{"id":8318,"date":"2021-12-25T08:55:11","date_gmt":"2021-12-25T07:55:11","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=8318"},"modified":"2021-12-25T12:29:27","modified_gmt":"2021-12-25T11:29:27","slug":"niezbyt-swiateczny-wpis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2021\/12\/25\/niezbyt-swiateczny-wpis\/","title":{"rendered":"Niezbyt \u015bwi\u0105teczny wpis"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zamierza\u0142em napisa\u0107 jaki\u015b \u015bwi\u0105teczny wpis o Bo\u017cym Narodzeniu, obchodzonym od kilkunastu wiek\u00f3w na pami\u0105tk\u0119 narodzin Chrystusa w czasie przesilenia zimowego w miejsce \u015bwi\u0105t ku czci Mitry jako Sol Invictus<\/em> (S\u0142o\u0144ce Niezwyci\u0119\u017cone).<\/p>\n\n\n\n

Polityka Ko\u015bcio\u0142a okaza\u0142a si\u0119 w tym wypadku bardzo skuteczna (aczkolwiek moim prywatnym dalekim od fachowego zdaniem mitraizm jako religia dla wtajemniczonych i tak nie mia\u0142 wi\u0119kszych szans), zreszt\u0105 bywa (cho\u0107 rzadko) stosowana i dzi\u015b, gdy po wielu wiekach Ko\u015bci\u00f3\u0142 straci\u0142 w tej sferze monopol (np. Bal Wszystkich \u015awi\u0119tych zamiast Halloween). Mia\u0142em napisa\u0107 co\u015b o bo\u017conarodzeniowych warto\u015bciach, mi\u0142o\u015bci, rodzinie…<\/p>\n\n\n\n

No w\u0142a\u015bnie, warto\u015bci. W jednej ze swych ksi\u0105\u017cek Kazimierz Szewczyk definiowa\u0142 je jako idee domagaj\u0105ce si\u0119 realizacji. Patrz\u0105c na problem z innej, bardziej cielesnej strony, przeformu\u0142owa\u0142bym t\u0119 definicj\u0119: to reprezentacje bez desygnatu, tworzone jako domagaj\u0105ce si\u0119 realizacji. Nie twierdz\u0119, jak niekt\u00f3rzy, \u017ce istniej\u0105 gdziekolwiek poza umys\u0142em. Co nie znaczy, \u017ce s\u0105 nierealne. B\u00f3l nie istnieje poza moj\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, ale czy nie istnieje? Nawet je\u015bli wedle g\u0142o\u015bnej jaki\u015b czas temu piosenki czyj\u015b b\u00f3l jest lepszy ni\u017c m\u00f3j<\/em>, to oba b\u00f3le istniej\u0105, cho\u0107 odczuwane tylko przez dane osoby. Niekt\u00f3rzy filozofowie powiedz\u0105: b\u00f3l ma ontologi\u0119 pierwszoosobow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Warto\u015bci tylko do pewnego stopnia funkcjonuj\u0105 podobnie. Niekt\u00f3re s\u0105 wsp\u00f3lne, przekazywane w spo\u0142eczno\u015bciach. Moja sprawiedliwo\u015b\u0107 nie jest pewnie taka jak sprawiedliwo\u015b\u0107 np. wybitnego prof. Matczaka, jednak jakie\u015b jej rozumienie musimy mie\u0107 wsp\u00f3lne. Inaczej nie mogliby\u015bmy budowa\u0107 jednego spo\u0142ecze\u0144stwa<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c warto\u015bci domagaj\u0105 si\u0119 od nas realizacji. Nie szumnych o\u015bwiadcze\u0144, kiedy nic to nie kosztuje. Ostatnio wielu ludzi wyprowadzi\u0142y na ulice. Dante Alighieri pisa\u0142 w XIV w., \u017ce „najgor\u0119tsze miejsce w piekle jest zarezerwowane dla tych, kt\u00f3rzy w okresie kryzysu moralnego zachowuj\u0105 neutralno\u015b\u0107”. Trudno by\u0107 neutralnym, kiedy ginie wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Zw\u0142aszcza gdy si\u0119 z tej wolno\u015bci korzysta i jako odbiorca, i jako osoba jako\u015b z mediami zwi\u0105zana. Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 ok\u0142amywa\u0142, nie jestem dziennikarzem, z osobami takimi jak \u017bakowski czy Szostkiewicz nawet si\u0119 nie por\u00f3wnuj\u0119, by unikn\u0105\u0107 \u015bmieszno\u015bci. Raczej w przerwach mi\u0119dzy czterema codziennymi pracami co\u015b na miar\u0119 w\u0142asnych pod\u0142ych mo\u017cliwo\u015bci pisz\u0119, do dzi\u015b wspominaj\u0105c z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105, jak mi Piotr Panek z\u0142o\u017cy\u0142 propozycj\u0119 opublikowania czego\u015b na tym blogu.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142ucha\u0142em ostatnio na zgromadzeniu w obronie wolno\u015bci s\u0142owa wyst\u0105pienia dr. Tomasza Karaudy. Jako \u017ce przemawia\u0142 publicznie, pozwol\u0119 sobie pewne my\u015bli przytoczy\u0107, si\u0142\u0105 rzeczy niedok\u0142adnie. Wspomina\u0142 przepe\u0142nione szpitale, miejsca zwalniaj\u0105ce si\u0119, gdy kto\u015b umrze. Codzienne dylematy: ratowa\u0107 mimo braku miejsc i sprz\u0119tu na miejscu, ryzykuj\u0105c \u015bmier\u0107 pacjenta, czy wysy\u0142a\u0107 do w\u0142a\u015bciwszego miejsca pod opiek\u0105 nieprzeszkolonego sanitariusza (czas oczekiwania na transport z ratownikiem kilka godzin), r\u00f3wnie\u017c ryzykuj\u0105c? Ochrona zdrowia w Polsce jest w rozpadzie, ale mog\u0105 to pokaza\u0107 jedynie niezale\u017cne, niezainteresowane ukazywaniem propagandy sukcesu media.<\/p>\n\n\n\n

Druga rzecz, kt\u00f3ra mnie jeszcze bardziej uderzy\u0142a: angloj\u0119zyczni studenci pytaj\u0105cy doktora, dlaczego w Polsce obowi\u0105zuje takie prawo, jakie obowi\u0105zuje, czy tutaj nikomu nie zale\u017cy na \u017cyciu ludzkim? Nie dos\u0142ysza\u0142em, czy i jakiej udzieli\u0142 odpowiedzi, ale nie ona jest tutaj najwa\u017cniejsza.<\/p>\n\n\n\n

Do uczenia angloj\u0119zycznych student\u00f3w, mimo zap\u0142aty nawet kilkakrotnie wi\u0119kszej ni\u017c przy polskich, cz\u0119sto nie ma ch\u0119tnych. Nie tylko przez kwestie j\u0119zykowe (asystent robi tak\u017ce za t\u0142umacza w obie strony, gdy\u017c badany po angielsku pacjent najcz\u0119\u015bciej m\u00f3wi po polsku). P\u0142ac\u0105 grube pieni\u0105dze za studia, wi\u0119c s\u0105 wymagaj\u0105cy, zadaj\u0105 du\u017co pyta\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem polski student zwykle ich nie zadaje. A je\u015bli ju\u017c, to pytanie w\u0142a\u015bciwe poprzedza wprowadzaj\u0105cym: Czy mog\u0119 zada\u0107 pytanie?<\/em> Niekiedy przepraszaj\u0105cym g\u0142osem. Jakby na studiach czym\u015b dziwnym, nieodpowiednim by\u0142o zadawanie pyta\u0144, jakby przeszkadza\u0142 w zaj\u0119ciach. Polski student oczekuje zwykle, \u017ce wys\u0142ucha i nauczy si\u0119 na pami\u0119\u0107 podawanych w formie wyk\u0142adu tre\u015bci, wryje w podobny spos\u00f3b kilkaset stron z podr\u0119cznika, odpowie z wyrytych tre\u015bci na zaj\u0119ciach, a potem wystuka test, wspomagaj\u0105c si\u0119 wryt\u0105 na pami\u0119\u0107 kilkusetpytaniow\u0105 gie\u0142d\u0105. Wyk\u0142ad i odpytka \u2013 do takich form interakcji z wyk\u0142adowc\u0105 jest przyzwyczajony. Nie wiem, czy wini\u0107 kilkana\u015bcie lat nauki w polskich szko\u0142ach (\u015bwietnych, pobudzaj\u0105cych do my\u015blenia nauczycieli znam osobi\u015bcie), kilka poprzednich na uczelni, wychowanie, czy mo\u017ce klimat polityczny…<\/p>\n\n\n\n

Pytania zadaje zdecydowana mniejszo\u015b\u0107. Niekiedy naprawd\u0119 ciekawe \u2013 w zaj\u0119ciach ze studentami najfajniejsze jest to, \u017ce czasem zadaj\u0105 pytania, kt\u00f3re prowadz\u0105cemu nigdy do g\u0142owy nie przysz\u0142y \u2013 poprzedzone przynajmniej dwoma pytaniami wprowadzaj\u0105cymi.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Czy mog\u0119 mie\u0107 pytanie?<\/em>
\u2013 Tak, oczywi\u015bcie.<\/em>
\u2013 Ale to b\u0119dzie pytanie po bandzie…?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142oby si\u0119 wykrzykn\u0105\u0107: do kro\u0107set, wedle najwybitniejszych naukowc\u00f3w tylko takie warto zadawa\u0107!<\/em><\/p>\n\n\n\n

A mo\u017ce lepiej nie, mo\u017ce s\u0142ysz\u0105c zach\u0119t\u0119, kolejny student zada pytanie, na kt\u00f3re nie b\u0119d\u0119 umia\u0142 odpowiedzie\u0107? Od studenta wymaga si\u0119, by umia\u0142 wszystko; konfrontuj\u0105c si\u0119 z niewiedz\u0105 prowadz\u0105cego jeszcze dozna szoku…<\/p>\n\n\n\n

Nikt im zwykle nie t\u0142umaczy\u0142, \u017ce nauka polega na ci\u0105g\u0142ym stawianiu pyta\u0144, dochodzeniu do prawdy. Tej przez du\u017ce „P\u201d \u2013 z plato\u0144skiej tr\u00f3jjedni \u2013 nigdy si\u0119 nie osi\u0105gnie, oddala si\u0119 ona jak horyzont, do kt\u00f3rego zmierzamy, a ka\u017cde dobrze postawione pytanie generuje nast\u0119pne.<\/p>\n\n\n\n

Ale najpierw trzeba zacz\u0105\u0107 je stawia\u0107. Zamiast powtarza\u0107 ugruntowan\u0105 wiedz\u0119. Ugruntowan\u0105 dzi\u0119ki temu, \u017ce przetrwa\u0142a dziesi\u0105tki pyta\u0144. Tylko \u017ce obecnie w Polsce nie ceni si\u0119 pyta\u0144. Czy to w edukacji, czy to w mediach. Mimo \u017ce w obu tych sferach s\u0105 bardzo potrzebne.<\/p>\n\n\n\n

A niech to, koniec ko\u0144c\u00f3w wysz\u0142o ma\u0142o \u015bwi\u0105tecznie. Ale chyba nie najgorzej – prof. Wierzbicki m\u00f3wi\u0142 ostatnio, \u017ce B\u00f3g nie rodzi si\u0119 obecnie, a umiera. Pozostaje mi \u017cyczy\u0107 (pr\u00f3cz tradycyjnych weso\u0142ych \u015bwi\u0105t w spokojnej, przyjaznej atmosferze) moim czytelnikom, wsp\u00f3\u0142pracownikom, studentom i wszystkim stawiaj\u0105cym pytania – pyta\u0144 m\u0105drych, prowadz\u0105cych do wiedzy, prawdy i m\u0105dro\u015bci, pozwalaj\u0105cych na dalszy rozw\u00f3j, i znajdowania jak najbardziej adekwatnych odpowiedzi. I podzi\u0119kowa\u0107 tym, kt\u00f3rzy dostarczali odpowiedzi na moje pytania.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ilustracja:<\/em><\/strong> zdj\u0119cie wykonane przez autora<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zamierza\u0142em napisa\u0107 jaki\u015b \u015bwi\u0105teczny wpis o Bo\u017cym Narodzeniu, obchodzonym od kilkunastu wiek\u00f3w na pami\u0105tk\u0119 narodzin Chrystusa w czasie przesilenia zimowego w miejsce \u015bwi\u0105t ku czci Mitry jako Sol Invictus (S\u0142o\u0144ce Niezwyci\u0119\u017cone). Polityka Ko\u015bcio\u0142a okaza\u0142a si\u0119 w tym wypadku bardzo skuteczna (aczkolwiek moim prywatnym dalekim od fachowego zdaniem mitraizm jako religia dla wtajemniczonych i tak nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8325,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,69,196,30,28],"tags":[684,855,820,853,38,856,223,852,854,851],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8318"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8318"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8318\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8329,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8318\/revisions\/8329"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8325"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}