{"id":7650,"date":"2020-12-28T19:04:50","date_gmt":"2020-12-28T18:04:50","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7650"},"modified":"2020-12-28T19:57:18","modified_gmt":"2020-12-28T18:57:18","slug":"czip-sie-nie-zmiesci-szczepionka-mrna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2020\/12\/28\/czip-sie-nie-zmiesci-szczepionka-mrna\/","title":{"rendered":"Czip si\u0119 nie zmie\u015bci. Szczepionka mRNA"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ze zdumieniem obserwowa\u0142em ostatnio wybuch teorii spiskowych dotycz\u0105cych nowoczesnych szczepionek na koronawirusa. Zmieniaj\u0105 kod genetyczny, s\u0105 produkowane z ludzkich p\u0142od\u00f3w (to akurat s\u0142ysza\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej), maj\u0105 mikroczipa wbudowanego przez Billa Gatesa czy innego Sorosa…<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Jako \u017ce o teoriach spiskowych pisa\u0142em w jednym z moich pierwszych tekst\u00f3w na tym blogu<\/a>, przemilcz\u0119, dlaczego ludzie wyg\u0142aszaj\u0105 publicznie tre\u015bci, za kt\u00f3re w szkole dostaje si\u0119 z biologii ocen\u0119 niedostateczn\u0105. Pomi\u0144my mo\u017ce te chipy i p\u0142ody…<\/p>\n\n\n\n

Jednak wiedza, czym w\u0142a\u015bciwie jest mRNA, a czym kod genetyczny, nie jest\u00a0 a\u017c tak powszechna, jak to si\u0119 (co niekt\u00f3rym wykszta\u0142conym biomedycznie i zamkni\u0119tym w swoich ba\u0144kach informacyjnych) wydawa\u0142o. W zalewie cz\u0119sto absurdalnych doniesie\u0144 trudno czasem wy\u0142uska\u0107 rzeteln\u0105 informacj\u0119. A wi\u0119c od pocz\u0105tku…<\/p>\n\n\n\n

Sk\u0142adamy si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci z wody zamkni\u0119tej w p\u0119cherzykach t\u0142uszczu, tworz\u0105cych b\u0142ony biologiczne (m.in. kom\u00f3rkowe). R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy b\u0142on\u0105 otaczaj\u0105c\u0105 kom\u00f3rk\u0119 a kropl\u0105 t\u0142uszczu wynikaj\u0105 z zanurzonych w b\u0142onie du\u017cych, skomplikowanych cz\u0105steczek bia\u0142ka. S\u0105 te\u017c bia\u0142ka pozakom\u00f3rkowe i wewn\u0105trzkom\u00f3rkowe. Jedne pe\u0142ni\u0105 funkcje budulcowe, inne jako enzymy przeprowadzaj\u0105 niezb\u0119dne dla \u017cycia reakcje chemiczne. Kolejne przekazuj\u0105 informacje, jeszcze inne kontroluj\u0105 dzia\u0142anie poprzednich.<\/p>\n\n\n\n

Bia\u0142ka zbudowane s\u0105 z aminokwas\u00f3w, a wi\u0119c kwas\u00f3w (cz\u0105steczek z grup\u0105 COOH) posiadaj\u0105cych te\u017c zasadow\u0105 grup\u0119 aminow\u0105 (atom azotu po\u0142\u0105czony z w\u0119glem czy wodorem). Obie grupy reaguj\u0105 ze sob\u0105, a w efekcie mog\u0105 tworzy\u0107 si\u0119 d\u0142ugie \u0142a\u0144cuchy. W\u0142a\u015bciwo\u015bci cz\u0105steczki bia\u0142ka w du\u017cym stopniu zale\u017c\u0105 od tego, jakie aminokwasy w jakiej kolejno\u015bci wyst\u0119puj\u0105 w \u0142a\u0144cuchu.<\/p>\n\n\n\n

Informacja o ich kolejno\u015bci zapisana jest w DNA: kwasie deoksyrybonukleinowym. Rozpracujmy t\u0119 trudn\u0105 do wym\u00f3wienia nazw\u0119. Kwas<\/em> – ze wzgl\u0119dy na grupy kwa\u015bne pochodz\u0105ce od kwasu fosforowego (tego u\u017cywanego w coca-coli). Nukleinowy<\/em>, bo wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w j\u0105drze kom\u00f3rkowym (nucleus<\/em>). Deoksyrybo-<\/em> wskazuje na cukier u\u017cywany przez organizm do produkcji tego kwasu: deoksyryboz\u0119. Czyli ryboz\u0119 pozbawion\u0105 (de<\/em>) jednego atomu tlenu (po \u0142acinie oxygenium<\/em>). Kluczowe w budowie DNA s\u0105 jednak nieuwzgl\u0119dnione w nazwie (na szcz\u0119\u015bcie, bior\u0105c pod uwag\u0119 jej d\u0142ugo\u015b\u0107!) zasady azotowe: adenina (A), tymina (T), guanina (G) i cytozyna (C).<\/p>\n\n\n\n

Ich kolejno\u015b\u0107 w \u0142a\u0144cuchu DNA jednoznacznie wyznacza kolejno\u015b\u0107 aminokwas\u00f3w w bia\u0142ku. Poniewa\u017c aminokwas\u00f3w bia\u0142kowych jest wi\u0119cej ni\u017c zasad azotowych, jednemu aminokwasowi odpowiadaj\u0105 trzy. Popatrzmy na tabelk\u0119 wy\u017cej – we\u017amy tr\u00f3jk\u0119 CGA. Odnajdujemy C po lewej, wybieraj\u0105c rz\u0105d. Nast\u0119pnie w tym rz\u0119dzie odnajdujemy kolumn\u0119 z G na g\u00f3rze. Ostatniej zasady szukamy po prawej, odczytujemy aminokwas: arginina. Funkcj\u0119 przyporz\u0105dkowuj\u0105c\u0105 aminokwas tr\u00f3jce zasad nazywamy kodem genetycznym. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce trzy inne tr\u00f3jki rozpoczynaj\u0105ce si\u0119 od CG r\u00f3wnie\u017c koduj\u0105 arginin\u0119. Matematyk powiedzia\u0142by, \u017ce funkcja nie jest r\u00f3\u017cnowarto\u015bciowa, biolog powie, \u017ce kod jest zdegenerowany. Je\u015bli zdarzy si\u0119 mutacja punktowa polegaj\u0105ca na losowej zmianie trzeciej zasady w tr\u00f3jce, kolejno\u015b\u0107 aminokwas\u00f3w w bia\u0142ku nie zmieni si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi si\u0119 cz\u0119sto, \u017ce DNA tworzy podw\u00f3jn\u0105 helis\u0119. Istotnie \u2013 ni\u0107 \u0142\u0105czy si\u0119 wi\u0105zaniami wodorowymi z drug\u0105 nici\u0105 w ten spos\u00f3b, \u017ce adenina zawsze \u0142\u0105czy si\u0119 z tymin\u0105, a guanina z cytozyn\u0105. Oznacza to, \u017ce kolejno\u015b\u0107 zasad w jednej nici wyznacza kolejno\u015b\u0107 w drugiej, zwanej komplementarn\u0105. Po rozdzieleniu nici do ka\u017cdej mo\u017cna dobudowa\u0107 drug\u0105, zachowuj\u0105c informacj\u0119. Na tym polega replikacja, czyli powielenie materia\u0142u genetycznego.<\/p>\n\n\n\n

Ale do nici DNA mo\u017cna te\u017c dobudowa\u0107 komplementarny fragment nici innego zwi\u0105zku: RNA, czyli kwasu rybonukleinowego. Cukrem buduj\u0105cym go jest ryboza, r\u00f3\u017cni\u0105ca si\u0119 od deoksyrybozy grup\u0105 hydroksylow\u0105 OH zamiast samego atomu wodoru. Obecno\u015b\u0107 tej grupy znacznie zmniejsza trwa\u0142o\u015b\u0107 zwi\u0105zku. Istnieje hipoteza, wedle kt\u00f3rej to RNA by\u0142 pierwotnym no\u015bnikiem informacji genetycznej, a p\u00f3\u017aniej zast\u0105pi\u0142 go znacznie trwalszy DNA.<\/p>\n\n\n\n

Z RNA informacja przepisywana jest dalej w procesie translacji na \u0142a\u0144cuch bia\u0142ka. Poniewa\u017c stanowi dla\u0144 pewnego rodzaju matryc\u0119, przenosi informacj\u0119, nazywany jest matrycowym b\u0105d\u017a informacyjnym RNA (messenger RNA<\/em>, mRNA). Do nici mRNA przyczepiaj\u0105 si\u0119 rybosomy, du\u017ce kompleksy zbudowane z bia\u0142ka i innego rodzaju RNA (rybosomalny RNA, rRNA). W ich obr\u0119bie do mRNA na zasadzie komplementarno\u015bci przy\u0142\u0105czane s\u0105 cz\u0105steczki transportuj\u0105cego RNA (tRNA). Jeden fragment tRNA zawiera trzy zasady azotowe \u0142\u0105cz\u0105ce si\u0119 z kolejn\u0105 tr\u00f3jk\u0105 na mRNA, drugi zwi\u0105zany jest z odpowiadaj\u0105cym im aminokwasem. Rybosom \u0142\u0105czy aminokwasy i powstaje \u0142a\u0144cuch bia\u0142ka. Z powodu nietrwa\u0142o\u015bci mRNA synteza bia\u0142ek musi trwa\u0107 dosy\u0107 szybko i cz\u0119sto na jednej nici wisi uczepionych wiele rybosom\u00f3w, prowadz\u0105cych jeden po drugim w r\u00f3\u017cnych miejscach syntez\u0119 \u0142a\u0144cucha aminokwas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u0141a\u0144cuch ten ju\u017c w trakcie syntezy zaczyna zgina\u0107 si\u0119 w skomplikowany spos\u00f3b. Zanim zacznie dzia\u0142a\u0107, przechodzi jeszcze skomplikowane modyfikacje, jak np. do\u0142\u0105czenie cukr\u00f3w oraz transport w odpowiednie miejsce. Bia\u0142ko takie buduje tak\u017ce powierzchniowe bia\u0142ka, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych wirus przy\u0142\u0105cza si\u0119 do cz\u0105steczki gospodarza. Nast\u0119pnie jego materia\u0142 genetyczny dostaje si\u0119 do kom\u00f3rki cz\u0142owieka, po czym wykorzystuje jego maszyneri\u0119 do produkcji kolejnych wirusowych bia\u0142ek. Nabywanie odporno\u015bci po przechorowaniu polega na tym, \u017ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy uczy si\u0119 rozpoznawa\u0107 nieswoje bia\u0142ka (jak \u2013 o tym innym razem) i niszczy\u0107 nosz\u0105ce je wirusy.<\/p>\n\n\n\n

Dotychczasowe szczepionki zawiera\u0142y martwe lub os\u0142abione (atenuowane) mikroorganizmy czy wirusy, organizm uczy\u0142 si\u0119 rozpoznawa\u0107 obce bia\u0142ka na ich przyk\u0142adzie. Szczepionka mRNA dzia\u0142a w inny spos\u00f3b. Podaje si\u0119 do\u015b\u0107 proste w syntezie, ale bardzo nietrwa\u0142e (st\u0105d absurdalnie wr\u0119cz niska temperatura przechowywania) i znacznie czystsze mRNA koduj\u0105ce pewien element powierzchniowych bia\u0142ek wirusa. Cz\u0105steczki rozpadaj\u0105ce si\u0119 po wyj\u0119ciu z lod\u00f3wki w odpowiednim roztworze. Nic wi\u0119cej nie jest podawane.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli mRNA dostanie si\u0119 do kom\u00f3rki ludzkiej, zadzia\u0142a jak ka\u017cde inne mRNA \u2013 uczepi\u0105 si\u0119 go rybosomy, zaczn\u0105 produkowa\u0107 pojedyncze wirusowe bia\u0142ko, samo w sobie zupe\u0142nie niezaka\u017ane, lub nawet jego fragment. W niewielkiej ilo\u015bci, bo jak zauwa\u017cyli\u015bmy wcze\u015bniej, RNA jest z natury bardzo nietrwa\u0142e. Ale wystarczaj\u0105cej, by organizm nauczy\u0142 si\u0119 rozpoznawa\u0107 intruza.<\/p>\n\n\n\n

Przep\u0142yw informacji jest u cz\u0142owieka jednokierunkowy: z DNA na mRNA, w drug\u0105 stron\u0119 zachodzi\u0107 nie mo\u017ce. Istniej\u0105 wirusy znaj\u0105ce takie sztuczki, np. HIV. Ale czy wbudowanie czego\u015b do genomu czym\u015b grozi? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas nosi w licznych kom\u00f3rkach swojego genomu wbudowane fragmenty znacznie popularniejszych wirus\u00f3w, np. z rodziny wirusa opryszczki. Dzi\u0119ki temu po latach infekcja mo\u017ce si\u0119 reaktywowa\u0107. Wirusy te s\u0105 przystosowane do umieszczania swego DNA w naszym.<\/p>\n\n\n\n

Jaka jest szansa, \u017ce umie\u015bci si\u0119 w nim pozbawiona takich mechanizm\u00f3w cz\u0105steczka mRNA? A gdyby nawet zasz\u0142o zdarzenie mniej prawdopodobne od trafienia przez meteoryt, jakie skutki mia\u0142oby w\u0142\u0105czenie do DNA pojedynczej kom\u00f3rki pojedynczego genu wirusa? Samo wirusowe bia\u0142ko bez obstawy kilku innych w \u017caden spos\u00f3b nie zagra\u017ca. A reakcje immunologiczne? Tak, s\u0105 mo\u017cliwe. Zdarzaj\u0105 si\u0119 pewnie raz na kilkaset tysi\u0119cy os\u00f3b i wiadomo, jak je leczy\u0107. Wyst\u0119puj\u0105 te\u017c po kontakcie z ryb\u0105, orzeszkami ziemnymi czy brzoz\u0105. Zaka\u017cemy z tego powodu hodowli ryb i wytniemy brzozy?<\/p>\n\n\n\n

Czy szczepionka b\u0119dzie dzia\u0142a\u0107 na zmutowane wirusy? Tak, na wszystkie, nie licz\u0105c niewielkiej grupy mutacji w obr\u0119bie wykrywanego fragmentu bia\u0142ka powierzchniowego, z wy\u0142\u0105czeniem cz\u0119\u015bci mutacji r\u00f3wnie\u017c w tym miejscu, zw\u0142aszcza niezmieniaj\u0105cych kolejno\u015bci aminokwas\u00f3w. A s\u0142awne modyfikacje kodu genetycznego? C\u00f3\u017c, kod genetyczny wirus\u00f3w jest w\u0142a\u015bciwie taki sam jak nasz. Ale mo\u017ce powinni\u015bmy ufundowa\u0107 jak\u0105\u015b nagrod\u0119, powiedzmy, milion dolar\u00f3w, dla osoby, kt\u00f3ra wska\u017ce wiarygodny mechanizm, w jakim taka zmiana mia\u0142aby zachodzi\u0107?<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja:<\/em><\/strong> NIH, Genetic Code Chart. Za <\/em>Wikimedia Commons<\/em><\/a>, w domenie publicznej<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ze zdumieniem obserwowa\u0142em ostatnio wybuch teorii spiskowych dotycz\u0105cych nowoczesnych szczepionek na koronawirusa. Zmieniaj\u0105 kod genetyczny, s\u0105 produkowane z ludzkich p\u0142od\u00f3w (to akurat s\u0142ysza\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej), maj\u0105 mikroczipa wbudowanego przez Billa Gatesa czy innego Sorosa…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7667,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,11,196,68,53,204],"tags":[349,595,467,275,587,38,686,302,685],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7650"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7650"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7670,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7650\/revisions\/7670"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}