{"id":7659,"date":"2021-01-03T13:23:08","date_gmt":"2021-01-03T12:23:08","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7659"},"modified":"2021-01-03T16:33:18","modified_gmt":"2021-01-03T15:33:18","slug":"pozegnanie-z-afryka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2021\/01\/03\/pozegnanie-z-afryka\/","title":{"rendered":"Po\u017cegnanie z Afryk\u0105?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wszyscy pochodzimy z Afryki – mo\u017cna us\u0142ysze\u0107. Od dekad wiadomo, \u017ce jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0142owiekowatych gatunek Homo sapiens<\/em> wyewoluowa\u0142 na tym kontynencie, po czym ruszy\u0142 w \u015bwiat zaludni\u0107 dost\u0119pne tereny. Jego drog\u0119 opisano w szczeg\u00f3\u0142ach, teori\u0119 poparto badaniami… Tymczasem s\u0105 uczeni, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce to bzdura.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Afryka jest bezsprzecznie ojczyzn\u0105 wielu cz\u0142owiekowatych. Tam powsta\u0142 Homo erectus<\/em>, cz\u0142owiek wyprostowany, daj\u0105c najpewniej pocz\u0105tek naszemu gatunkowi. Zdolny ju\u017c do produkcji narz\u0119dzi, w tym prawdopodobnie prostych \u0142odzi, opu\u015bci\u0142 Afryk\u0119 i przez Bliski Wsch\u00f3d zaludni\u0142 szerokie tereny w Europie i Azji. Da\u0142 tam pocz\u0105tek nowym gatunkom, jak Homo neanderthalensis<\/em> czy kar\u0142owaty H. floresiensis<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem w Afryce wyewoluowa\u0142 nowy gatunek. Wi\u0119kszy, m\u0105drzejszy, zdolny do opanowania j\u0119zyka<\/a> i poj\u0119\u0107 abstrakcyjnych. Badania klimatologiczne i archeologiczne wskazuj\u0105, \u017ce musia\u0142 wyruszy\u0107 jakie\u015b 70 tys. lat temu, w\u0119druj\u0105c wzd\u0142u\u017c wybrze\u017cy i przep\u0142ywaj\u0105c przez mniejsze zbiorniki. W Europie spotka\u0142 pobratymc\u00f3w, neandertalczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy wkr\u00f3tce wygin\u0119li. By\u0107 mo\u017ce wskutek zabijania, mo\u017ce zagarni\u0119cia przez przybysz\u00f3w najwarto\u015bciowszych zasob\u00f3w \u015brodowiska. W ka\u017cdym razie jedynym przetrwa\u0142ym gatunkiem cz\u0142owieka by\u0142 H. sapiens<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Po dekadach bada\u0144 hipoteza wyj\u015bcia z Afryki sta\u0142a si\u0119 teori\u0105, teori\u0119 uznano za fakt. Wyja\u015bnia\u0142a lepiej zmienno\u015b\u0107 genetyczn\u0105 ludzi Afrykan\u00f3w ni\u017c ca\u0142ej reszty. Dwie osoby o bia\u0142ym kolorze sk\u00f3ry, np. Polak i Francuz, s\u0105 genetycznie do\u015b\u0107 podobne. Dwie osoby o barwie \u017c\u00f3\u0142tej, jak Japonka i Chinka, mniej wi\u0119cej tak\u017ce. Dw\u00f3ch Afrykan\u00f3w o czarnej sk\u00f3rze z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci kontynentu mo\u017ce w og\u00f3le nie by\u0107 do siebie podobnych. Co wi\u0119cej, mo\u017cna tak dobra\u0107 Afrykan\u00f3w, by jeden z nich by\u0142 genetycznie bli\u017cszy Polakowi i Japonce ni\u017c koledze z pa\u0144stwa obok. (Nawiasem m\u00f3wi\u0105c: \u0142\u0105czenie w licznych badaniach medycznych os\u00f3b o czarnej sk\u00f3rze w jedn\u0105 grup\u0119 ma taki sam sens jak zr\u00f3wnanie gada jaszczurki i p\u0142aza traszki, bo pokr\u00f3j cia\u0142a maj\u0105 podobny: to s\u0105 tzw. cechy plezjomorficzne, stare ewolucyjnie, nie\u015bwiadcz\u0105ce o pokrewie\u0144stwie).<\/p>\n\n\n\n

Na\u0142adowany t\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 trafi\u0142em na prac\u0119 Ulfura Arnasona i Bjorna Hallstroma opublikowan\u0105 w minionym roku w „Hereditas”. Badacze twierdz\u0105, \u017ce uznawana od lat opowie\u015b\u0107 jest wynikiem b\u0142\u0119d\u00f3w, i proponuj\u0105 ca\u0142kowite jej odwr\u00f3cenie.<\/p>\n\n\n\n

Zwracaj\u0105 uwag\u0119 na liczne przypominaj\u0105ce H. sapiens<\/em> skamienia\u0142o\u015bci H. erectus<\/em> znajdowane w Euroazji. Gatunek cechowa\u0142 si\u0119 du\u017c\u0105 zmienno\u015bci\u0105, a niekt\u00f3rzy jego przedstawiciele przypominali dzisiejszych ludzi. Ponadto w wykonanych w przesz\u0142o\u015bci badaniach drzewa filogenetyczne (przedstawiaj\u0105ce rozchodzenie si\u0119 linii prowadz\u0105cych do innych grup) niezupe\u0142nie si\u0119 zgadza\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b wiadomo, \u017ce powodem by\u0142a introgresja. Zjawisko wyst\u0119puje podczas krzy\u017cowania si\u0119 dw\u00f3ch odleg\u0142ych genetycznie populacji, kiedy zachodzi mi\u0119dzy nimi przep\u0142yw gen\u00f3w. W licznych badaniach wykazano krzy\u017cowanie si\u0119 H. sapiens<\/em>, neandertalczyka i cz\u0142owieka z jaskini Denisova, r\u00f3\u017cnie klasyfikowanego. Mamy dzisiaj ok. 2 proc. neandertalskiego DNA, kiedy\u015b mieli\u015bmy wi\u0119cej, 3-6 proc. – dob\u00f3r naturalny pozby\u0142 si\u0119 ich z naszego genomu. Allele tych samych gen\u00f3w pochodz\u0105ce od r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w zwykle s\u0142abo wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105, nie pasuj\u0105 po prostu.<\/p>\n\n\n\n

Zr\u00f3\u017cnicowanie Afrykan\u00f3w badacze t\u0142umacz\u0105 za\u015b pochodzeniem z kilku r\u00f3\u017cnych linii. Kt\u00f3re przew\u0119drowa\u0142y z Europy. Ich scenariusz wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co.<\/p>\n\n\n\n

Afryk\u0119 opuszcza H. erectus<\/em>. W Eurazji ewoluuje, tworz\u0105c nowe gatunki. 850 tys. lat potem rozdzielaj\u0105 si\u0119 linie H. sapiens<\/em> i H. antecessor<\/em>. 50 tys. lat p\u00f3\u017aniej rozdzielaj\u0105 si\u0119 linie nasza i neandertalska. Ta druga dzieli si\u0119 ponownie, daj\u0105c pocz\u0105tek ga\u0142\u0119zi cz\u0142owieka z jaskini Denisova. Mija 50 tys. lat – i dochodzi do krzy\u017cowana si\u0119 z H. sapiens<\/em>. 250 tys. lat temu linia cz\u0142owieka rozumnego dzieli si\u0119 na kolejne ga\u0142\u0119zie, niekt\u00f3re z nich trafi\u0105 potem do Afryki.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n