{"id":707,"date":"2011-03-24T09:03:32","date_gmt":"2011-03-24T08:03:32","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=707"},"modified":"2013-04-04T19:18:47","modified_gmt":"2013-04-04T17:18:47","slug":"test-turinga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2011\/03\/24\/test-turinga\/","title":{"rendered":"Test Turinga"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Kilka tygodni temu w odcinku serialu „Dr House” pojawi\u0142 si\u0119 pacjent w zespole zamkni\u0119cia: w pe\u0142ni \u015bwiadomy, odbieraj\u0105cy sygna\u0142y od otoczenia, ale niezdolny do jakiegokolwiek ruchu i aktu komunikacji. W serialu, jak to w serialu, przyczyn\u0105 by\u0142a dziwna infekcja i po jej identyfikacji oraz zwalczeniu chory zacz\u0105\u0142 wraca\u0107 do zdrowia. Zanim to nast\u0105pi\u0142o, lekarze porozumiewali si\u0119 z pacjentem za pomoc\u0105 interfejsu m\u00f3zg-komputer, kt\u00f3ry pozwala\u0142 mu przesuwa\u0107 kursor po ekranie za pomoc\u0105 fal m\u00f3zgowych odczytywanych przez aparat EEG. To nie jest zupe\u0142ne science-fiction, takie interfejsy ju\u017c istniej\u0105, cho\u0107 nie s\u0105 jeszcze standardem ani nie s\u0105 tak \u0142atwe w obs\u0142udze, jak w filmie.<\/p>\n

<\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142 zamkni\u0119cia zagra\u017ca tak\u017ce chorym na stwardnienie zanikowe boczne (ALS)<\/a>. Chyba najbardziej znanym z nich jest s\u0142ynny fizyk Stephen Hawking. Jego choroba przebiega nietypowo, bo zatrzyma\u0142a si\u0119 w fazie, gdy mo\u017ce on porusza\u0107 powiek\u0105 i w ten spos\u00f3b komunikuje si\u0119 ze \u015bwiatem, u\u017cywaj\u0105c do tego komputera i syntezatora mowy. Zazwyczaj jednak proces parali\u017cu post\u0119puje nieub\u0142aganie dalej, zabieraj\u0105c po kolei wszystkie mo\u017cliwo\u015bci kontaktu, a\u017c interfejs m\u00f3zg-komputer pozostanie jedynym i ostatnim \u0142\u0105czem wewn\u0119trznego \u015bwiata chorego z otoczeniem.<\/p>\n

By\u0142em niedawno w o\u015brodku opiekuj\u0105cym si\u0119 chorymi na ALS i us\u0142ysza\u0142em tam histori\u0119 pana Mariana, kt\u00f3ry postanowi\u0142 rozporz\u0105dzi\u0107 swoim maj\u0105tkiem. W tym celu niezb\u0119dne by\u0142o sporz\u0105dzenie aktu notarialnego. Dw\u00f3ch notariuszy pr\u00f3bowa\u0142o i si\u0119 podda\u0142o, dopiero trzeci po wielu godzinach pracy i mozolnych obserwacji ruch\u00f3w powiek i k\u0105cika ust zdo\u0142a\u0142 upewni\u0107 si\u0119, \u017ce dok\u0142adnie wie, jaka jest wola pana Mariana i na tej podstawie sporz\u0105dzi\u0142 stosowny dokument.<\/p>\n

Wyobra\u017cam sobie, \u017ce gdyby pan Marian mia\u0142 do dyspozycji odpowiednio sprawny interfejs m\u00f3zg-komputer, praca nad aktem sz\u0142aby o wiele szybciej i mniej by\u0142oby z tym k\u0142opot\u00f3w.<\/p>\n

Ale to tylko do czasu, gdy komputery zdadz\u0105 test Turinga. Pomys\u0142<\/a> tego testu opisa\u0142 w 1950 roku Alan Turing<\/a>. Idea jest prosta: przeprowadzaj\u0105cy test rozmawia zdalnie za pomoc\u0105 wiadomo\u015bci tekstowych z kilkoma innymi osobami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017ce (ale nie musi) by\u0107 komputer. Komputer zda ten test, gdy prowadz\u0105cy mimo stara\u0144 nie zdo\u0142a po zako\u0144czeniu rozm\u00f3w rozstrzygn\u0105\u0107, kt\u00f3rzy z jego rozm\u00f3wc\u00f3w byli lud\u017ami, a kt\u00f3rzy nie. Jest jasne, \u017ce aby taki test zda\u0107, komputer musi mie\u0107 na pewno zdolno\u015b\u0107 analizowania i tworzenia wypowiedzi w j\u0119zyku naturalnym. Jest natomiast przedmiotem spor\u00f3w, czy zdanie testu wymaga od maszyny bycia inteligentn\u0105, czy wystarczy jej tylko doskona\u0142a imitacja inteligencji (a w szczeg\u00f3lno\u015bci, czy mo\u017cna doskonale imitowa\u0107 inteligencj\u0119 nie b\u0119d\u0105c przy tym inteligentnym).<\/p>\n

Generalnie panuje opinia, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej komputery ten test zdadz\u0105. I w\u00f3wczas zaczn\u0105 si\u0119 problemy dla chorych korzystaj\u0105cych z interfejs\u00f3w m\u00f3zg-komputer. Ot\u00f3\u017c ka\u017cdorazowy rozm\u00f3wca takiej osoby b\u0119dzie sta\u0142 wobec w\u00f3wczas ju\u017c w\u0142a\u015bciwie nierozstrzygalnego problemu: czy rozmawia ze sparali\u017cowanym cz\u0142owiekiem za pomoc\u0105 komputera, czy te\u017c mo\u017ce komputer oszukuje go i tak naprawd\u0119 sam z nim rozmawia, ignoruj\u0105c chorego. O ile w wielu codziennych sytuacjach nie wida\u0107, po co komputer mia\u0142by to robi\u0107, o tyle przy spisywaniu aktu notarialnego sprawa staje si\u0119 du\u017co delikatniejsza. Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 \u017c\u0105dn\u0105 spadku m\u0142od\u0105 ma\u0142\u017conk\u0119 miliardera chorego na ALS, podsuwaj\u0105c\u0105 m\u0119\u017cowi spreparowany interfejs m\u00f3zg-komputer, kt\u00f3ry w kluczowej chwili podszywa si\u0119 pod swojego u\u017cytkownika i rozporz\u0105dza jego maj\u0105tkiem (gdyby kiedy\u015b nakr\u0119cono taki film, to bior\u0119 czytelnik\u00f3w na \u015bwiadk\u00f3w, \u017ce to by\u0142 m\u00f3j pomys\u0142 i nale\u017c\u0105 mi si\u0119 tantiemy).<\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie w tej chwili to jeszcze jest i przez jaki\u015b czas pozostanie science-fiction. Pewn\u0105 pociech\u0105 jest te\u017c to, \u017ce podszycie si\u0119 maszyny pod konkretnego cz\u0142owieka wydaje si\u0119 jeszcze trudniejsze ni\u017c zdanie testu Turinga. W standardowym te\u015bcie mo\u017ce bowiem udawa\u0107 osob\u0119, kt\u00f3rej cechy s\u0105 staranie dobrane tak, by komputerowi u\u0142atwi\u0107 zadanie. Udaj\u0105c kogo\u015b realnie istniej\u0105cego, komputer musia\u0142by stworzy\u0107 o wiele bardziej skomplikowan\u0105 iluzj\u0119.<\/p>\n

W ka\u017cdym razie pozostaje paradoksalna konkluzja: dalszy post\u0119p nauki zlikwiduje kiedy\u015b cz\u0119\u015b\u0107 po\u017cytk\u00f3w z zastosowania swojego wcze\u015bniejszego osi\u0105gni\u0119cia, czyli interfejs\u00f3w m\u00f3zg-komputer.<\/p>\n

Jerzy Tyszkiewicz<\/strong><\/p>\n

Ilustracja Alicja Leszy\u0144ska<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kilka tygodni temu w odcinku serialu „Dr House” pojawi\u0142 si\u0119 pacjent w zespole zamkni\u0119cia: w pe\u0142ni \u015bwiadomy, odbieraj\u0105cy sygna\u0142y od otoczenia, ale niezdolny do jakiegokolwiek ruchu i aktu komunikacji. W serialu, jak to w serialu, przyczyn\u0105 by\u0142a dziwna infekcja i po jej identyfikacji oraz zwalczeniu chory zacz\u0105\u0142 wraca\u0107 do zdrowia. Zanim to nast\u0105pi\u0142o, lekarze porozumiewali […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60,62,8,6,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/707"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=707"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/707\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2671,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/707\/revisions\/2671"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=707"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=707"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=707"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}