Wikimedia Commons<\/a>, obecnie w domenie publicznej<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Podczas prowadzenia zaj\u0119\u0107 ze studentami wagi nabiera kwestia, czy prowadzi si\u0119 na stoj\u0105co, czy na siedz\u0105co. Ta pierwsza opcja ma pewne plusy, bo us\u0142yszawszy niekt\u00f3re pytania student\u00f3w siedz\u0105c, mo\u017cna spa\u015b\u0107 z krzes\u0142a. Przyk\u0142adowo: A czy ADHD istnieje?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6957,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,196,53,204],"tags":[552,555,550,551,38,554,205,258,545,246,549,553,178],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6938"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6938"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6938\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6959,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6938\/revisions\/6959"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6957"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![Wikimedia Commons<\/a>, obecnie w domenie publicznej<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Podczas prowadzenia zaj\u0119\u0107 ze studentami wagi nabiera kwestia, czy prowadzi si\u0119 na stoj\u0105co, czy na siedz\u0105co. Ta pierwsza opcja ma pewne plusy, bo us\u0142yszawszy niekt\u00f3re pytania student\u00f3w siedz\u0105c, mo\u017cna spa\u015b\u0107 z krzes\u0142a. Przyk\u0142adowo: A czy ADHD istnieje?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6957,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,196,53,204],"tags":[552,555,550,551,38,554,205,258,545,246,549,553,178],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6938"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6938"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6938\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6959,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6938\/revisions\/6959"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6957"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6938"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6938"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6938"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Adhdbrain.png\"){kind=link}