{"id":7260,"date":"2020-06-26T19:52:01","date_gmt":"2020-06-26T17:52:01","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7260"},"modified":"2020-06-26T23:13:26","modified_gmt":"2020-06-26T21:13:26","slug":"w-nagrode-za-walke-z-pandemia-wiezienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2020\/06\/26\/w-nagrode-za-walke-z-pandemia-wiezienie\/","title":{"rendered":"W nagrod\u0119 za walk\u0119 z pandemi\u0105 – wi\u0119zienie"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wed\u0142ug jednej z definicji racjonalno\u015b\u0107 polega na umiej\u0119tno\u015bci doboru \u015brodk\u00f3w adekwatnych do wyznaczonych cel\u00f3w. Nie oceniamy zazwyczaj samych cel\u00f3w, bo mog\u0105 wynika\u0107 z r\u00f3\u017cnych warto\u015bci. Dzia\u0142anie nieracjonalne w takim uj\u0119ciu nie prowadzi\u0142oby do po\u017c\u0105danego skutku lub poci\u0105ga\u0142oby niechciane, nieprzewidziane konsekwencje. Najwyra\u017aniej \u015bwiat przesta\u0142 by\u0107 dla mnie inteligibilny, bo mam niekiedy problem ze stwierdzeniem, co jest po\u017c\u0105danym celem, a co nieprzewidzianym skutkiem. Dotyczy to m.in. niedawnej nowelizacji Kodeksu karnego.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Na prawie znam si\u0119 s\u0142abo, wi\u0119c du\u017co na ten temat nie napisz\u0119. Ale ju\u017c w miar\u0119 pobie\u017cny z nim kontakt prowadzi do niepokoj\u0105cego wniosku, \u017ce nie wystarczy przeczyta\u0107 artyku\u0142\u00f3w od 3 do 5 w ustawie X, bo okazuje si\u0119, \u017ce znaczenie tych przepis\u00f3w modyfikuje art. 18 tej samej ustawy, a tak\u017ce art. 126 ustawy Y (w po\u0142owie sprzeczny z poprzednimi). St\u0105d r\u00f3\u017cne sposoby interpretacji, wyk\u0142adni itd. Na przyk\u0142ad lex specialis derogat legi generali<\/em> \u2013 je\u015bli uda\u0142o nam si\u0119 znale\u017a\u0107 jaki\u015b znany przepis og\u00f3lny normuj\u0105cy dan\u0105 spraw\u0119 i gdzie\u015b w r\u00f3wnorz\u0119dnym akcie jaki\u015b nieznany nam przepis bardziej szczeg\u00f3\u0142owy, to ten szczeg\u00f3\u0142owy si\u0119 liczy. Itd.<\/p>\n\n\n\n

Tym razem chodzi o zmian\u0119 – wydawa\u0142oby si\u0119 – ma\u0142o znacz\u0105c\u0105. Wykre\u015blenie artyku\u0142u dotycz\u0105cego mo\u017cliwo\u015bci z\u0142agodzenia kary poprzez np. zawieszenie jej na okres pr\u00f3by. Nie bardzo rozumiem, jaki to ma zwi\u0105zek z kolejn\u0105 tarcz\u0105 antykryzysow\u0105, ale \u2013 jak pisa\u0142em \u2013 z prawa rozumiem ma\u0142o. Inne osoby zrozumia\u0142y znacznie wi\u0119cej \u2013 oto pojawi\u0142y si\u0119 informacje, \u017ce przepis b\u0119dzie si\u0119 stosowa\u0142 m.in. do opisanych w innym miejscu Kodeksu kar za dokonanie aborcji lub za b\u0142\u0105d medyczny.<\/p>\n\n\n\n

Na czym polega b\u0142\u0105d medyczny? W uproszczeniu: to przede wszystkim czyn (dzia\u0142anie lub zaniechanie \u2013 przy czym zaniechanie tylko w przypadku osoby, na kt\u00f3rej ci\u0105\u017cy prawny obowi\u0105zek podj\u0119cia dzia\u0142ania) nieumy\u015blny. Lekarz czy piel\u0119gniarka nie chce zrobi\u0107 pacjentowi krzywdy. Ale jego\/jej czyn prowadzi do tego przez lekkomy\u015blno\u015b\u0107 (dana osoba ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce dane zachowanie mo\u017ce przynie\u015b\u0107 negatywny efekt, ale bezpodstawnie podejrzewa, \u017ce do niego nie dojdzie \u2013 mnie nie przydarzaj\u0105 si\u0119 takie powik\u0142ania po zabiegu<\/em>) lub niedbalstwo (pracownik medyczny nie pomy\u015bli o mo\u017cliwych zagro\u017ceniach, a powinien (a czemu\u017c by nie da\u0107 aspiryny temu dziecku<\/em>). Co wi\u0119cej, szkoda czy krzywda musi zosta\u0107 spowodowana przez nieprawid\u0142owe dzia\u0142anie czy zaniechanie (a nie np. przez czynniki losowe, jak nieprzewidywalna reakcja nadwra\u017cliwo\u015bci).<\/p>\n\n\n\n

W mediach mo\u017cna znale\u017a\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne interpretacje tej kontrowersyjnej zmiany. Na jednym biegunie jest opinia przedstawiciela rz\u0105du, kt\u00f3ry przekonuje, \u017ce zmiana nie b\u0119dzie wp\u0142ywa\u0107 na rozpatrywanie spraw b\u0142\u0119d\u00f3w lekarskich. Z drugiej strony mamy oburzenie \u015brodowisk lekarskich i opinie, \u017ce teraz chirurg, kt\u00f3remu nie wyjdzie operacja, p\u00f3jdzie siedzie\u0107 i b\u0119dzie traktowany jak pospolity bandyta. Nie mnie ocenia\u0107, kt\u00f3ra interpretacja jest bli\u017csza prawdy. Wiem jednak, kt\u00f3ra b\u0119dzie mia\u0142a wi\u0119kszy wp\u0142yw na zdrowie i \u017cycie pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u017beby to zrozumie\u0107, przyjrzyjmy si\u0119 innej sprawie. Od kilku dni mo\u017cna w mediach znale\u017a\u0107 liczne zarzuty, g\u0142\u00f3wnie o homofobi\u0119, pod adresem jednej z os\u00f3b publicznych. Kolejny raz widz\u0119 wyra\u017cane przez dziennikarzy i nie tylko absurdalne nadzieje, \u017ce rzeczonemu politykowi spadnie poparcie. Ot\u00f3\u017c dla poparcia nie ma najmniejszego znaczenia, czy ma zarzuty o homofobi\u0119, czy zarzuty przez samych zarzucaj\u0105cych uznawane s\u0105 za s\u0142uszne. Oni nie nale\u017c\u0105 do elektoratu. Wyborcy kandydata po cz\u0119\u015bci si\u0119 o zarzutach nie dowiedz\u0105, bo gustuj\u0105 w innych mediach, po cz\u0119\u015bci nie uznaj\u0105 tej sprawy za istotn\u0105, a nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce zdarzaj\u0105 si\u0119 i \u015brodowiska, w kt\u00f3rych zarzuty o homofobi\u0119 poczytywane s\u0105 raczej za zas\u0142ugi. Wniosek? Nie ma znaczenia obiektywna s\u0142uszno\u015b\u0107 czy nies\u0142uszno\u015b\u0107 danego pogl\u0105du, ma znaczenie, kto jaki pogl\u0105d wyznaje.<\/p>\n\n\n\n

Ot\u00f3\u017c pacjenta leczy\u0107 b\u0119dzie nie ministerstwo, ale lekarze. Kt\u00f3rzy jako ludzie podlegaj\u0105 r\u00f3\u017cnym procesom psychologicznym.<\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim ludzka uwaga jest ograniczona. Mo\u017cemy skupi\u0107 si\u0119 tylko na okre\u015blonej liczbie spraw. Naj\u0142atwiej na tych wi\u0105\u017c\u0105cych si\u0119 z siln\u0105 reakcj\u0105 emocjonaln\u0105. Naprawd\u0119 trudno skupi\u0107 si\u0119 na krojeniu dwunastnicy, maj\u0105c z ty\u0142u g\u0142owy wizj\u0119 siebie w wi\u0119zieniu. Pisanie kolejny raz o jako\u015bci decyzji podj\u0119tych w stresie by\u0142oby nudne.<\/p>\n\n\n\n

No dobrze, ale mo\u017ce jest odwrotnie? Mo\u017ce wi\u0119kszy stres powoduje wi\u0119ksz\u0105 mobilizacj\u0119? Musieliby\u015bmy w\u00f3wczas przyj\u0105\u0107, \u017ce obecnie operator nie stara si\u0119 wykona\u0107 zabiegu dobrze, a zestresowany poprawi wyniki. Czy mo\u017cna t\u0119 hipotez\u0119 zweryfikowa\u0107?<\/p>\n\n\n\n

Na studiach medycznych opowiada si\u0119 o grupie pacjent\u00f3w, w przypadku kt\u00f3rej statystycznie chirurg zacina si\u0119 cz\u0119\u015bciej. To pacjenci zara\u017ceni HIV. Czyli tacy, w przypadku kt\u00f3rych lekarzowi najbardziej zale\u017cy, \u017ceby si\u0119 nie zaci\u0105\u0107. Inny przyk\u0142ad, bardziej praktyczny. Mamy 10 podobnych operacji: dziewi\u0119ciu zupe\u0142nie obcych pacjent\u00f3w i dziesi\u0105ta – c\u00f3rka znajomego. Jedna si\u0119 nie uda\u0142a. Kt\u00f3ra? Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 zabiegowc\u00f3w odpowie od razu. To do\u015b\u0107 znane zjawisko: najtrudniej idzie zwykle leczenie tego pacjenta, na kt\u00f3rym lekarzowi najbardziej zale\u017cy. Laikowi mog\u0142oby si\u0119 to wydawa\u0107 dziwne, ale rutynowo dzia\u0142aj\u0105cy lekarz zazwyczaj leczy lepiej ni\u017c ten, kt\u00f3ry nadmiernie przejmuje si\u0119 leczeniem. Tym bardziej \u017ce ta rutyna oznacza zazwyczaj spok\u00f3j i bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

Pewnie istotna cz\u0119\u015b\u0107 lekarzy zaprzeczy, \u017ce my\u015bl o wi\u0119zieniu wp\u0142ynie na ich prac\u0119 i b\u0119d\u0105 unika\u0107 ryzykownych (zarazem daj\u0105cych pacjentowi szans\u0119) metod terapii. Zapewniam, \u017ce ta my\u015bl na nich wp\u0142ynie. Swego czasu uznawano cz\u0142owieka za istot\u0119 wspaniale samo\u015bwiadom\u0105 i racjonaln\u0105, Augustyn z Hippony wiedz\u0119 o sobie samym, pochodz\u0105c\u0105 z introspekcji, uwa\u017ca\u0142 za najpewniejsz\u0105. Ale ponad wiek temu przyszed\u0142 Freud. Kojarzony g\u0142\u00f3wnie z ego, superego i id, ale podzia\u0142u tego w\u0142a\u015bciwie si\u0119 nie u\u017cywa, je\u017celi nie jest si\u0119 psychoanalitykiem czy psychoterapeut\u0105 psychodynamicznym. Znacznie istotniejsz\u0105 rzecz\u0105 wskazan\u0105 przez Freuda jest ogromna rola nie\u015bwiadomych proces\u00f3w psychicznych. Wyboru cz\u0119sto dokonujemy nie\u015bwiadomie, potem dopiero go racjonalizujemy.<\/p>\n\n\n\n

Pisa\u0142 o tym Damazio, potwierdzi\u0142y to liczne badania. W jednym z nich kupuj\u0105cy w sklepie przy niemieckiej muzyce istotnie cz\u0119\u015bciej wybierali niemieckie wina. Oczywi\u015bcie kieruj\u0105c si\u0119 smakiem<\/em>. Mo\u017cna zapewnia\u0107, \u017ce potrafi si\u0119 oddzieli\u0107 pewne rzeczy. Ale nie\u015bwiadome procesy psychiczne zachodz\u0105 nadal.<\/p>\n\n\n\n

Czy mo\u017cna wi\u0119c obawia\u0107 si\u0119 kolejnego pogorszenia jako\u015bci ochrony zdrowia w Polsce? Ale zaraz, kolejnego? No tak, przecie\u017c przeci\u0119tna d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia w Polsce zacz\u0119\u0142a po wielu latach wzrostu spada\u0107 jeszcze na d\u0142ugie miesi\u0105ce przed pandemi\u0105 koronawirusa.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja: Skalpel. <\/em>Dr.phees, za <\/em>Wikimedia Commons<\/em><\/a>, na licencji CC BY-SA 3.0<\/em><\/bdi><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wed\u0142ug jednej z definicji racjonalno\u015b\u0107 polega na umiej\u0119tno\u015bci doboru \u015brodk\u00f3w adekwatnych do wyznaczonych cel\u00f3w. Nie oceniamy zazwyczaj samych cel\u00f3w, bo mog\u0105 wynika\u0107 z r\u00f3\u017cnych warto\u015bci. Dzia\u0142anie nieracjonalne w takim uj\u0119ciu nie prowadzi\u0142oby do po\u017c\u0105danego skutku lub poci\u0105ga\u0142oby niechciane, nieprzewidziane konsekwencje. Najwyra\u017aniej \u015bwiat przesta\u0142 by\u0107 dla mnie inteligibilny, bo mam niekiedy problem ze stwierdzeniem, co jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7270,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,196,1,30,204],"tags":[613,614,407,546],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7260"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7260"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7276,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7260\/revisions\/7276"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}