{"id":8301,"date":"2021-12-12T17:56:09","date_gmt":"2021-12-12T16:56:09","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8301"},"modified":"2021-12-12T17:56:09","modified_gmt":"2021-12-12T16:56:09","slug":"mysli-s","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2021\/12\/12\/mysli-s\/","title":{"rendered":"My\u015bli S"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Ostatnio w mediach pojawi\u0142y si\u0119 informacje<\/a>, wedle kt\u00f3rych ponad po\u0142owa os\u00f3b LGBT w Polsce do\u015bwiadcza przemocy b\u0105d\u017a ma objawy depresyjne. Niekt\u00f3rych zapewne te dane zszokowa\u0142y, inni przyj\u0119li je do\u015b\u0107 ch\u0142odno, widz\u0105c w LGBT stosunkowo niewielk\u0105 grup\u0119, z kt\u00f3r\u0105 si\u0119 nie uto\u017csamiaj\u0105. O ile nie ka\u017cdy jest gejem czy lesbijk\u0105, ka\u017cdy doros\u0142y by\u0142 natomiast nastolatkiem. W tej grupie sytuacja r\u00f3wnie\u017c jest dramatyczna.<\/p>\n

<\/p>\n

Komenda G\u0142\u00f3wna Policji podaje w 2020 r. 98 zamach\u00f3w samob\u00f3jczych u os\u00f3b poni\u017cej 18 lat (statystyki dost\u0119pne tu<\/a>). To terminologia policyjna, w ochronie zdrowia m\u00f3wi si\u0119 raczej o samob\u00f3jstwach, pr\u00f3bach i my\u015blach samob\u00f3jczych (pr\u00f3bach S i my\u015blach S, skracanych nie ze strachu przed s\u0142owem samob\u00f3jczy<\/em>, ale raczej z powodu ci\u0105g\u0142ego cz\u0119stego u\u017cywania terminu).<\/p>\n

Ile pr\u00f3b S przypada na te zamachy? Nie mamy poj\u0119cia. W\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w jednego psychiatry dzieci i m\u0142odzie\u017cy pracuj\u0105cego na 1 etat na p\u00f3\u0142 roku przypada ostatnio kilkana\u015bcie pr\u00f3b. Zdarza si\u0119 dw\u00f3ch pacjent\u00f3w po pr\u00f3bach tego samego dnia. Nie pisz\u0119 o pr\u00f3bach podj\u0119tych kiedykolwiek \u2013 bo pr\u00f3by S ma w wywiadzie w niekt\u00f3re dni po\u0142owa \u2013 ale po pr\u00f3bach niedawnych, kilka dni do kilku tygodni po nich.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nastolatk\u00f3w pr\u00f3b samob\u00f3jczych nie ujawnia. Albo informuje o nich dopiero po pewnym czasie, nieraz liczonym w miesi\u0105cach. M\u0142odzie\u017c nie dysponuje jeszcze na szcz\u0119\u015bcie odpowiednim do\u015bwiadczeniem \u017cyciowym i podejmuje zazwyczaj pr\u00f3by o tzw. niskiej letalno\u015bci \u2013 to znaczy niskim ryzyku, \u017ce pr\u00f3ba sko\u0144czy si\u0119 zgonem. Przyk\u0142adem impulsywne przyj\u0119cie pierwszych lepszych kapsu\u0142ek, kt\u00f3re wpadn\u0105 w r\u0119ce. Zdarzy\u0142o si\u0119 kiedy\u015b, \u017ce trafi\u0142 si\u0119 tran, ale nastolatka z zamiarem samob\u00f3jczym nast\u0119pnym razem mo\u017ce mie\u0107 mniej szcz\u0119\u015bcia. Niekiedy dziecko przesypia po lekach nast\u0119pne 2-3 dni, co rodzina bierze na karb gorszego samopoczucia, niekiedy kto\u015b w por\u0119 reaguje i zmusza do wywo\u0142ania wymiot\u00f3w. Niekiedy ko\u0144czy si\u0119 w szpitalu. Wtedy pediatria przesy\u0142a cz\u0119sto pacjenta na psychiatri\u0119.<\/p>\n

W pozosta\u0142ych przypadkach najcz\u0119\u015bciej pacjentka (ch\u0142opcy podejmuj\u0105 pr\u00f3by samob\u00f3jcze znacznie rzadziej) zg\u0142asza si\u0119 w poradni, o ile w og\u00f3le, to po kilku tygodniach i do szpitala nie trafi, bo (zale\u017cnie od wieku) ona b\u0105d\u017a rodzice nie wyra\u017caj\u0105 zgody. W Polsce mo\u017cna w pewnych okoliczno\u015bciach hospitalizowa\u0107 psychiatrycznie bez zgody w zwi\u0105zku z ryzykiem samob\u00f3jczym (artyku\u0142y 23 i 24 Ustawy o Ochronie Zdrowia Psychicznego), ale je\u015bli przez kilka tygodni po pr\u00f3bie pacjent nic sobie nie zrobi\u0142, zamykanie go w szpitalu nie tylko nie ma podstawy prawnej, ale cz\u0119sto tak\u017ce i wi\u0119kszego sensu. Zreszt\u0105 i tak nie by\u0142oby gdzie tych pacjent\u00f3w przyj\u0105\u0107<\/a>. A wi\u0119c pozostanie w poradni. Niestety cz\u0119sto do nast\u0119pnego kryzysu. Kt\u00f3ry mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 za tydzie\u0144, za rok b\u0105d\u017a te\u017c nigdy. Niekt\u00f3rzy nastoletni pacjenci maj\u0105 za sob\u0105 po kilkana\u015bcie pr\u00f3b samob\u00f3jczych.<\/p>\n

Szacuje si\u0119, \u017ce na jedno samob\u00f3jstwo nastolatka przypada 100-200 pr\u00f3b samob\u00f3jczych. Mno\u017c\u0105c przez oko\u0142o setk\u0119 samob\u00f3jstw zarejestrowanych przez policj\u0119, otrzymujemy 10-20 000.<\/p>\n

Czy co\u015b mo\u017cna z tym zrobi\u0107? Mo\u017cna. Przede wszystkim rozmawia\u0107. Pyta\u0107 (wbrew powszechnej opinii pytanie nie zwi\u0119ksza zwykle ryzyka S<\/a>). I reagowa\u0107 odpowiednio do otrzymanych informacji.<\/p>\n

Musimy tu poczyni\u0107 pewne rozr\u00f3\u017cnienie, by\u0107 mo\u017ce do\u015b\u0107 trudne, bo studenci cz\u0119sto potykaj\u0105 si\u0119 o nie na zaliczeniach. Je\u015bli pacjent podaje, \u017ce ju\u017c nie chce \u017cy\u0107<\/em>, wola\u0142by nie istnie\u0107, usn\u0105\u0107, nie obudzi\u0107 si\u0119<\/em>, to ujawnia on my\u015bli rezygnacyjne. Pytamy o nie z u\u017cyciem sformu\u0142owa\u0144 z pocz\u0105tku poprzedniego zdania. To jeszcze nie s\u0105 my\u015bli samob\u00f3jcze, ale wida\u0107 ju\u017c zarysowuj\u0105cy si\u0119 problem, kt\u00f3ry w razie pozostawienia bez pomocy mo\u017ce rosn\u0105\u0107. Mamy jednak jeszcze czas na spokojne dzia\u0142anie, rozejrzenie si\u0119 za fachow\u0105 pomoc\u0105, popraw\u0119 relacji z dzieckiem czy adolescentem.<\/p>\n

Kiedy s\u0142yszymy, \u017ce pacjent chce nie tylko umrze\u0107, ale i samodzielnie si\u0119 zabi\u0107<\/em>, mamy ju\u017c do czynienia z my\u015blami samob\u00f3jczymi. Pytamy o nie wprost. Psychiatra na dziesi\u0105tej konsultacji mo\u017ce zapyta\u0107 wyedukowanego ju\u017c pacjenta, czy ma my\u015bli samob\u00f3jcze<\/em> \u2013 w innych wypadkach absolutnie tego sformu\u0142owania nie u\u017cywamy, bo r\u00f3\u017cne osoby rozumiej\u0105 je w bardzo r\u00f3\u017cny spos\u00f3b. Pytamy np. czy mia\u0142e\u015b \/ masz takie my\u015bli, by pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo?<\/em> Przed pandemi\u0105 kiedykolwiek w \u017cyciu my\u015bli S bez tendencji do realizacji (tylko takie, jak wy\u017cej) miewa\u0142o jakie\u015b 30% m\u0142odzie\u017cy. Obecnie zapewne wi\u0119cej. Ile dok\u0142adnie \u2013 nie wiadomo. Pacjent z my\u015blami samob\u00f3jczymi bez tendencji do realizacji powinien trafi\u0107 na piln\u0105 konsultacj\u0119 psychiatryczn\u0105. Zawsze nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 wskazania do hospitalizacji, ale cz\u0119sto (zw\u0142aszcza w obecno\u015bci licznych czynnik\u00f3w ochronnych, jak powody i ludzie, dla kt\u00f3rych warto \u017cy\u0107, cele do osi\u0105gni\u0119cia, wspieraj\u0105ce otoczenie, kompetencje spo\u0142eczne) nie b\u0119dzie to konieczne.<\/p>\n

Je\u015bli adolescent potwierdza my\u015bli samob\u00f3jcze, idziemy dalej. Pytamy o tendencje. Czego absolutnie nie wolno robi\u0107, to wymienia\u0107 sposob\u00f3w odebrania sobie \u017cycia. Pytamy na przyk\u0142ad: czy my\u015bla\u0142a\u015b, jak to zrobi\u0107? Czy masz jaki\u015b plan, jak to zrobi\u0107? Czy podj\u0119\u0142a\u015b ju\u017c jakie\u015b dzia\u0142ania w tym kierunku?<\/em> W przypadku my\u015bli S z tendencjami do realizacji pacjent powinien zazwyczaj zosta\u0107 jak najszybciej przyj\u0119ty do szpitala, cz\u0119sto nawet bez zgody (i bez czekania w kolejce). \u017badne miejsce nie zapewni bezpiecze\u0144stwa w 100%, ale jednak na monitorowanym 24 h na dob\u0119 oddziale szansa na zrobienie czego\u015b niebezpiecznego jest du\u017co mniejsza. W takich przypadkach nie warto zawraca\u0107 sobie g\u0142owy g\u0142upotami typu skierowanie. Pacjent w bezpo\u015brednim zagro\u017ceniu \u017cycia, np. z zawa\u0142em serca, przyjmowany jest bez \u017cadnych skierowa\u0144. Je\u015bli rodzina nie ma mo\u017cliwo\u015bci bezpiecznego transportu na Izb\u0119 Przyj\u0119\u0107, mo\u017cna te\u017c wezwa\u0107 karetk\u0119 (i pojecha\u0107 za ni\u0105 najszybciej, jak mo\u017cna).<\/p>\n

A je\u015bli niestety do pr\u00f3by S w\u0142a\u015bnie dosz\u0142o? Zazwyczaj trzeba wezwa\u0107 karetk\u0119. Niekiedy przed jej przyjazdem sprowokowa\u0107 wymioty, zatamowa\u0107 krwawienie, wszystko zale\u017cy od metody, jak\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 nastolatek. W razie utraty przytomno\u015bci stosowa\u0107 pierwsz\u0105 pomoc (udro\u017cnienie dr\u00f3g oddechowych, 2 wdechy, 15 uci\u015bni\u0119\u0107 w okolicy mostka). Niestety w Polsce cz\u0119sto pierwsza pomoc po urazie to naprawd\u0119 pierwsza pomoc w problemie, kt\u00f3ry dr\u0119czy\u0142 nastolatka od miesi\u0119cy.<\/p>\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n

Ilustracja:<\/strong> Jean-Baptiste Defernex, P\u0142acz\u0105cy Geniusz. Za Wikimedia Commons<\/a>, CC BY 3.0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Szacuje si\u0119, \u017ce na jedno samob\u00f3jstwo nastolatka przypada 100-200 pr\u00f3b samob\u00f3jczych.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8305,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,196,204],"tags":[545,299],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8301"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8301"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8308,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8301\/revisions\/8308"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8305"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}