{"id":8220,"date":"2021-10-27T08:23:00","date_gmt":"2021-10-27T06:23:00","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8220"},"modified":"2021-10-27T17:18:24","modified_gmt":"2021-10-27T15:18:24","slug":"zegnamy-transseksualizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2021\/10\/27\/zegnamy-transseksualizm\/","title":{"rendered":"\u017begnamy transseksualizm"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

W 2022 r. stosowane obecnie kontrowersyjne w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach rozpoznanie transseksualizmu zniknie. Pacjenci zostan\u0105… z czym?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Zachodz\u0105ce zmiany opisuj\u0105 w ksi\u0105\u017cce „Dysforia i niezgodno\u015b\u0107 p\u0142ciowa” Bartosz Grabski, Magdalena Mijas, Marta Dora i Grzegorz Iniewicz.<\/p>\n\n\n\n

Przyczyna znikni\u0119cia transseksualizmu jest do\u015b\u0107 prosta. Po oko\u0142o dw\u00f3ch dekadach obowi\u0105zuj\u0105ca jeszcze w Polsce dziesi\u0105ta wersja Mi\u0119dzynarodowej Klasyfikacji Chor\u00f3b i Problem\u00f3w Zdrowotnych (ICD-10) zostanie zast\u0105piona now\u0105, 11. wersj\u0105. Najwi\u0119ksze zmiany, pr\u00f3cz ca\u0142o\u015bciowych zaburze\u0144 rozwoju, dotycz\u0105 m.in. w\u0142a\u015bnie transseksualizmu.<\/p>\n\n\n\n

To trudne zagadnienie dotyczy kwestii bardzo fundamentalnych dla ludzkiej to\u017csamo\u015bci, mianowicie p\u0142ci. Laicy opowiadaj\u0105 nieraz z przera\u017ceniem rozmaite bzdury o coraz wi\u0119kszej liczbie p\u0142ci. Tym podobne absurdy wynikaj\u0105 z braku wiedzy na pewnym podstawowym poziomie. Problem pojawia si\u0119 bowiem ju\u017c z okre\u015bleniem, czym w\u0142a\u015bciwie jest p\u0142e\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Okazuje si\u0119, \u017ce nie ma dobrej odpowiedzi. Najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, w biologii za p\u0142e\u0107 mo\u017cna uzna\u0107 zesp\u00f3\u0142 przystosowa\u0144 do produkcji okre\u015blonego rodzaju gamet. P\u0142e\u0107 m\u0119ska wi\u0105\u017ce si\u0119 z adaptacjami do produkcji mikrogamet, p\u0142e\u0107 \u017ce\u0144ska \u2013 makrogamet. Wiele gatunk\u00f3w nie dzieli tych adaptacji pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cne osobniki, ka\u017cdy produkuje i takie, i takie gamety<\/a>. Inne tworz\u0105 albo plemniki, albo jaja. U wi\u0119kszo\u015bci osobnik\u00f3w przystosowania te s\u0105 do\u015b\u0107 sp\u00f3jne, niekiedy si\u0119 jednak rozbiegaj\u0105. Wtedy powstaje problem, kt\u00f3re cechy maj\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o przynale\u017cno\u015bci do danej p\u0142ci.<\/p>\n\n\n\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 r\u00f3\u017cne cechy, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 p\u0142e\u0107 genetyczn\u0105, chromosomaln\u0105, chromatynow\u0105, gonadaln\u0105, hormonaln\u0105, anatomiczn\u0105, morfologiczn\u0105, psychologiczn\u0105, spo\u0142eczn\u0105, prawn\u0105… W przypadku ka\u017cdej z tych p\u0142ci dana osoba mo\u017ce by\u0107 kobiet\u0105, m\u0119\u017cczyzn\u0105 lub… p\u0142e\u0107 nie musi by\u0107 okre\u015blona (np. morfologiczna: niewielkie pr\u0105cie bez cewki moczowej przypomina \u0142echtaczk\u0119, zro\u015bni\u0119te wargi sromowe \u2013 moszn\u0119). Do tego dochodzi odr\u0119bna sprawa orientacji seksualnej. Humani\u015bci wyodr\u0119bnili p\u0142cie o mniejszej komponencie biologicznej, zwane po angielsku gender<\/em>, dla tych bardziej biologicznych u\u017cywa si\u0119 angielskiego sex<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Transseksualizm polega na niezgodno\u015bci p\u0142ci psychologicznej, czyli identyfikacji p\u0142ciowej, z pozosta\u0142ymi p\u0142ciami. A wi\u0119c dana osoba ma narz\u0105dy p\u0142ciowe m\u0119skie, jest uznawana za m\u0119\u017cczyzn\u0119, jednak czuje si\u0119 kobiet\u0105, d\u0105\u017cy do funkcjonowania w takiej roli spo\u0142ecznej i dostosowania swego cia\u0142a do odczuwanej p\u0142ci. B\u0105d\u017a odwrotnie: spe\u0142nia wszystkie pozosta\u0142e kryteria p\u0142ci \u017ce\u0144skiej, ale to\u017csamo\u015b\u0107 wykszta\u0142ci\u0142a m\u0119sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W USA wedle obowi\u0105zuj\u0105cej od 2013 r. wersji pi\u0105tej klasyfikacji DSM funkcjonuje rozpoznanie dysforii p\u0142ciowej (gender dysphoria), k\u0142ad\u0105ce nacisk na cierpienie (dysforia) osoby czuj\u0105cej, \u017ce jest p\u0142ci odmiennej, ni\u017c \u015bwiadczy o tym jej budowa anatomiczna etc.<\/p>\n\n\n\n

Nowa wersja ICD idzie krok dalej, wprowadzaj\u0105c zamiast tego rozpoznanie niezgodno\u015bci p\u0142ciowej (gender incongruence<\/em>). Sednem diagnozy ma by\u0107, jak sama nazwa wskazuje, niezgodno\u015b\u0107 p\u0142ci odczuwanej przez pacjenta z postrzegan\u0105 przez otoczenie. Zwolennicy chwal\u0105 zmian\u0119 za pewn\u0105, jak m\u00f3wi\u0105, depatologizacj\u0119 i depsychiatryzacj\u0119 zjawiska niezgodno\u015bci p\u0142ci. Niezgodno\u015b\u0107 p\u0142ciowa przeniesiona z zajmowanego przez transseksualizm miejsca w\u015br\u00f3d zaburze\u0144 identyfikacji p\u0142ciowej w\u015br\u00f3d szerszej grupy zaburze\u0144 osobowo\u015bci i zachowania doros\u0142ych obok osobowo\u015bci typu borderline, trichotilomanii (wyrywania w\u0142os\u00f3w) i, wbrew nazwie rozdzia\u0142u, zaburze\u0144 identyfikacji p\u0142ciowej w dzieci\u0144stwie, ma zaj\u0105\u0107 miejsce odr\u0119bne od zaburze\u0144 psychiatrycznych.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, samo poczucie niezgodno\u015bci p\u0142ci mie\u015bci si\u0119 wedle tego pogl\u0105du w szerokim wachlarzu mo\u017cliwych to\u017csamo\u015bci czy sposob\u00f3w do\u015bwiadczania w\u0142asnej p\u0142ciowo\u015bci. Dopiero niezadowolenie czy cierpienie wynikaj\u0105ce z tego faktu (dysforia), kt\u00f3re nie musi wcale towarzyszy\u0107 niezgodno\u015bci, ma stanowi\u0107 o obecno\u015bci zaburzenia. Ma to pewien sens, z drugiej strony \u2013 je\u015bli pacjent nie odczuwa problemu zwi\u0105zanego z poczuciem w\u0142asnej p\u0142ci, po co w og\u00f3le umieszcza\u0107 taki stan w klasyfikacji problem\u00f3w zdrowotnych?<\/p>\n\n\n\n

Zmienia si\u0119 te\u017c j\u0119zyk. Zamiast m\u00f3wi\u0107 o p\u0142ci przeciwnej m\u00f3wi si\u0119 o p\u0142ci innej. Odchodzi si\u0119 wi\u0119c od sztywnych kategorii kobieta-m\u0119\u017cczyzna, dostrzegaj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 innego wykszta\u0142cenia si\u0119 to\u017csamo\u015bci p\u0142ci, okre\u015blanego przez zwolennik\u00f3w tego uj\u0119cia niebinarnym. A wi\u0119c zamiast mo\u017cliwo\u015bci kobieta albo m\u0119\u017cczyzna mamy dwie skale (kobieco\u015bci i m\u0119sko\u015bci) i dana osoba mo\u017ce lokowa\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych miejscach (np. czu\u0107 si\u0119 troch\u0119 kobiet\u0105 i bardzo m\u0119\u017cczyzn\u0105).<\/p>\n\n\n\n

Usuni\u0119to te\u017c konieczny dla rozpoznania wedle ICD-10 wym\u00f3g, by dana osoba pragn\u0119\u0142a dostosowania swego cia\u0142a do po\u017c\u0105danej p\u0142ci w maksymalnym stopniu, za pomoc\u0105 wszystkich dost\u0119pnych \u015brodk\u00f3w, w tym chirurgicznych. Niekt\u00f3re osoby nie maj\u0105 a\u017c tak daleko id\u0105cych potrzeb, nie chc\u0105 si\u0119 zdecydowa\u0107 na obiektywnie do\u015b\u0107 powa\u017cny zabieg chirurgiczny, ale to nie oznacza, \u017ce nie odczuwaj\u0105 cierpienia z powodu przypisanej im p\u0142ci.<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c ko\u0144czymy z wyszukiwaniem „prawdziwych transseksualist\u00f3w”, jak pisz\u0105 autorzy wspomnianej ksi\u0105\u017cki. Wystarczy rozbie\u017cno\u015b\u0107 wyra\u017ana i d\u0142ugotrwale odczuwana, kt\u00f3ra mo\u017ce, ale nie musi prowadzi\u0107 do poddawania si\u0119 zabiegom chirurgicznym czy hormonoterapii. Mog\u0105 istnie\u0107 rozmaite rozpoznania towarzysz\u0105ce, orientacja homoseksualna (oceniana wzgl\u0119dem p\u0142ci odczuwanej). W klasyfikacji znajdzie swoje miejsce wi\u0119cej os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n