{"id":7526,"date":"2020-11-08T16:26:41","date_gmt":"2020-11-08T15:26:41","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7526"},"modified":"2020-11-08T18:18:43","modified_gmt":"2020-11-08T17:18:43","slug":"gniazda-nie-tylko-dla-orlow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2020\/11\/08\/gniazda-nie-tylko-dla-orlow\/","title":{"rendered":"Gniazda nie tylko dla or\u0142\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Moje pokolenie zna wr\u00f3bla \u0106wirka, kt\u00f3ry mieszka\u0142 jako sublokator w gnie\u017adzie bocianim. Nie jest to zupe\u0142na fikcja, takie rzeczy naprawd\u0119 si\u0119 zdarzaj\u0105. Powszechne jest zasiedlanie cudzych dziupli. Na tyle powszechne, \u017ce opisuje si\u0119 raczej tak nieoczywiste przypadki jak zaskroniec w jamce kozioroga<\/a>. Rozw\u00f3j monitoringu wizyjnego i fotopu\u0142apek daje nowe mo\u017cliwo\u015bci badania takich zjawisk.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Fotopu\u0142apki zastosowali polscy ornitolodzy do obserwacji gniazd biebrza\u0144skich orlik\u00f3w. W Polsce wyst\u0119puje ich dwa i p\u00f3\u0142 gatunku (czyli krzy\u017cuj\u0105 si\u0119). Krzykliwy jak na ptaka, rzadki, jak na drapie\u017cnika do\u015b\u0107 pospolity i grubodzioby, kt\u00f3rego w Polsce jest kilkana\u015bcie par, a i tak stanowi to wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego populacji w Unii Europejskiej. W niekt\u00f3rych systemach orliki s\u0105 wci\u0105\u017c zaliczane do rodzaju Aquilla<\/em>, co czyni je jednymi z najmniejszych or\u0142\u00f3w (zgodnie z nazw\u0105).<\/p>\n\n\n\n

Przez kilka lat obserwacji akurat wr\u00f3bli w gniazdach orlik\u00f3w nie stwierdzono. Nic w tym dziwnego – wr\u00f3bel jest gatunkiem zwi\u0105zanym z ludzkimi siedzibami, a orliki wr\u0119cz przeciwnie. Tak\u017ce nad Biebrz\u0105 nie gnie\u017cd\u017c\u0105 si\u0119 na \u0142\u0105kach, tylko w lasach.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bciwie nie stwierdzono te\u017c sublokator\u00f3w, nie licz\u0105c jednej kaczki krzy\u017c\u00f3wki, kt\u00f3ra w gnie\u017adzie orlika z\u0142o\u017cy\u0142a jaja (nie wiem w sumie, czy w gnie\u017adzie aktywnie wykorzystywanym przez w\u0142a\u015bciciela, bo orliki mog\u0105 mie\u0107 naraz kilka). Samo to zjawisko nie jest wyj\u0105tkowe, np. w Borach Tucholskich widziano tak\u017ce kaczki zajmuj\u0105ce gniazda po bieliku, ale nad Biebrz\u0105 za wysiadywanie tych jaj zabra\u0142 si\u0119 myszo\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Krzy\u017c\u00f3wka przy gnie\u017adzie orlika zaj\u0119tym przez gospodarza to nie jest co\u015b cz\u0119stego, bo jest ptakiem o rozmiarach mieszcz\u0105cych si\u0119 w jego zainteresowaniu spo\u017cywczym. Zdecydowanie cz\u0119stszymi go\u015b\u0107mi s\u0105 drobne ptaki, na kt\u00f3re nie zwyk\u0142 polowa\u0107. Nie tylko wpadaj\u0105 do gniazd niezaj\u0119tych, ale jak najbardziej penetruj\u0105 je w obecno\u015bci gospodarza. W obserwacjach biebrza\u0144skich najcz\u0119\u015bciej by\u0142y to dwa najpospolitsze gatunki sikor: bogatka i modraszka, a na dalszych miejscach pierwiosnek, kowalik i dwa wci\u0105\u017c niedu\u017ce, ale nieco wi\u0119ksze kos i szpak.<\/p>\n\n\n\n

Skoro nie buduj\u0105 gniazd, to co takie ma\u0142e ptaki robi\u0105 w gnie\u017adzie orlika? Poluj\u0105 na owady, cho\u0107by \u017ceruj\u0105ce w resztkach orlikowego pokarmu. Wyci\u0105gaj\u0105 drobne ga\u0142\u0105zki na w\u0142asne gniazda (to najcz\u0119\u015bciej robi\u0142a to dzierzba srokosz). Po prostu przysiaduj\u0105 i na fotopu\u0142apce niewiele wi\u0119cej da si\u0119 stwierdzi\u0107 (cho\u0107 zaobserwowano np. kopulacj\u0119 zi\u0119b).<\/p>\n\n\n\n

Orlik nie tylko nie zagra\u017ca drobnym ptakom. Unikaj\u0105 go ptaki drapie\u017cne, kt\u00f3re mog\u0142yby polowa\u0107 na drobnic\u0119, jak s\u00f3weczka czy krogulec, wi\u0119c je\u017celi drobny ptak ma do wyboru r\u00f3\u017cne miejsca do przesiadywania, to lepiej wybra\u0107 s\u0105siedztwo orlika.<\/p>\n\n\n\n

Tyle \u017ce dzia\u0142a to g\u0142\u00f3wnie, gdy gniazdo jest zaj\u0119te, bo w\u015br\u00f3d ptak\u00f3w najcz\u0119\u015bciej odwiedzaj\u0105cych znalaz\u0142 si\u0119 myszo\u0142\u00f3w, a i inne du\u017ce ptaki tam zagl\u0105daj\u0105. Po pierwsze, takie gniazdo to dobry punkt obserwacyjny. Jest to te\u017c miejsce, gdzie wygodnie mo\u017cna zaj\u0105\u0107 si\u0119 zjadaniem swoich ofiar (to robi\u0142y np. kruki czy inne orliki). Mo\u017cna wreszcie je wykorzysta\u0107 jako fundament do budowy w\u0142asnego gniazda. Tak robi\u0142y inne orliki, krogulce, bociany czarne, a nawet go\u0142\u0119bie grzywacze.<\/p>\n\n\n\n

Jest jeszcze jeden pow\u00f3d, dlaczego mo\u017cna odwiedzi\u0107 gniazdo orlika – dla kuny to miejsce, gdzie da si\u0119 znale\u017a\u0107 \u0142atw\u0105 zdobycz: orlikowe jaja lub piskl\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n

Ostatecznie przy pomocy fotopu\u0142apek stwierdzono wizyty 67 gatunk\u00f3w ptak\u00f3w i dw\u00f3ch gatunk\u00f3w ssak\u00f3w (opr\u00f3cz kuny – wiewi\u00f3rka). To zdecydowanie wi\u0119cej ni\u017c znane przyk\u0142ady wr\u00f3bli u bocian\u00f3w itp. Takie gniazdo okazuje si\u0119 wi\u0119c lokalnym centrum r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cie: Wikipedysta Algirdas<\/a>, licencja CC BY-SA 3.0<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n