{"id":696,"date":"2011-02-23T04:07:52","date_gmt":"2011-02-23T03:07:52","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=696"},"modified":"2013-04-04T19:18:47","modified_gmt":"2013-04-04T17:18:47","slug":"orwell-kafka-prywatnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2011\/02\/23\/orwell-kafka-prywatnosc\/","title":{"rendered":"Orwell, Kafka, prywatno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

W lecie by\u0142em na du\u017cej konferencji informatycznej dotycz\u0105cej przetwarzania informacji. W jej trakcie odby\u0142 si\u0119 panel dotycz\u0105cy prywatno\u015bci danych. Chc\u0119 tu sprawozda\u0107 pogl\u0105d, kt\u00f3ry si\u0119 na nim pojawi\u0142. Dotychczas zna\u0142em go od mojego kolegi, Aleksandra Markowetza z Bonn. Teraz, gdy swoj\u0105 opini\u0119 przedstawi\u0142 na forum publicznym, mam prawo i ja j\u0105 zrelacjonowa\u0107.<\/p>\n

<\/p>\n

Kwesti\u0105 jest pytanie, jakie zagro\u017cenia niesie wszechobecno\u015b\u0107 informatyki i przetwarzania danych w sytuacji, gdy nieustannie pozostawiamy za sob\u0105 cyfrowe \u015blady: u\u017cywamy kart bankowych i elektronicznych bilet\u00f3w na autobus, logujemy si\u0119 do Internetu sk\u0105d tylko si\u0119 da, nosimy przy sobie kom\u00f3rki, pos\u0142ugujemy si\u0119 portalami spo\u0142eczno\u015bciowymi.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b boi si\u0119 wizji Wielkiego Brata, kt\u00f3ry \u015bledzi ich ka\u017cdy krok, gromadzi drobne i niewa\u017cne na poz\u00f3r informacje, by w ko\u0144cu wiedzie\u0107 o nich wszystko. Taka wizja wyrasta z ducha Orwella i oddzia\u0142uje na wyobra\u017ani\u0119. Ju\u017c wiele razy by\u0142o g\u0142o\u015bno o ustawieniach prywatno\u015bci na Facebooku, kt\u00f3re powodowa\u0142y wycieki informacji na temat jego u\u017cytkownik\u00f3w.<\/p>\n

Tymczasem Alexander zwr\u00f3ci\u0142 moj\u0105 i innych uwag\u0119 na Kafkowski scenariusz potencjalnego naruszenia naszych praw. Polega on na czym\u015b innym, a klimatem przypomina „Proces” i „Zamek”. Nam w tej sytuacji przypisana jest rola K. Oto jakie\u015b doradcze systemy informatyczne podejmuj\u0105 decyzje bezpo\u015brednio nas dotycz\u0105ce: „sprzeda\u0107 lub nie bilet na lot transatlantycki”, „udzieli\u0107\/nie udzieli\u0107 kredytu”, „wyda\u0107\/odm\u00f3wi\u0107 wydania polisy ubezpieczeniowej”, itp.<\/p>\n

Dlaczego te decyzje s\u0105 w\u0142a\u015bnie takie a nie inne? To pytanie mo\u017cemy stawia\u0107 r\u00f3wnie skutecznie jak panowie K. w ksi\u0105\u017ckach Kafki. Nie ma nikogo, kto by umia\u0142 odpowiedzie\u0107, dlaczego system nakarmiony terabajtami najr\u00f3\u017cniejszych danych (najzupe\u0142niej legalnie pozyskanych i nienaruszaj\u0105cych prywatno\u015bci poza prawnie dopuszczaln\u0105 granic\u0119) o nas i milionach innych ludzi i ich historiach kredytowych, uzna, \u017ce nam kredytu dawa\u0107 si\u0119 nie powinno. Na pewno pos\u0142uguje si\u0119 on jakimi\u015b algorytmami ucz\u0105cymi si\u0119. Ich „wiedza”, wyekstrahowana z tych danych, jest cz\u0119sto reprezentowana w spos\u00f3b nieprzeznaczony i w zwi\u0105zku z tym niezrozumia\u0142y dla cz\u0142owieka. Pytania „Dlaczego?” czy „Co ja takiego zrobi\u0142em \u017ale?” to pytania K. z „Procesu”. Pr\u00f3by dotarcia do decydenta to marzenie geometry K. z „Zamku”. Szans na sukces mamy tyle\u017c, co oni.<\/p>\n

To jest r\u00f3wnie powa\u017cny problem, jak wizja Orwella. W dodatku o sensowne remedium chyba trudniej. Zauwa\u017cmy bowiem, \u017ce im bardziej boimy si\u0119 Orwella i lepiej chronimy nasze informacje, tym bardziej okr\u0119\u017cnymi metodami i z mniej si\u0119 do tego nadaj\u0105cych danych systemy doradcze dedukuj\u0105 swoje opinie na nasz temat, co zbli\u017ca nas do Kafki.<\/p>\n

Podsumowane:
\n\u017b\u0105danie poszanowania prywatno\u015bci w sensie Orwella to „Nie chc\u0119, \u017ceby\u015b wiedzia\u0142 o mnie za du\u017co”.
\n\u017b\u0105danie poszanowania prywatno\u015bci w sensie Kafki to: „Zawsze, gdy w mojej sprawie kto\u015b zdecyduje, chc\u0119 dowiedzie\u0107 si\u0119, kto i dlaczego tak\u0105 decyzj\u0119 podj\u0105\u0142.”<\/p>\n

Jerzy Tyszkiewicz<\/strong>
\n Ilustracja Alicja Leszy\u0144ska<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W lecie by\u0142em na du\u017cej konferencji informatycznej dotycz\u0105cej przetwarzania informacji. W jej trakcie odby\u0142 si\u0119 panel dotycz\u0105cy prywatno\u015bci danych. Chc\u0119 tu sprawozda\u0107 pogl\u0105d, kt\u00f3ry si\u0119 na nim pojawi\u0142. Dotychczas zna\u0142em go od mojego kolegi, Aleksandra Markowetza z Bonn. Teraz, gdy swoj\u0105 opini\u0119 przedstawi\u0142 na forum publicznym, mam prawo i ja j\u0105 zrelacjonowa\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60,62,6,30,51],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/696"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=696"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2672,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/696\/revisions\/2672"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}