{"id":7073,"date":"2020-03-05T12:39:44","date_gmt":"2020-03-05T11:39:44","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7073"},"modified":"2020-03-05T13:10:20","modified_gmt":"2020-03-05T12:10:20","slug":"lyzak-w-mikroplastiku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2020\/03\/05\/lyzak-w-mikroplastiku\/","title":{"rendered":"\u0141y\u017cak w mikroplastiku"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tytu\u0142 dzisiejszego wpisu wygl\u0105da, jakby chochlik drukarski wprowadzi\u0142 mi liter\u00f3wk\u0119. Nic z tych rzeczy, \u0142y\u017cak to nazwa pewnego rodzaju chru\u015bcik\u00f3w ukuta w XIX w., gdy uwa\u017cano, \u017ce wszystkie organizmy powinny mie\u0107 polsk\u0105 nazw\u0119.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

W miar\u0119 odkrywania kolejnych tysi\u0119cy, a wreszcie milion\u00f3w gatunk\u00f3w entuzjazm do nadawania polskich nazw os\u0142ab\u0142, ale o tym pisa\u0142em ju\u017c kiedy\u015b<\/a> i nie jest to tematem wpisu. Do\u015b\u0107, \u017ce dzi\u015b nikt nie u\u017cywa tej nazwy, wskaza\u0142 mi j\u0105 jednak znajomy specjalista od chru\u015bcik\u00f3w Stanis\u0142aw Czachorowski<\/a>, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 nazw\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 Sericostoma<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Tych oto przedstawicieli rodzaju Sericostoma<\/em>, konkretnie z gatunku Sericostoma pyrenaicum<\/em>, co mo\u017cna by spolszczy\u0107 jako \u0142y\u017cak pirenejski, grupa badaczy niedawno uraczy\u0142a daniem bogatym w mikroplastik.<\/p>\n\n\n\n

Chru\u015bciki (w fazie larwy) z tego gatunku s\u0105 detrytuso\u017cercami, czyli zjadaj\u0105 martw\u0105 materi\u0119 organiczn\u0105 gromadz\u0105c\u0105 si\u0119 w wodzie. W tym konkretnym do\u015bwiadczeniu u\u017cyto li\u015bci olchy. Chru\u015bciki i li\u015bcie umieszczono w akwariach, do kt\u00f3rych dodawano zawiesin\u0119 mikroplastiku polistyrenowego w koncentracji od 0 (czyli warunki kontrolne) do 1800 cz\u0105stek na ml. Po dw\u00f3ch tygodniach zwa\u017cono larwy i li\u015bcie, badaj\u0105c wzrost pierwszych i rozk\u0142ad drugich, a tak\u017ce zawarto\u015b\u0107 mikroplastiku w r\u00f3\u017cnych miejscach. (Badanie rozk\u0142adu materii organicznej w wodach ma d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 w hydrobiologii, ale to inna historia).<\/p>\n\n\n\n

Rzecz w tym, \u017ce nie wszystkie larwy do\u017cy\u0142y ko\u0144ca do\u015bwiadczenia (kilka zd\u0105\u017cy\u0142o przyj\u0105\u0107 form\u0119 poczwarki, ale to inna sprawa). W akwariach z nisk\u0105 lub \u015bredni\u0105 koncentracj\u0105 mikroplastiku \u015bmiertelno\u015b\u0107 by\u0142a podobna, nieco ponaddwukrotnie wi\u0119ksza ni\u017c w akwariach kontrolnych, a w akwariach z du\u017c\u0105 koncentracj\u0105 – a\u017c ponaddziewi\u0119ciokrotnie wi\u0119ksza. Najwyra\u017aniej polistyrenowy wk\u0142ad do diety okaza\u0142 si\u0119 zab\u00f3jczy.<\/p>\n\n\n\n

Okaza\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce li\u015bcie w wodzie z wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 mikroskopijnych polistyrenowych kulek rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 wolniej. Mog\u0142oby to wp\u0142ywa\u0107 na ich warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105, ale sam przyrost masy cia\u0142a chru\u015bcik\u00f3w za bardzo si\u0119 nie r\u00f3\u017cni\u0142 mi\u0119dzy akwariami, a wi\u0119c mikroplastik nie sprawia\u0142, \u017ceby g\u0142odowa\u0142y. Niemniej jaki\u015b wp\u0142yw ma, a mechanizm czeka na odkrycie.<\/p>\n\n\n\n

To by\u0142o jedno, nieprzesadnie du\u017ce, badanie. Sprawa mikroplastiku jest dyskusyjna. Jest odkrywany wsz\u0119dzie – zar\u00f3wno w sensie geograficznym, jak i biologicznym, ale na razie ma\u0142o wiadomo, co z tego wynika. Ostatecznie w cia\u0142ach organizm\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne drobinki, np. fitolity, cystolity itp. S\u0105 zbudowane np. z krzemionki i w przypadku ro\u015blin mog\u0105 mie\u0107 nawet korzystn\u0105 rol\u0119, bo ich du\u017ca ilo\u015b\u0107 zniech\u0119ca niekt\u00f3rych ro\u015blino\u017cerc\u00f3w (krowy niech\u0119tnie jedz\u0105 wysycone krzemionk\u0105 li\u015bcie turzyc). Z drugiej strony drobinki azbestu, przynajmniej w ciele kr\u0119gowc\u00f3w, nie s\u0105 dobr\u0105 rzecz\u0105. Sam azbest nie jest nawet specjalnie toksyczny (w rozumieniu chemicznym, bo w patologii m\u00f3wi si\u0119 o jego toksyczno\u015bci), ale jego w\u0142\u00f3kna podra\u017cniaj\u0105 tkanki i to pr\u00f3by pozbycia si\u0119 go przez cia\u0142o ostatecznie prowadz\u0105 do chor\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Z jednej wi\u0119c strony jest silne parcie naukowc\u00f3w na zbadanie nie tylko obecno\u015bci mikroplastiku, ale te\u017c jego szkodliwo\u015bci (lub nieszkodliwo\u015bci). To parcie prowadzi nawet do patologii badawczych, o czym kiedy\u015b pisa\u0142em<\/a>. Z drugiej – liczba bada\u0144 jest niewielka i daleko do stwierdze\u0144, \u017ce mikroplastiki s\u0105 szkodliwe w takim, a takim stopniu albo praktycznie nieszkodliwe. Wyniki kolejnych bada\u0144 r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w szczeg\u00f3\u0142ach (s\u0105 te\u017c takie, w kt\u00f3rych organizmy ros\u0142y wolniej, a s\u0105 takie, z kt\u00f3rych nic szczeg\u00f3lnego nie wynika) i dopiero ich nagromadzenie pozwoli na wyci\u0105gni\u0119cie mocniejszych wniosk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

fot. Piotr Panek, licencja CC-BY-SA 4.o<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n