{"id":7171,"date":"2020-05-20T19:00:34","date_gmt":"2020-05-20T17:00:34","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7171"},"modified":"2020-05-20T20:23:40","modified_gmt":"2020-05-20T18:23:40","slug":"przeciwciala-przeciw-koronawirusom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2020\/05\/20\/przeciwciala-przeciw-koronawirusom\/","title":{"rendered":"Przeciwcia\u0142a przeciw koronawirusom"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

W internecie kr\u0105\u017cy cytat ze zdziwionej celebrytki: co to za wirus, kt\u00f3rego zabija zwyk\u0142e myd\u0142o, a nie ma na niego \u017cadnych skutecznych lek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Myd\u0142o jako zwi\u0105zek przypominaj\u0105cy nieco budulec b\u0142on biologicznych rzeczywi\u015bcie ma pe\u0142ne prawo niszczy\u0107 drobnoustroje. Ale brak skutecznych lek\u00f3w dotyczy znakomitej wi\u0119kszo\u015bci wirus\u00f3w. To raczej istnienie dzia\u0142aj\u0105cej farmakoterapii stanowi wyj\u0105tek, na szcz\u0119\u015bcie coraz cz\u0119stszy. Leczymy w ten spos\u00f3b m.in. problemy zwi\u0105zane z HIV, opryszczk\u0105, gryp\u0105… Trwaj\u0105 badania nad lekiem, kt\u00f3ry zwalczy nowego koronawirusa. Jeden ze sposob\u00f3w, kt\u00f3ry mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 skuteczny, polega na podaniu przeciwcia\u0142 monoklonalnych.<\/p>\n\n\n\n

Przeciwcia\u0142a to bia\u0142ka wytwarzane przez nasz uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Maj\u0105 elementy odpowiedzialne za rozpoznawanie antygen\u00f3w. Ich cz\u0105steczka zawiera domeny tworz\u0105ce pewien rowek, kt\u00f3ry gorzej lub lepiej pasuje kszta\u0142tem do okre\u015blonych obcych cz\u0105steczek (gwoli \u015bcis\u0142o\u015bci: do ich epitop\u00f3w, tworzonych najcz\u0119\u015bciej przez do\u015b\u0107 kr\u00f3tkie \u0142a\u0144cuchy aminokwasowe). W toku rozwoju organizm uczy si\u0119 rozpoznawa\u0107 swoje bia\u0142ka – kom\u00f3rki produkuj\u0105ce przeciwcia\u0142a reaguj\u0105ce na w\u0142asne cia\u0142o s\u0105 eliminowane, ich obecno\u015b\u0107 grozi za\u015b chorob\u0105 autoimmunologiczn\u0105. Pozostaj\u0105 te rozpoznaj\u0105ce cz\u0105steczki obce. Rozpoznanie danej cz\u0105steczki powoduje zwi\u0119kszon\u0105 produkcj\u0119 rozpoznaj\u0105cych j\u0105 przeciwcia\u0142, kt\u00f3re coraz lepiej wi\u0105\u017c\u0105 intruza (to tzw. dojrzewanie powinowactwa).<\/p>\n\n\n\n

A zatem cz\u0142owiek, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie pokona\u0142 wirusa, ma we krwi przeciwcia\u0142a, kt\u00f3re skutecznie go wi\u0105\u017c\u0105. Gdyby pobra\u0107 od niego krew, wyizolowa\u0107 przeciwcia\u0142a czy po prostu zawieraj\u0105ce je osocze, mo\u017cna by je poda\u0107 innemu pacjentowi, kt\u00f3ry nie radzi sobie z infekcj\u0105. Istotny efekt leczniczy podania osocza ozdrowie\u0144ca obserwowano w przypadku wywo\u0142uj\u0105cej gor\u0105czk\u0119 krwotoczn\u0105 eboli, ale te\u017c koronawirus\u00f3w powoduj\u0105cych SARS i MERS. Ograniczano w ten spos\u00f3b replikacj\u0119 wirusa, ale te\u017c objawy choroby.<\/p>\n\n\n\n

Osocze i pozosta\u0142e preparaty krwiopochodne zazwyczaj jednak nie s\u0105 dost\u0119pne w nadmiarze, a tym bardziej osocze pobrane od os\u00f3b w konkretnej sytuacji, w tym wypadku ozdrowie\u0144c\u00f3w Covid-19 (jak pisa\u0142em, przeciwcia\u0142a s\u0105 zwykle swoiste dla konkretnego antygenu – w przeciwie\u0144stwie m.in. do og\u00f3lniejszych wzorc\u00f3w rozpoznawanych przez receptory Toll-podobne). Czy w takim razie przeciwcia\u0142 nie mo\u017cna by wyprodukowa\u0107 sztucznie?<\/p>\n\n\n\n

Przeciwcia\u0142a monoklonalne (nale\u017c\u0105ce do pojedynczego klonu, czyli specyficzne wzgl\u0119dem danego antygenu) produkuje si\u0119 od lat, maj\u0105 szerokie zastosowanie m.in. w onkologii i reumatologii. Mo\u017cna by z ich udzia\u0142em otoczy\u0107 wirusa i zablokowa\u0107 jego replikacj\u0119, celuj\u0105c np. w domen\u0119 wi\u0105\u017c\u0105c\u0105 receptor w bia\u0142ku wirusa, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego przy\u0142\u0105cza si\u0119 on do kom\u00f3rek \u017cywiciela. Albo w inny spos\u00f3b. Skoro wirus wi\u0105\u017ce si\u0119 z enzymem ACE2, mo\u017cna zbudowa\u0107 przeciwcia\u0142o, kt\u00f3re przy\u0142\u0105czy si\u0119 do cz\u0105steczki ACE2 i po prostu zajmie poszukiwane przez wirusa miejsce.<\/p>\n\n\n\n

Z takich strategii korzystano w przypadku SARS. Przegl\u0105d Shanmugaraja i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w opublikowany w 2020 r. w „Asian Pacific Journal of Allergy and Immunology” wylicza 11 przeciwcia\u0142 przy\u0142\u0105czaj\u0105cych si\u0119 do r\u00f3\u017cnych epitop\u00f3w bia\u0142ka S SARS-CoV, a tak\u017ce 14 dzia\u0142aj\u0105cych na wirusa MERS.<\/p>\n\n\n\n

Z drugiej strony autorzy przyznaj\u0105, \u017ce produkcja przeciwcia\u0142 monoklonalnych, cho\u0107 wydaje si\u0119 skuteczn\u0105 metod\u0105 walki z wirusami, jest procesem ci\u0119\u017ckim, kosztownym i d\u0142ugim. Naturalne cz\u0105steczki to immunoglobuliny b\u0119d\u0105ce skomplikowan\u0105 pod wzgl\u0119dem budowy grup\u0105 bia\u0142ek (czy raczej glikoprotein). Sztuczne przeciwcia\u0142a mo\u017cna znacz\u0105co upro\u015bci\u0107, ale to i tak zwykle d\u0142ugi, skomplikowany, zaginaj\u0105cy si\u0119 w okre\u015blony spos\u00f3b \u0142a\u0144cuch. Do produkcji u\u017cywa si\u0119 zwykle zmodyfikowanych organizm\u00f3w \u017cywych (autorzy cytowanej pracy wymieniaj\u0105 tak\u017ce grzyby\u00a0i ro\u015bliny, ale klasycznie wykorzystuje si\u0119 raczej zmodyfikowane kom\u00f3rki szpiczaka).<\/p>\n\n\n\n

W przeciwie\u0144stwie do szczepionek, zazwyczaj kierowanych do szerokich rzesz, mo\u017cliwo\u015bci leczenia przeciwcia\u0142ami s\u0105 bardziej ograniczone. Ale wydaj\u0105 si\u0119 obiecuj\u0105cym tematem bada\u0144 i mog\u0142yby znale\u017a\u0107 zastosowanie w leczeniu przynajmniej cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w. Czy tak si\u0119 stanie, poka\u017ce czas.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja: Artur Jan Fija\u0142kowski, Schemat budowy przeciwcia\u0142a. Za <\/em>Wikimedia Commons<\/em><\/a>, licencja CC BY-SA 2.5. Miejsce wi\u0105zania antygenu zaznaczono owalem. B\u0142\u0119kitem – \u0142a\u0144cuch ci\u0119\u017cki, \u017c\u00f3\u0142ci\u0105 – lekki. 1 – fragment wi\u0105\u017c\u0105cy antygeny, 3 – fragment ulegaj\u0105cy krystalizacji.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/p>\n\n\n\n