{"id":7361,"date":"2020-08-10T19:11:13","date_gmt":"2020-08-10T17:11:13","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7361"},"modified":"2020-08-10T20:04:46","modified_gmt":"2020-08-10T18:04:46","slug":"czy-jestes-larwa-gabki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2020\/08\/10\/czy-jestes-larwa-gabki\/","title":{"rendered":"Czy jeste\u015b larw\u0105 g\u0105bki?"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"894\" height=\"768\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Vaskorralsvamp.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7374\" srcset=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Vaskorralsvamp.jpg 894w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Vaskorralsvamp-300x258.jpg 300w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Vaskorralsvamp-768x660.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 894px) 100vw, 894px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Takie do\u015b\u0107 absurdalne pytanie rzuci\u0142o mi si\u0119 w oczy w bibliografii innego tekstu. Praca nie jest najnowsza (2008), ale tytu\u0142 ciekawy. Na obron\u0119 autora \u2013 Clausa Nielsena z Muzeum Zoologicznego w Kopenhadze \u2013 doda\u0107 trzeba, \u017ce pyta w pierwszej osobie: <em>Six major steps in animal evolution: are we derived sponge larvae?<\/em> (<em>Sze\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnych krok\u00f3w w ewolucji zwierz\u0105t: czy jeste\u015bmy zaawansowanymi ewolucyjnie larwami g\u0105bek?<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Badacz pyta o powstanie zwierz\u0105t \u2013 zwierz\u0105t w og\u00f3le i takich, jakie znamy dzi\u015b \u2013 stworze\u0144 wielokom\u00f3rkowych, w wi\u0119kszo\u015bci zdolnych do aktywnego ruchu dzi\u0119ki kontroli cia\u0142a poprzez uk\u0142ad nerwowy. Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y, z jakiej pierwotnej grupy istot wykszta\u0142ci\u0142y, jak wyodr\u0119bni\u0142y swe istotne cechy?<\/p>\n\n\n\n<p>Biolodzy ewolucyjni przodk\u00f3w danej grupy szukaj\u0105 cz\u0119sto w\u015br\u00f3d organizm\u00f3w przypominaj\u0105cych pierwotnych przedstawicieli. Najbardziej pierwotn\u0105 grup\u0105 zwierz\u0105t istniej\u0105c\u0105 do dzisiaj s\u0105 g\u0105bki. To grupa ma\u0142o znana w\u015br\u00f3d niebiolog\u00f3w \u2013 do tego stopnia, \u017ce b\u0119d\u0105cy g\u0105bk\u0105 bohater popularnej kresk\u00f3wki dla dzieci jest powszechnie brany za ser. Zostawmy pytanie, czemu ludzie uwa\u017caj\u0105, \u017ce ser chodzi po dnie morza i przyja\u017ani si\u0119 z rozgwiazd\u0105. W rzeczywisto\u015bci g\u0105bki \u017cyj\u0105 w wodzie, ale w doros\u0142ej formie nie przemieszczaj\u0105 si\u0119 z miejsca na miejsce, w\u0142a\u015bciwie nie poruszaj\u0105 si\u0119 w og\u00f3le, tworz\u0105c rurkowate b\u0105d\u017a wazonowate naczynia o wapiennym czy krzemionkowym rusztowaniu. Kiedy\u015b niekt\u00f3rych z nich u\u017cywano do k\u0105pieli. W oczy rzuca si\u0119 ich zupe\u0142ne niepodobie\u0144stwo do wi\u0119kszo\u015bci innych zwierz\u0105t. Jak nasz wsp\u00f3lny przodek mia\u0142 powsta\u0107 z czegokolwiek podobnego do g\u0105bki?<\/p>\n\n\n\n<p>Nielsen szuka najpierw grupy, kt\u00f3ra da\u0142a pocz\u0105tek zwierz\u0119tom. Zar\u00f3wno badania morfologiczne, jak i molekularne wskazuj\u0105 na bliskie pokrewie\u0144stwo zwierz\u0105t i wiciowc\u00f3w ko\u0142nierzykowych (<em>Choanoflagellata<\/em>) \u2013 niewielkich jednokom\u00f3rkowc\u00f3w zaopatrzonych w wi\u0107. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cyje samotnie, niekt\u00f3re tworz\u0105 kolonie. Samotno\u015b\u0107 niesie problemy: kom\u00f3rka nie mo\u017ce jednocze\u015bnie dzieli\u0107 si\u0119 i tworzy\u0107 wici. Kom\u00f3rki potomne z podzia\u0142u mog\u0142yby jednak pozostawa\u0107 razem, a nawet dzieli\u0107 si\u0119 pokarmem. Pozwoli\u0142oby to niekt\u00f3rym z nich powiela\u0107 wsp\u00f3lne geny, gdy inne troszcz\u0105 si\u0119 o pokarm i przemieszczaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Z biegiem czasu mog\u0142o doj\u015b\u0107 do pewnej specjalizacji, podj\u0119cia uzupe\u0142niaj\u0105cych si\u0119 r\u00f3l przez r\u00f3\u017cne kom\u00f3rki. Kolonia mog\u0142a osi\u0105\u015b\u0107 na pod\u0142o\u017cu, wykszta\u0142ci\u0107 na stronie grzbietowej zag\u0142\u0119bienie, przez kt\u00f3re przep\u0142ywa\u0142a woda, z kt\u00f3rej odfiltrowywany by\u0142 pokarm. Kolejne kom\u00f3rki zacz\u0119\u0142y obsiada\u0107 zag\u0142\u0119bienia z bok\u00f3w, tworz\u0105c tunel.<\/p>\n\n\n\n<p>St\u0105d blisko ju\u017c do g\u0105bki, osiad\u0142ego stworzenia zbudowanego z nielicznych rodzaj\u00f3w kom\u00f3rek. Woda przep\u0142ywa przez nie kanalikami. Filtruj\u0105 j\u0105 kom\u00f3rki zwane choanocytami, uzbrojone w wici i przypominaj\u0105ce pojedyncze kom\u00f3rki wiciowc\u00f3w ko\u0142nierzykowych. Z drugiej strony stworzenia te na pierwszy rzut oka (i nie ukrywajmy, na wi\u0119kszo\u015b\u0107 kolejnych rzut\u00f3w tak\u017ce) nie wydaj\u0105 si\u0119 przypomina\u0107 reszty zwierz\u0105t. Najwy\u017cej osiad\u0142e koralowce. Badania wskazuj\u0105 jednak pewne grupy g\u0105bek jako najbli\u017cszych krewnych pozosta\u0142ych zwierz\u0105t (oznacza to tak\u017ce, \u017ce g\u0105bki nie s\u0105 grup\u0105 monofiletyczn\u0105, tzn. pochodz\u0105c\u0105 w ca\u0142o\u015bci od jednego przodka). Jak jednak reszta zwierz\u0105t mog\u0142a powsta\u0107 z g\u0105bek?<\/p>\n\n\n\n<p>Przedstawiony pogl\u0105d na powstanie g\u0105bek uprawdopodabnia obecno\u015b\u0107 w ich cyklu \u017cyciowym wolno p\u0142ywaj\u0105cej w wodzie larwy przypominaj\u0105cej poniek\u0105d kolonie wiciowc\u00f3w. Co wi\u0119cej, opisano niezwyk\u0142y model rozrodu, kiedy niedojrza\u0142a sk\u0105din\u0105d larwa posiada ju\u017c zdolno\u015b\u0107 rozmna\u017cania si\u0119, nast\u0119pnie jej dzia\u0142aj\u0105ce gonady przestaj\u0105 wytwarza\u0107 kom\u00f3rki rozrodcze, larwa dojrzewa i wtedy gonady ponownie podejmuj\u0105 prac\u0119. Skoro ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 gatunku zapewnia ju\u017c rozr\u00f3d larwy, stadium doros\u0142e mo\u017ce zosta\u0107 w ko\u0144cu wyeliminowane. Powstanie wielokom\u00f3rkowe zwierz\u0119 sp\u0119dzaj\u0105ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia w toni wodnej, zdolne do rozrodu i poruszania si\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>To od tego zwierz\u0119cia, niedojrzewaj\u0105cej nigdy larwy g\u0105bki, maj\u0105 pochodzi\u0107 wszystkie bardziej zaawansowane ewolucyjnie zwierz\u0119ta: mikroskopijne niesporczaki, olbrzymie dinozaury, <a href=\"https:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/2020\/08\/03\/barwy-polnocnej-tarczy\/\">o kt\u00f3rych niedawno pisa\u0142em<\/a>, dziwaczne o\u015bmiornice i zastanawiaj\u0105cy si\u0119 nad sensem tego wszystkiego ludzie.<\/p>\n\n\n\n<p>Po przej\u015bciu tego etapu Nielsen proponuje kolejne kroki. Wpierw rozwinie si\u0119 tkanka nab\u0142onkowa i trawienie zewn\u0105trzkom\u00f3rkowe. Nast\u0119pnie uk\u0142ad nerwowy, obecny w prostej formie u parzyde\u0142kowc\u00f3w. Potem pojawi si\u0119 trzeci listek zarodkowy, mezoderma, powstan\u0105 tzw. tr\u00f3jwarstwowce. Nast\u0119pnie symetria dwuboczna, w ko\u0144cu za\u015b przew\u00f3d pokarmowy. Ale to ju\u017c temat na inn\u0105 opowie\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bibliografia<\/p>\n\n\n\n<ul><li>Nielsen, Claus: &#8222;Six major steps in animal evolution: are we derived sponge larvae?&#8221; Evolution &amp; development 10.2 (2008): 241-257.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Ilustracja: Alexflink, G\u0105bki z grupy Dictyoceratida, <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Vaskorralsvamp.JPG\">Wikimedia Commons<\/a>, w domenie publicznej<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Takie do\u015b\u0107 absurdalne pytanie rzuci\u0142o mi si\u0119 w oczy w bibliografii innego tekstu. Praca nie jest najnowsza (2008), ale tytu\u0142 ciekawy. Na obron\u0119 autora \u2013 Clausa Nielsena z Muzeum Zoologicznego w Kopenhadze \u2013 doda\u0107 trzeba, \u017ce pyta w pierwszej osobie: Six major steps in animal evolution: are we derived sponge larvae? (Sze\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnych krok\u00f3w w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7374,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,2,68,65],"tags":[422,627,631,628],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7361"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7361"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7361\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7382,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7361\/revisions\/7382"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}