{"id":7672,"date":"2021-01-15T08:01:36","date_gmt":"2021-01-15T07:01:36","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7672"},"modified":"2021-01-15T09:24:07","modified_gmt":"2021-01-15T08:24:07","slug":"kroczacy-wal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2021\/01\/15\/kroczacy-wal\/","title":{"rendered":"Krocz\u0105cy wal"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zapomnijmy na chwil\u0119 o pandemii i polityce. Wyobra\u017amy sobie zupe\u0142nie inn\u0105 sytuacj\u0119 – z czas\u00f3w, gdy nie by\u0142o ani koronawirusa, ani cz\u0142owieka…<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Min\u0119\u0142o 18 mln lat od wielkiego wymierania, kt\u00f3re zmiot\u0142o z Ziemi wi\u0119kszo\u015b\u0107 dinozaur\u00f3w, z powietrza pterozaury, a z m\u00f3rz wielkie jaszczury. Klimat jest ciep\u0142y (tzw. eoce\u0144skie optimum klimatyczne), du\u017ce powierzchnie kontynent\u00f3w pokrywaj\u0105 p\u0142ytkie, szelfowe morza. Wielki po\u0142udniowy superkontynent Gondwany zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 ju\u017c rozpa\u015b\u0107 na odr\u0119bne l\u0105dy, a oderwany od niego kontynent indyjski powoli zmierza na p\u00f3\u0142noc, zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do Azji. Jego p\u00f3\u0142nocn\u0105 i wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zajmuj\u0105 p\u0142ytkie morza, pokryty tropikalnym lasem l\u0105d przecinaj\u0105 rzeki tworz\u0105ce estuaria porastane na zachodzie lasami mangrowymi.<\/p>\n\n\n\n

Nad brzegiem rozlewiska pas\u0105 si\u0119 ssaki kopytne z grupy antrakobunid\u00f3w, przypominaj\u0105ce troch\u0119 p\u00f3\u017aniejsze tapiry. Niewielki ro\u015blino\u017cerca zbli\u017ca si\u0119 do lustra wody, \u017ceby si\u0119 napi\u0107… B\u0142yskaj\u0105 ostre k\u0142y. Kopytny z piskiem rzuca si\u0119 do ucieczki, bo spod wody wy\u0142ania si\u0119 wyd\u0142u\u017cony pysk wype\u0142niony z\u0119bami przystosowanymi do chwytania zdobyczy i rozdrabniania jej.<\/p>\n\n\n\n

Ro\u015blino\u017cerca jest bezpieczny. Uciek\u0142 na brzeg. Drapie\u017cnik nie b\u0119dzie go goni\u0142 – po l\u0105dzie porusza si\u0119 s\u0142abo. Na szcz\u0119\u015bcie nie jest zdolnym do szybkiego chodu krokodylem, przedstawicielem pradawnej grupy od kilku er zamieszkuj\u0105cej styk l\u0105du i wody. Antrakobunid o tym nie wie, ale krokodyle nie maj\u0105 k\u0142\u00f3w. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 gad\u00f3w maj\u0105 wszystkie z\u0119by podobne. Ich sk\u00f3r\u0119 pokrywaj\u0105 \u0142uski, a drapie\u017cca ma rzadkie futro.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119so\u017cerca niezdarnie cz\u0142apie, wraca do wody. Stawia do\u015b\u0107 silne, niezdolne do odwr\u00f3cenia d\u0142oni\u0105 do g\u00f3ry przednie \u0142apy r\u0119k\u0105 na zewn\u0105trz. W przeciwnym razie d\u0142ugie, zako\u0144czone niewielkimi kopytkami r\u0119ce zawadza\u0142yby sobie nawzajem. Bez problemu unosi ci\u0119\u017car swego cia\u0142a, a przy d\u0142ugo\u015bci trzech metr\u00f3w wa\u017cy jakie\u015b 250-300 kg. Id\u0105c, wygina silnie grzbiet, prostuj\u0105c kr\u0119gos\u0142up, pomagaj\u0105c sobie ma\u0142ymi, s\u0142abymi tylnymi ko\u0144czynami. Cia\u0142o wie\u0144czy d\u0142ugi, prosty ogon.<\/p>\n\n\n\n

Zwierz wraca do wody i zaczyna porusza\u0107 si\u0119 z gracj\u0105, p\u0142ywaj\u0105c dzi\u0119ki ruchom tylnych \u0142ap i ogona i wyginaj\u0105c grzbiet, jak powsta\u0142e znacznie p\u00f3\u017aniej wydry. Przednich \u0142ap u\u017cywa do manewrowania w wodzie. Zanurza si\u0119 pod powierzchni\u0119, wystawiaj\u0105c ponad ni\u0105 tylko po\u0142o\u017cone do\u015b\u0107 wysoko na pysku nozdrza. Ukryje si\u0119 znowu, by zapolowa\u0107 tym razem na jak\u0105\u015b ryb\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli nie znajdzie posi\u0142ku, umrze z g\u0142odu. Zmiennocieplne krokodyle potrafi\u0105 po\u015bci\u0107 przez wiele miesi\u0119cy, a utrzymuj\u0105cy sta\u0142\u0105 temperatur\u0119 cia\u0142a ssak musi regularnie dostarcza\u0107 sobie pokarm. Po \u015bmierci jego cia\u0142o zostanie porwane przez wod\u0119 wraz ze szcz\u0105tkami bujnej ro\u015blinno\u015bci i pochowane w osadach w p\u0142ytkim morzu po\u015br\u00f3d skorup wie\u017cycznik\u00f3w, du\u017cych ciep\u0142olubnych \u015blimak\u00f3w morskich.<\/p>\n\n\n\n

Antrakobunidy wygin\u0105 w \u015brodkowym eocenie, ale krewni naszego ziemnowodnego drapie\u017cnika przetrwaj\u0105. Jeszcze przed ko\u0144cem eocenu opanuj\u0105 morza i oceany szerokiego \u015bwiata, z kt\u00f3rych po milionach lat ju\u017c nie b\u0119d\u0105 potrafili wr\u00f3ci\u0107. Dadz\u0105 pocz\u0105tek najinteligentniejszym i najwi\u0119kszym morskim stworzeniom, jakie kiedykolwiek \u017cy\u0142y na Ziemi – wsp\u00f3\u0142czesnym waleniom.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem cia\u0142o wczesnego ich przedstawiciela pogrzebi\u0105 osady, kt\u00f3re po latach utworz\u0105 formacj\u0119 Kuldana. Klimat och\u0142odzi si\u0119. Dekan, uderzaj\u0105c w kontynent azjatycki, zacznie wypi\u0119trza\u0107 nowe najwy\u017csze g\u00f3ry – Himalaje. W holocenie powstan\u0105 kolejne obejmuj\u0105ce te tereny pa\u0144stwa. Po ok. 48 mln lat ewoluuj\u0105cy w kierunku utraty futra dwuno\u017cni naukowcy odkopi\u0105 jego skamienia\u0142o\u015bci. Thewissen i inni nadadz\u0105 zwierz\u0119ciu nazw\u0119 Ambulocetus<\/em> – chodz\u0105cy wieloryb.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n