{"id":7730,"date":"2021-02-20T07:55:28","date_gmt":"2021-02-20T06:55:28","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7730"},"modified":"2021-02-20T12:12:31","modified_gmt":"2021-02-20T11:12:31","slug":"moment-poczecia-godzina-po-godzinie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2021\/02\/20\/moment-poczecia-godzina-po-godzinie\/","title":{"rendered":"Moment pocz\u0119cia – godzina po godzinie"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ci\u0105gle si\u0119 s\u0142yszy, ci\u0105gle si\u0119 czyta o tzw. momencie pocz\u0119cia. Ochrona \u017cycia od pocz\u0119cia do naturalnej \u015bmierci, cz\u0142owiek od momentu pocz\u0119cia. Co to w\u0142a\u015bciwie jest ten moment pocz\u0119cia? We\u017amy ksi\u0105\u017ck\u0119 od biologii czy podr\u0119cznik medyczny… zaraz, tam \u017cadnego momentu pocz\u0119cia nie ma!<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Nie ma, bo terminu „moment pocz\u0119cia” nie u\u017cywa si\u0119 w biologii ani medycynie. Moment pocz\u0119cia kojarzy si\u0119 raczej z teologi\u0105, ale rodow\u00f3d ma filozoficzny. Jako moment animacji pojawia si\u0119 ju\u017c u Arystotelesa: oznacza, \u017ce p\u0142\u00f3d zaczyna si\u0119 porusza\u0107, zostaje o\u017cywiony. P\u0142\u00f3d m\u0119ski – ok. 40. dnia, \u017ce\u0144ski dnia 90. Zwi\u0105zek ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 embriologi\u0105 ma podobny co starogreckie rozumienie grawitacji ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 nauk\u0105 (przedmioty ci\u0119\u017ckie zmierzaj\u0105 do \u015brodka Ziemi, bo tam jest ich miejsce, a lekkie do g\u00f3ry, bo tak\u0105 maj\u0105 natur\u0119) – czyli \u017caden.<\/p>\n\n\n\n

Nauczanie Arystotelesa do nauczania Ko\u015bcio\u0142a katolickiego dostosowa\u0142 Tomasz z Akwinu. W jego uj\u0119ciu moment animacji to ten, w kt\u00f3rym Duch \u015awi\u0119ty nadaje nieo\u017cywionemu p\u0142odowi dusz\u0119. Dzi\u0119ki temu jest nie tylko o\u017cywiony, poruszaj\u0105c si\u0119 samodzielnie, ale te\u017c uduchowiony. Staje si\u0119 osob\u0105. Z tezy, \u017ce to nie\u015bmiertelna dusza umo\u017cliwia organizmowi \u017cywemu poruszanie si\u0119, nale\u017ca\u0142o si\u0119 jednak wycofa\u0107 (przeci\u0119ta na p\u00f3\u0142 d\u017cd\u017cownica porusza si\u0119 nadal, z tym \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 tylna, nieposiadaj\u0105ca g\u0142owy, porusza si\u0119 silniej).<\/p>\n\n\n\n

Skoro biologia wskaza\u0142a nieprzezwyci\u0119\u017calne trudno\u015bci takiego uj\u0119cia momentu animacji, nale\u017ca\u0142o znale\u017a\u0107 inny pocz\u0105tek cz\u0142owieka jako osoby. Ksi\u0105dz Biesaga obala wszystkie prawie kryteria cz\u0142owiecze\u0144stwa tym samym argumentem: s\u0105 nieostre. Nie umo\u017cliwiaj\u0105 wyr\u00f3\u017cnienia danego punktu w czasie, momentu, w kt\u00f3rym p\u0142\u00f3d staje si\u0119 cz\u0142owiekiem w znaczeniu warto\u015bciuj\u0105cym. Radzi wobec tego przyj\u0105\u0107 ostatnie kryterium, tzw. kryterium genetyczne, zr\u00f3wnuj\u0105ce cz\u0142owieka ze znaczeniem opisowym, a wi\u0119c – zaczyna si\u0119 od momentu pocz\u0119cia. Czyli od czego? Pada odpowied\u017a, \u017ce od zap\u0142odnienia, po\u0142\u0105czenia kom\u00f3rek, powstania nowego organizmu… Przyjrzyjmy si\u0119 temu dok\u0142adniej.<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c na pocz\u0105tku mamy kom\u00f3rk\u0119 jajow\u0105 w trakcie podzia\u0142u i zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 do niej plemnik. \u017beby m\u00f3g\u0142 dokona\u0107 zap\u0142odnienia, musi przej\u015b\u0107 proces kapacytacji. Enzymy dr\u00f3g rodnych matki rozpuszczaj\u0105 glikoproteiny zabezpieczaj\u0105ce jego g\u0142\u00f3wk\u0119. Kapacytacja trwa trzy-siedem godzin.<\/p>\n\n\n\n

Zdolny do zap\u0142odnienia plemnik zbli\u017ca si\u0119 w jajowodzie do kom\u00f3rki jajowej, otoczonej kilkoma ochronnymi warstwami. Pierwszym etapem w\u0142a\u015bciwego momentu pocz\u0119cia jest penetracja wzg\u00f3rka jajono\u015bnego. Nast\u0119pnie plemnik dochodzi do os\u0142ony przezroczystej. Zachodzi reakcja akrosomalna, polegaj\u0105ca na zlaniu si\u0119 zewn\u0119trznej b\u0142ony akrosomu z b\u0142on\u0105 kom\u00f3rkow\u0105 plemnika, co uwalnia zawarto\u015b\u0107 akrosomu. Dzi\u0119ki temu penetruje os\u0142on\u0119. Dzi\u0119ki uwalnianiu jon\u00f3w wapnia mo\u017ce zaj\u015b\u0107 reakcja korowa. Os\u0142ona staje si\u0119 nieprzepuszczalna dla kolejnych plemnik\u00f3w. Plemnik dostaje si\u0119 za\u015b do przestrzeni oko\u0142o\u017c\u00f3\u0142tkowej, gdzie znajduje b\u0142on\u0119 kom\u00f3rkow\u0105 kom\u00f3rki jajowej.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnej fazie momentu pocz\u0119cia zlewaj\u0105 si\u0119 najpierw mikrokosmki b\u0142ony plemnika i kom\u00f3rki jajowej, kt\u00f3ra ko\u0144czy drugi podzia\u0142 mejozy. Potem zlewa si\u0119 reszta. Oocyt ulega aktywacji w procesie przebiegaj\u0105cym prawdopodobnie przez receptory G lub tyrozynowe oraz fosfolipaz\u0119 C z wt\u00f3rnym kolejnym uwolnieniem wapnia lub z udzia\u0142em tlenku azotu.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem g\u0142\u00f3wka plemnika oddziela si\u0119 od witki, kt\u00f3ra zanika, obraca si\u0119 o po\u0142ow\u0119 k\u0105ta pe\u0142nego, ustawiaj\u0105c odpowiednio organellum zwane centriol\u0105, kt\u00f3ra przekszta\u0142ca si\u0119 w centrosfer\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Na tym etapie momentu pocz\u0119cia mamy jeszcze dwa odr\u0119bne genotypy: kom\u00f3rki jajowej i plemnika. Musz\u0105 wytworzy\u0107 przedj\u0105drza, co zabierze nast\u0119pne pi\u0119\u0107 godzin momentu pocz\u0119cia. Przedj\u0105drze \u017ce\u0144skie powstaje w wyniku podzia\u0142u kom\u00f3rki, przedj\u0105drze m\u0119skie jest efektem skomplikowanego ta\u0144ca wielu czynnik\u00f3w molekularnych. W ko\u0144cu przedj\u0105drza rozpoczynaj\u0105 syntez\u0119 DNA. Nast\u0119pnie przemieszczaj\u0105 si\u0119 do \u015brodka kom\u00f3rki. Ich chromosomy kondensuj\u0105. Od pocz\u0105tku momentu pocz\u0119cia min\u0119\u0142o ju\u017c jakie\u015b 20 godzin. Kopulacja przedj\u0105drzy prowadzi do powstania j\u0105dra zygotycznego. Przedj\u0105drza trac\u0105 otoczk\u0119 i nast\u0119puje kariogamia. Chromosomy mieszaj\u0105 si\u0119. Odtwarza si\u0119 diploidalna (podw\u00f3jna) liczba chromosom\u00f3w, nowy materia\u0142 genetyczny zaczyna funkcjonowa\u0107. Nied\u0142ugo potem dojdzie do pierwszego podzia\u0142u zygoty i moment pocz\u0119cia dobiegnie ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n