{"id":8148,"date":"2021-09-25T07:51:45","date_gmt":"2021-09-25T05:51:45","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8148"},"modified":"2021-09-26T01:00:38","modified_gmt":"2021-09-25T23:00:38","slug":"kawa-na-zdrowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2021\/09\/25\/kawa-na-zdrowie\/","title":{"rendered":"Kawa? Na zdrowie"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jaki\u015b czas temu, zadziwiony i wystraszony kolejnymi doniesieniami o strasznej szkodliwo\u015bci kawy, sprawdzi\u0142em, co jest w tych publikacjach.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Nie s\u0105dzi\u0142em, \u017ce tak \u2013<\/span><\/span> wydawa\u0142o mi si\u0119 \u2013<\/span><\/span> b\u0142ahy temat jest tak cz\u0119sto podejmowany. Nie maj\u0105c kolejnego miesi\u0105ca na lektur\u0119, skupi\u0142em si\u0119 na przegl\u0105dach b\u0105d\u017a metaanalizach, czyli pracach podsumowuj\u0105cych inne prace.<\/p>\n\n\n\n

Takich te\u017c by\u0142o sporo, ale jeden tytu\u0142 wyda\u0142 mi si\u0119 zach\u0119caj\u0105cy: Coffee consumption and health: umbrella review of meta-analyses of multiple health outcomes<\/em>. Mamy wi\u0119c przegl\u0105d metaanaliz opisuj\u0105cych r\u00f3\u017cnorodne skutki zdrowotne picia kawy. Przegl\u0105d systematyczny oznacza zbi\u00f3r pi\u015bmiennictwa wykonywany w bardzo uporz\u0105dkowany spos\u00f3b, wedle \u015bci\u015ble okre\u015blonych kryteri\u00f3w wyszukiwania (bazy danych, s\u0142owa kluczowe, lata wydania itp.), podczas gdy metaanaliza oznacza, \u017ce wyszukane w ten spos\u00f3b prace poddaje si\u0119 kolejnej analizie statystycznej. Najbardziej wiarygodna wiedza medyczna pochodzi w\u0142a\u015bnie z metaanaliz (na drugim biegunie znajduj\u0105 si\u0119 powtarzane w setkach r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 szczeg\u00f3\u0142ami wersji opowie\u015bci antyszczepionkowc\u00f3w typu m\u00f3j szwagier zaszczepi\u0142 si\u0119 na covid i rozbola\u0142o go ucho<\/em>: nie maj\u0105 w zasadzie najmniejszego znaczenia). Przegl\u0105d obejmowa\u0142 ponad 200 metaanaliz i 67 zmiennych, co utwierdzi\u0142o mnie w przekonaniu, \u017ce mia\u0142em racj\u0119, nie pr\u00f3buj\u0105c ich szuka\u0107 ani tym bardziej czyta\u0107 pojedynczo.<\/p>\n\n\n\n

Wyniki okaza\u0142y si\u0119 do\u015b\u0107 zaskakuj\u0105ce. Nie tylko nie stwierdzono istotnych zagro\u017ce\u0144 w og\u00f3lnej populacji. Wr\u0119cz przeciwnie, osoby pij\u0105ce kaw\u0119 \u017cyj\u0105 d\u0142u\u017cej, ciesz\u0105c si\u0119 wzgl\u0119dnym ryzykiem \u015bmierci 0,83, przedzia\u0142 ufno\u015bci 95 proc. mi\u0119dzy 0,83 a 0,88 (wzgl\u0119dem niepij\u0105cych, kt\u00f3rym przyporz\u0105dkowujemy warto\u015b\u0107 1; jak czyta\u0107 przedzia\u0142 ufno\u015bci, pisa\u0142em uprzednio<\/a>). W nieznacznie wi\u0119kszym stopniu (0,81) kawa redukuje ryzyko \u015bmierci z powodu chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, w nieco mniejszym chorobowo\u015b\u0107 zwi\u0105zan\u0105 z tym uk\u0142adem (0,85).<\/p>\n\n\n\n

S\u0142yszy si\u0119 niekiedy, \u017ce picie kawy szkodzi w\u0105trobie (aczkolwiek zdaniem niekt\u00f3rych wszystko szkodzi na w\u0105trob\u0119). Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce osoby pij\u0105ce wi\u0119cej kawy rzadziej choruj\u0105 na raka w\u0105troby (ryzyko wzgl\u0119dne 0,82). Rzadziej te\u017c rozwija si\u0119 u nich marsko\u015b\u0107 w\u0105troby czy te\u017c jej niealkoholowe st\u0142uszczenie.<\/p>\n\n\n\n

Zreszt\u0105 rak w\u0105troby nie by\u0142 jedynym nowotworem rzadziej obserwowanym u kawoszy. Omija\u0142y ich cz\u0119\u015bciej nowotwory prostaty, endometrium, jamy ustnej, sk\u00f3ry (zar\u00f3wno czerniak, jak i rak), jelita grubego, bia\u0142aczka. Cz\u0119\u015bciej rozwija\u0142 si\u0119 u nich jedynie rak p\u0142uc, ale efekt ten znika\u0142 zupe\u0142nie po wyeliminowaniu wp\u0142ywu palenia tytoniu (najwyra\u017aniej kawa i papierosy to nie najlepsze po\u0142\u0105czenie).<\/p>\n\n\n\n

Amatorzy kawy rzadziej cierpi\u0105 te\u017c na kamic\u0119 p\u0119cherzyka \u017c\u00f3\u0142ciowego, zaburzenia depresyjne, chorob\u0119 Parkinsona, cukrzyc\u0119 typu II.<\/p>\n\n\n\n

\u017beby nie by\u0142o tak pi\u0119knie, zaobserwowano te\u017c niekorzystne skutki picia kawy, cho\u0107 w zasadzie g\u0142\u00f3wnie u kobiet w ci\u0105\u017cy. Picie kawy sprzyja\u0142o niskiej masie urodzeniowej i przedwczesnemu porodowi, a nawet utracie ci\u0105\u017cy, aczkolwiek przedzia\u0142y ufno\u015bci 95 proc. w zasadzie zahacza\u0142y o 1. Natomiast ewidentnie istotny statystycznie by\u0142 zwi\u0105zek mi\u0119dzy piciem kawy a rozwojem bia\u0142aczki u dzieci (przedzia\u0142 1,16-2,11). Brzmi gro\u017anie, ale zwi\u0119kszenie niewielkiego wyj\u015bciowego ryzyka o po\u0142ow\u0119 nie czyni go du\u017cym.<\/p>\n\n\n\n

Og\u00f3lny wyd\u017awi\u0119k jest w zasadzie jednoznaczny: ludzie pij\u0105cy kaw\u0119 s\u0105 zdrowsi od niepij\u0105cych, a pij\u0105cy wi\u0119cej – zdrowsi od pij\u0105cych mniej (najwi\u0119kszy efekt przy 3-4 fili\u017cankach dziennie).<\/p>\n\n\n\n

Na koniec jedna uwaga. Zaobserwowana zale\u017cno\u015b\u0107 statystyczna nie oznacza zwi\u0105zku przyczynowo-skutkowego. Nie wynika z niej jeszcze zbawienny wp\u0142yw na zdrowie wszelakie. W takich przypadkach zawsze rozwa\u017cy\u0107 nale\u017cy istnienie jakiej\u015b ukrytej zmiennej, kt\u00f3ra oddzia\u0142uje na pozosta\u0142e. Jeden z podr\u0119cznik\u00f3w t\u0142umaczy\u0142 to na przyk\u0142adzie hipotetycznej korelacji odleg\u0142o\u015bci miejsca zamieszkania od biblioteki i picia mleka prosto od krowy. Zapewne taka zale\u017cno\u015b\u0107 istnieje, ale nie oznacza, \u017ce blisko\u015b\u0107 biblioteki zniech\u0119ca do picia mleka prosto od krowy. Po prostu krowy spotyka si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na wsi, gdzie z kolei biblioteki roz\u0142o\u017cone s\u0105 mniej g\u0119sto.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie tutaj: by\u0107 mo\u017ce picie kawy zwi\u0105zane jest np. z przynale\u017cno\u015bci\u0105 do pewnej zdrowszej grupy spo\u0142ecznej? Mo\u017ce po prostu nieco kosztuje, a ludzi maj\u0105cych pieni\u0105dze na kilka fili\u017canek dziennie sta\u0107 r\u00f3wnie\u017c na inne sprzyjaj\u0105ce zdrowiu udogodnienia? Na przyk\u0142ad na uprawienie sportu, lepsze jedzenie, prywatn\u0105 opiek\u0119 zdrowotn\u0105? By\u0107 mo\u017ce, w ka\u017cdym razie nie szkodzi. A skoro nie szkodzi… to co, po kawie?<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n