{"id":7874,"date":"2021-04-13T10:52:46","date_gmt":"2021-04-13T08:52:46","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=7874"},"modified":"2021-04-13T15:35:52","modified_gmt":"2021-04-13T13:35:52","slug":"wirus-z-nietoperza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2021\/04\/13\/wirus-z-nietoperza\/","title":{"rendered":"Wirus z nietoperza"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Koronawirus przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na cz\u0142owieka z nietoperzy \u2013 m\u00f3wi\u0142o si\u0119 w mediach. Niemo\u017cliwe, wyhodowano go w chi\u0144skich laboratoriach \u2013 grzmia\u0142y portale spo\u0142eczno\u015bciowe. Co jest bardziej prawdopodobne?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Czy mo\u017cemy tworzy\u0107 sztuczne wirusy? W stopniu ograniczonym. Umiemy wpakowa\u0107 do genomu jednego wirusa gen innego, stworzy\u0107 w ten spos\u00f3b wirusa, kt\u00f3ry przeniesie do organizmu jakie\u015b bia\u0142ko i wywo\u0142a reakcje odporno\u015bciowe. Pr\u00f3bowano tak przenosi\u0107 geny, tworz\u0105c tzw. terapie genowe. Ile stworzono w ten spos\u00f3b wirus\u00f3w \u015bmiertelnych albo takich, kt\u00f3re s\u0105 w stanie przetrwa\u0107 poza laboratorium? Kto\u015b o jakimkolwiek s\u0142ysza\u0142?<\/p>\n\n\n\n

A nietoperze? To drugi najliczniejszy rz\u0105d ssak\u00f3w (po gryzoniach), by\u0107 mo\u017ce do\u015b\u0107 blisko spokrewniony z naczelnymi. Jedyna grupa ssak\u00f3w zdolna aktywnie lata\u0107. Co wymaga du\u017cej ilo\u015bci energii i spalania przez to mn\u00f3stwo tlenu w mitochondriach. Z drugiej strony nietoperze \u017cyj\u0105 d\u0142ugo jak na zwierz\u0119ta tej wielko\u015bci. Zazwyczaj zwierz\u0119ta wi\u0119ksze \u017cyj\u0105 znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c mniejsze. Nietoperze si\u0119 wy\u0142amuj\u0105 \u2013 wa\u017c\u0105 od 2 g do 2 kg, a osi\u0105gaj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia typow\u0105 dla znacznie wi\u0119kszych stworze\u0144. Przyk\u0142adowo nocek Brandta do\u017cywa 41 lat, a podobnej wielko\u015bci ptak rudaczek szerokosterny zaledwie 14. Co wi\u0119cej, nietoperze \u017cyj\u0105 tak d\u0142ugo, cho\u0107 w ich populacjach jest mn\u00f3stwo gatunk\u00f3w wirus\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Powoduj\u0105ce gor\u0105czki krwotoczne wirusy marburski i Ebola przenios\u0142y si\u0119 od rudawca nilowego oraz jednego z kilku afryka\u0144skich owoco\u017cernych nietoperzy. Henipavirusy Hendra i Nipah zawdzi\u0119czamy rudawkom z po\u015brednikiem w postaci \u015bwi\u0144 i koni. Chi\u0144skie podkowce s\u0105 zwi\u0105zane z pierwszym SARS. Jego bliski krewny MERS wykazuje pokrewie\u0144stwo z wirusami wyst\u0119puj\u0105cymi u afrokarlika przyl\u0105dkowego, karlika japo\u0144skiego i mroczaka posrebrzanego, a na cz\u0142owieka przedosta\u0142 si\u0119 z pomoc\u0105 dromader\u00f3w. Z nietoperzy przenie\u015bli si\u0119 na ludzi tak\u017ce przodkowie wirus\u00f3w zapalenia w\u0105troby B i C.<\/p>\n\n\n\n

Wydaje si\u0119, \u017ce mimo licznych wirus\u00f3w w kom\u00f3rkach nie wp\u0142ywa to na skr\u00f3cenie \u017cycia nietoperzy. Co wi\u0119cej, prawdopodobnie setki wirus\u00f3w obecnych w nietoperzych populacjach jako\u015b szczeg\u00f3lnie im nie szkodz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Uk\u0142ad immunologiczny nietoperzy znacz\u0105co r\u00f3\u017cni si\u0119 od naszego. Przede wszystkim nie wyst\u0119puje u nich silna nieswoista reakcja immunologiczna na wirusowy RNA. Wnikaj\u0105c od naszych kom\u00f3rek, wirus uwalnia sw\u00f3j materia\u0142 genetyczny pod postaci\u0105 DNA lub RNA. Wirusowy RNA w organizmie ludzkim jest szybko rozpoznawany \u2013 raczej nie przez swoiste przeciwcia\u0142a, jak obce bia\u0142ka, ale bardziej wszechstronne receptory rozpoznaj\u0105ce wzorce (PRR \u2013 patern recognizing receptors<\/em>). Przesy\u0142aj\u0105 one sygna\u0142 dalej, powstaje silna reakcja immunologiczna, pobudzana przez produkcj\u0119 cytokin przesy\u0142aj\u0105cych sygna\u0142 dalej. Niekiedy dochodzi do ich nadmiernej produkcji, tzw. burzy cytokinowej, kt\u00f3ra mo\u017ce zaszkodzi\u0107 organizmowi bardziej ni\u017c sam replikuj\u0105cy si\u0119 wirus. To ona odpowiada za istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zgon\u00f3w na covid-19.<\/p>\n\n\n\n

U nietoperzy taka odpowied\u017a na wirusowe RNA nie wyst\u0119puje. Zupe\u0142nie inaczej dzia\u0142aj\u0105 zwi\u0105zane z odpowiedzi\u0105 przeciwwirusow\u0105 interferony. Nie ma wcale gen\u00f3w PYHIN, aktywowanych w zwi\u0105zku z zapaleniem inflamasom\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce takie zmiany powinny zwi\u0119ksza\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na wirusy. A jest dok\u0142adnie odwrotnie. Nietoperze wida\u0107 wsp\u00f3\u0142egzystuj\u0105 z wirusami nieczyni\u0105cymi im wi\u0119kszej szkody. W ich populacjach roznoszone s\u0105 g\u0142\u00f3wnie przez samce, w matrylokalnych grupach obecne s\u0105 od lat te same szczepy. Prawdziwy problem zaczyna si\u0119 dopiero wtedy, gdy wirus przenosi si\u0119 na ssaka innego rz\u0119du.<\/p>\n\n\n\n

Zw\u0142aszcza je\u015bli w ko\u0144cu trafi na licz\u0105c\u0105 kilka miliard\u00f3w populacj\u0119 o s\u0142abym zdrowiu, podr\u00f3\u017cuj\u0105c\u0105 samolotami po ca\u0142ym \u015bwiecie…<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n