{"id":7750,"date":"2021-03-04T20:41:00","date_gmt":"2021-03-04T19:41:00","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7750"},"modified":"2021-03-04T22:47:30","modified_gmt":"2021-03-04T21:47:30","slug":"otylosc-depresja-znajdz-cechy-wspolne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2021\/03\/04\/otylosc-depresja-znajdz-cechy-wspolne\/","title":{"rendered":"Oty\u0142o\u015b\u0107. Depresja. Znajd\u017a cechy wsp\u00f3lne"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zmor\u0105 dzisiejszych spo\u0142ecze\u0144stw bogatego Zachodu s\u0105 choroby cywilizacyjne. Zalicza si\u0119 do nich przede wszystkim choroby metaboliczne. Oty\u0142o\u015b\u0107, insulinooporno\u015b\u0107, cukrzyca typu 2, nadci\u015bnienie, zaburzenia lipidowe skutkuj\u0105ce chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia… I z drugiej strony zaburzenia depresyjne, l\u0119kowe. Co gorsza, te dwie grupy problem\u00f3w zdrowotnych bardzo cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 razem. Co wi\u0119cej, mog\u0105 wynika\u0107 z podobnych przyczyn.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Ten wa\u017cny temat poruszaj\u0105 w nowym przegl\u0105dzie pi\u015bmiennictwa opublikowanym w „Life” dr Oliwia Gawlik-Kotelnicka z prof. Dominikiem Strzeleckim<\/a>. Autorzy zauwa\u017caj\u0105, \u017ce zesp\u00f3\u0142 metaboliczny (cechuj\u0105cy si\u0119 oty\u0142o\u015bci\u0105, zaburzeniami gospodarki t\u0142uszcz\u00f3w i cholesterolu oraz nieprawid\u0142owym st\u0119\u017ceniem glukozy i wysokim ci\u015bnieniem) wyst\u0119puje u os\u00f3b w epizodzie depresji p\u00f3\u0142tora razy cz\u0119\u015bciej ni\u017c w zdrowej populacji, dotykaj\u0105c trzy na dziesi\u0119\u0107 depresyjnych os\u00f3b. U takich pacjent\u00f3w cz\u0119\u015bciej spotyka si\u0119 te\u017c insulinooporno\u015b\u0107, a wi\u0119c zmniejszon\u0105 reakcj\u0119 organizmu na insulin\u0119, prowadz\u0105c\u0105 do cukrzycy typu 2.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, w zespole metabolicznym obserwuje si\u0119 cz\u0119sto zaburzenia hormonalne dotycz\u0105ce tzw. osi podwzg\u00f3rze-przysadka-nadnercza, zwi\u0105zanej z odpowiedzi\u0105 na stres. Podwzg\u00f3rze jest cz\u0119\u015bci\u0105 m\u00f3zgu wydzielaj\u0105c\u0105 m.in. kortykoliberyn\u0119. Jak sama nazwa wskazuje, liberyny to hormony powoduj\u0105ce uwalnianie kolejnych hormon\u00f3w \u2013 przez przysadk\u0119. Ta ostatnia stymulowana przez kortykoliberyn\u0119 wydziela do krwi hormon adrenokortykotropowy, kt\u00f3ry z kolei pobudza kor\u0119 nadnerczy do wydzielania kortyzolu, zwanego hormonem stresu. Kortyzol hamuje wydzielanie powy\u017cszych hormon\u00f3w i p\u0119tla sprz\u0119\u017cenia zwrotnego ujemnego (jedna z wielu) si\u0119 zamyka.<\/p>\n\n\n\n

Nieprawid\u0142owo\u015bci tej osi spotyka si\u0119 nie tylko u os\u00f3b z zespo\u0142em metabolicznym (kortyzol sprzyja oty\u0142o\u015bci centralnej i zmianom w metabolizmie), ale te\u017c z epizodem depresyjnym. W tym ostatnim zazwyczaj chodzi o nadmierne pobudzenie rzeczonej osi, ale w tzw. depresji atypowej (m.in. ze zwi\u0119kszonym apetytem, nadmiern\u0105 senno\u015bci\u0105) – o zbyt niskie. Zaburzenia depresyjne i zesp\u00f3\u0142 metaboliczny \u0142\u0105czy te\u017c sta\u0142e umiarkowane pobudzenie uk\u0142adu immunologicznego. Odpowiada on za zwalczanie infekcji, powinien dzia\u0142a\u0107 szybko i kr\u00f3tko, natomiast rozci\u0105gni\u0119te w czasie niewielkie jego pobudzenie przyczynia si\u0119 raczej do proces\u00f3w chorobowych (np. mia\u017cd\u017cyca).<\/p>\n\n\n\n

Okazuje si\u0119, \u017ce z obiema wymienionymi grupami chor\u00f3b cywilizacyjnych, jak r\u00f3wnie\u017c z zaburzeniami immunologicznymi, wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 nieprawid\u0142owo\u015bci flory jelitowej. Uk\u0142ad pokarmowy zdrowego cz\u0142owieka zamieszkuj\u0105 bakterie w liczbie znacznie przekraczaj\u0105cej liczb\u0119 kom\u00f3rek jego cia\u0142a. (Entuzja\u015bci laicy g\u0142osili z tego powodu, jakoby\u015bmy byli g\u0142\u00f3wnie dodatkiem do bakterii, jednak przeci\u0119tny rozmiar kom\u00f3rki bakteryjnej o obj\u0119to\u015bci tysi\u0105ckrotnie mniejszej od kom\u00f3rki ludzkiej troch\u0119 te has\u0142a weryfikuje). Wp\u0142ywaj\u0105 one na przepuszczalno\u015b\u0107 \u015bciany jelita. Produkty ich metabolizmu modyfikuj\u0105 tak\u017ce barier\u0119 krew-m\u00f3zg i wp\u0142ywaj\u0105 na procesy zapalne w samym m\u00f3zgu. U os\u00f3b w epizodzie depresyjnym bakterie Clostridium<\/em> wyst\u0119puj\u0105 w mniejszej liczbie b\u0105d\u017a nie ma ich wcale. Niepok\u00f3j wi\u0105\u017ce si\u0119 natomiast z rodzajem Bacteroides<\/em>. Z kolei jelita os\u00f3b oty\u0142ych zamieszkuj\u0105 w nadmiarze bakterie Firmicutes<\/em> i Actinobacteria<\/em>. Taka flora u\u0142atwia przyswajanie energii i sprzyja rozwojowi zapalenia w tkance t\u0142uszczowej.<\/p>\n\n\n\n

Wszystko to brzmi ciekawie i skomplikowanie, ale czy mo\u017ce mie\u0107 jakie\u015b prze\u0142o\u017cenie na leczenie? Ot\u00f3\u017c mo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

Podejmowano ju\u017c pr\u00f3by leczenia chor\u00f3b cywilizacyjnych nie tylko z kr\u0119gu zespo\u0142u metabolicznego, ale tak\u017ce zaburze\u0144 depresyjnych, lekami przeciwzapalnymi b\u0105d\u017a probiotykami i prebiotykami. Probiotyki to preparaty zawieraj\u0105ce \u017cywe kultury bakterii, gotowe do zasiedlenia jelit spo\u017cywaj\u0105cego. Prebiotyki to specjalne od\u017cywki dla bakterii, wspomagaj\u0105ce ich wzrost. Pr\u00f3bowano tak\u017ce przeszczepiania flory ka\u0142owej (je\u017celi czujecie Pa\u0144stwo lekkie obrzydzenie, to tak, pewnie wyobra\u017cacie sobie t\u0119 procedur\u0119 poprawnie). Pewne badania sugeruj\u0105, \u017ce takie post\u0119powanie mo\u017ce pom\u00f3c nie tylko pacjentom z oty\u0142o\u015bci\u0105, cukrzyc\u0105 typu 2 czy zespo\u0142em policystycznych jajnik\u00f3w, ale tak\u017ce niekt\u00f3rym osobom w epizodzie depresyjnym, zw\u0142aszcza w przypadku probiotyk\u00f3w. Na okre\u015blenie takich probiotyk\u00f3w wprowadzono nawet nazw\u0119 psychobiotyk\u00f3w. Wyniki bada\u0144 s\u0105 jeszcze niejednoznaczne, du\u017co zale\u017cy od konkretnego szczepu bakteryjnego \u2013 jeden szczep bakterii tego samego gatunku pomaga, inny nie.<\/p>\n\n\n\n

Najwyra\u017aniej nie ma danych uzasadniaj\u0105cych wprowadzenie probiotyku do powszechnego leczenia epizodu depresyjnego czy cukrzycy. By\u0107 mo\u017ce nie ma jeszcze<\/em> takich danych, a by\u0107 mo\u017ce oka\u017ce si\u0119, \u017ce psychobiotyki b\u0119d\u0105 stanowi\u0142y opcj\u0119 terapeutyczn\u0105 tylko dla wyselekcjonowanej grupy pacjent\u00f3w, np. o wysokich wska\u017anikach stanu zapalnego czy zaburzeniach flory bakteryjnej. Je\u015bli jednak chodzi\u0142oby o grup\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3rych leczenie wcze\u015bniej sz\u0142o s\u0142abo, by\u0142by to istotny post\u0119p. Na pewno warto czeka\u0107 na kolejne odkrycia w tej dziedzinie. Tak\u017ce odkrycia autorki cytowanej wy\u017cej pracy, zbieraj\u0105cej w\u0142a\u015bnie grup\u0119 pacjent\u00f3w do nowego badania<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n